Feljton: Sensei – sećanje na Ivicu Osima (5)

Ivica Osim preminuo je 1. maja 2022. godine u porodičnom domu u austrijskom Gracu, pet dana pred svoj 81. rođendan. Sahranjen je 14. maja na gradskom groblju Bare, u Aleji zaslužnih građana u svom rodnom Sarajevu. Sahrani je prisustvovalo nekoliko hiljada ljudi, a prenosila ju je državna radio-televizija, BHRT. Osimovoj komemoraciji koja je održana u Narodnom pozorištu u Sarajevu, kao i sahrani prisustvovali su visoki politički zvaničnici i sportski radnici iz celog sveta.

Osimova pop kultura u Japanu i svetu

Foto: Porodièni album porodice Osim

Osimove izjave za medije stekle su popularnost među brojnim japanskim obožavaocima. Objavljene su i prevedene brojne knjige, trenutno njih sedamnaest, a najpoznatija je svakako Osimove reči (Words of Osim na engleskom i Oshimu no kotoba na japanskom), zbirka njegovih citata objavljena 2005. godine. Prodata je u 400.000 primjeraka i našla se na listi bestselera u Japanu.

Biografija: Ivica Osim - Utakmice života, bosnanskohercegovačkog autora Marka Tomaša, objavljena je na engleskom i japanskom jeziku. Knjigu je publikovala ugledna izdavačka kuća Chikuma Shobō iz Tokya, a na japanski jezik preveo ju je Zen Chida. Utakmice života u Bosni i Hercegovini je prvi put objavljena u proleće 2014. godine u ediciji Bosanski portreti izdavačke kuće Vrijeme iz Zenice.

Dok je Osim vodio selekciju Japana, Zen Chida je bio njegov stalni prevodilac po profesionalnoj dužnosti Fudbalskog saveza Japana. Chida je također autor dve knjige o Štrausu sa Grbavice. To su “Osimova poruka”, japanskog izdavača Misuzu Shobo, a objavljena 2009. godine. Druga knjiga nosi naziv “Osimova taktika”, izdavača Chuokoron-Shinsha, publikovana 2010. godine u Japanu.

Foto: Porodièni album porodice Osim

Ivica Osim je napisao i predgovor za japansko izdanje knjige “Djetinjstvo u ratu” BiH autora Jasminka Halilovića, za Muzej ratnog detinjstva u Sarajevu.

Popularni Švabo pojavljuje se i u reklami jedne od najpoznatijih kompanija za razvoj operativnih sistema, Microsoft, za japansko tržište. Prvi put je prikazana u januaru 2016. godine, a mogu se videti kadrovi snimljeni u glavnom gradu Bosne i Hercegovine, Sarajevu. Osim se takođe pojavljuje i u reklami za japansku satelitsku televiziju Sky PerfecTV kao promoter za FIFA World Cup 2010. Ista je snimana u Sarajevu, tačnije na stadionu Grbavica.

Osim je izlazio i na naslovnicama brojnih uglednih japanskih časopisa, dnevnih listova i magazina, a poslednji put je krasio julsku naslovnicu Sports Graphic Number iz 2022. godine. U ovom memorijalnom izdanju, magazin je dao veliki osvrt o životu i radu bosanskohercegovačkog trenera, a sve povodom njegove smrti. Sports Graphic Number je vodeći japanski sportski magazin koji izlazi svakog četvrtka, a sedište im je u glavnom gradu Japana.

Švabo se našao i na omotu popularne videoigrice J-League Pro Soccer Club o Tsukurou! 6 Pride of J čuvenog japanskog proizvođača Sega Corporation sa sedištem u Shinagawi, Tokio. Osim na naslovnom omotu, Ivica Osim se pojavljuje u uvodnom govoru, odnosno daje upute igračima ove videoigrice.

Foto: Porodièni album porodice Osim

Zid zgrade na početku Sarajevske ulice u Beogradu, sve do nedavno je krasio Osimov lik. Ispod plave table na kojoj je ćirilicom i latinicom ispisan naziv ulice neko je postavio prepoznatljivu Švabinu ilustraciju iz perioda dok je bio selektor “plavih.” U sarajevskom naselju Grbavica, u neposrednoj blizini stadiona FK Željezničar, nalazi se veliki oslikani mural Ivice Osima sa antologijskom rečenicom iz perioda kada Švabo podnosi ostavku na klupi reprezentacije Jugoslavije.

Čuvena sarajevska humoristička grupa “Nadrealisti” (Top Lista Nadrealista) koja je uspešno delovala osamdesetih i do početka nesrećnog rata u Bosni i Hercegovini bavili su se Osimom u skeču iz novogodišnjeg specijala za Novu 1990. godinu. Emitovan je na televiziji Sarajevo, a govori o Švabinim nedoumicama i dilemama o potencijalnim kandidatima za nastup Jugoslavije na tada predstojećem Svetskom prvenstvu u Italiji.

Odnosno, bavili su se time ko će se zaista naći na Švabinom finalnom spisku putnika za Mondijal. Ovaj, danas legendarni i krajnje duhoviti skeč sniman je u Narodnom pozorištu u Sarajevu, a inspirisan je duhom opere i prepoznatljivim svetskim izvedbama. Ivicu Osima je ovekovečio čuveni bosanskohercegovački glumac sa stalnom adresom u slovenačkoj prestonici Ljubljani, Branko Đurić Đuro.

Foto: Porodièni album porodice Osim

Mnogobrojini dokumentarni filmovi i TV serije su snimljeni o životu i radu Ivice Osima, a u nekima od njih se pojavljuje i kao jedan od protagonista. Godine 1996. objavljen je dokumentarni film ”Ivica Osim - Mein Sarajewo” u produkciji austrijskog ORF-a, koji nam predočava priču o njegovom životu i fudbalskoj karijeri. Iste te godine snimljen je i dokumentarni film ”Plava priča” u produkciji bosanskohercegovačke državne radio televizije - BHRT, a u režiji poznatog sportskog novinara, komentatora i autora Sabahudina Bahe Topalbećirevića.

Film govori o pobedama i porazima Ivice Osima i FK Željezničar. Isti autor je u produkciji Al Jazeera Balkans snimio dokumentarni film ”Naša brazilska priča“ o istorijskom plasmanu Bosne i Hercegovine na Svetskom prvenstvu u Brazilu 2014. godine u kom se i Osim pojavljuje. Četiri godine kasnije Topalbećirević objavljuje internacionalno nagrađivani celovečernji dokumentarac ”Švabo iz Sarajeva”, takođe u produkciji Al Jazeere Balkans.

Osim je bio deo dokumentarnih filmova koji se bave tematikom nacionalne reprezentacije, odnosno raspadom i ratom na prostoru bivše Jugoslavije. To su svakako ”Jedanaest prijatelja” (Elf Freunde) u režiji Mikelea Andreolija i Miklosa Gimesa koji je nastao 1998. godine. Muziku za film radio je svetski priznati Sarajlija Goran Bregović. Drugo ostvarenje je ”Poslednja jugoslovenska jedanestorica” (Het laatste Joegoslavische elftal) iz 2000. godine, a u režiji Sarajlije Vuka Janjića.

Foto: Porodièni album porodice Osim

Poslednje javno pojavljivanje Ivice Osima bilo je u TV mini seriji Italia 90: Four Weeks that changed the world. Serijal je sastavljen od tri epizode, svaka od njih traje po pedeset minuta, a rađena je u produkciji čuvenog britanskog Sky-a.

U drugoj epizodi, uz Osima se još pojavljuju Faruk Hadžibegić i Dragan Stojković Piksi. Dva dana nakon završenog snimanja svog dela intervjua za pomenutu epizodu, Osim je nažalost preminuo u austrijskom Grazu.

Povodom njegove smrti državna radio-televizija Srbije - RTS je u okviru emisije magazina Oko napravila polučasovni specijal naziva ”Ivica Osim - čovek koji se borio za unapred izgubljenu stvar.”

O autoru

Bojan Mustur živi i radi u Dohi, Katar. Kao strani dopisnik akreditovan od strane Qatar News Agency-QNA piše za sarajevski dnevni list Oslobođenje.

Član je Međunarodnog udruženja novinara (International Federation of Journalists - IFJ), Međunarodnog udruženja sportskih novinara (International Sports Press Association - AIPS), Udruženja sportskih novinara Bosne i Hercegovine (Association of Bosnia and Herzegovina Sports Journalists) i Udruženja novinara Bosne i Hercegovine (Association of Bosnia and Herzegovina Journalists).

Izveštavao je sa Svetskog prvenstva u Kataru 2022. godine (FIFA World Cup Qatar 2022TM), FIFA Arapskog prvenstva 2021(FIFA Arab Cup Qatar 2021TM), Azijske lige prvaka (AFC Champions League), kao i mnogih drugih katarskih fudbalskih takmičenja.

Blizak je član porodice Ivice Osima i čitav život je proveo pod njegovim jakim uticajem.