Na današnji dan, 22. januar

Izvor: Beta
Podeli

1440 - Rođen je Ivan III Vasiljević, veliki knez moskovski, a "svih Rusa" od 1462. pošto je ujedinio veliki broj kneževina. Oslobodio je delove zemlje od Mongola, ojačao centralnu vlast, a 1497. izdao prvi ruski zbornik zakona "Sudbenik". Zbog ženidbe s vizantijskom princezom Zoe, smatrao se naslednikom Istočnorimskog carstva. U njegovo vreme se pojavila ideja o misiji Ruskog carstva kao zaštitnika pravoslavlja u kojem bi Moskva bila "Treći Rim".

1517 - Vojska turskog sultana Selima I potukla je u bici kod Rajdanije blizu Kaira, memelučke snage i sedam dana potom ušla u Kairo, priključivši Egipat Otomanskom carstvu.

1729 - Rođen je nemački pisac, kritičar i teoretičar umetnosti Gothold Efraim Lesing (Gotthold Ephraim Lessing), jedan od najznačajnijih pobornika evropskog prosvetiteljstva. Autor je prve nemačke građanske drame "Mis Sara Sampson" (1755), a delom "Laokon ili o granicama slikarstva i pesništva" postavio je temelje modernoj estetici.

1771 - Španija je ustupila Foklandska ostrva Velikoj Britaniji.

1775 - Rođen je francuski fizičar i matematičar Andre Mari Amper (Marie Ampere), osnivač elektrodinamike. Zasnovao je teoriju magnetizma u nerazdvojivoj vezi s elektricitetom i proučio uzajamno dejstvo električnih struja. Po njemu je dobila naziv jedinica za merenje jačine električne struje.

1788 - Rođen je engleski pisac Džordž Gordon Bajron (George, Byron), najistaknutiji pesnik romantizma i jedna od najpopularnijih ličnosti svoga vremena. Književnu slavu stekao je romantičnim epom "Čajld Herold" (1812), a potom i poemom "Don Žuan" i poetskim dramama "Manfred" i "Kain". Umro je od malarije 1824. u Grčkoj, gde je pomagao oslobodilačku borbu protiv Otomanskog carstva.

1808 - Portugalski kralj Žoao VI (Joao) pobegao je pred Napoleonovim trupama, zajedno s porodicom, u Brazil i premestio dvor iz Lisabona u Rio de Žaneiro.

1840 - Prvi britanski doseljenici stigli su na Novi Zeland.

1863 - U delu Poljske koji je na osnovu odluke Bečkog kongresa 1814-15. priključen Rusiji, izbio je ustanak pod vođstvom "stranke crvenih" Jaroslava Dombrovskog (Jaroslaw Dabrowski). Ustanak je ugušen posle nekoliko meseci, a Poljska je 1864. postala ruska gubernija.

1894 - Umro je pesnik Vojislav Ilić, koji se smatra osnivačem moderne srpske lirike i tvorcem verističkog izraza. Značajno je uticao na srpsku poeziju pred kraj 19. veka ("Ja ništa više ne verujem", "Zimska idila", "Jesen", "Tamara").

1901 - Umrla je britanska kraljica Viktorija (Victoria). Tokom njene dugogodišnje vladavine od 1837, koja je obeležila epohu ("Viktorijansko doba"), Britanska imperija je bila na vrhuncu privredne i političke moći.

1905 - Carske trupe pucale su u Petrogradu na demonstrante, uglavnom radnike, koji su u maršu krenuli na carski Zimski dvorac, zahtevajući demokratske slobode, kraj rata s Japanom i uspostavljanje ustavotvorne skupštine. U "krvavoj nedelji", kako je kasnije nazvan taj dan, ubijeno je najmanje 500, a ranjeno više hiljada ljudi.

1917 - Umro je arhitekta Jovan Ilkić, koji je znatno uticao na razvoj arhitekture u Srbiji u prvoj polovini 20. veka. Bio je 30 godina glavni projektant Ministarstva građevina i projektovao mnoga značajna zdanja u Beogradu: Skupština Jugoslavije, hotel "Moskva", Oficirski dom, zgrada Protokola.

1941 - Italijanske snage su u Drugom svetskom ratu kapitulirale u Tobruku pred britanskom Osmom armijom posle 11 dana opsade.

1944 - Počelo je iskrcavanje savezničkih snaga kod Ancija u Italiji u Drugom svetskom ratu.

1973 - U udesu jordanskog "Boinga 707" s muslimanskim hodočasnicima na povratku iz Meke, koji se u plamenu srušio na aerodromu u nigerijskom gradu Kano, poginulo je 176 ljudi.

1973 - Umro je bivši predsednik SAD Lindon Bejnz Džonson (Lyndon Baines Johnson). Potpredsednik od 1960. za vreme mandata Džona Kenedija (John Kennedy), postao je predsednik kada je Kenedi ubijen u Dalasu 1963, a ponovo je izabran 1964. Tokom njegovog mandata došlo je do eskalacije rata u Vijetnamu, što je u svetu i u SAD izazvalo oštre kritike njegove politike.

1980 - Sovjetski disident, fizičar Andrej Saharov, dobitnik Nobelove nagrade za mir 1975, uhapšen je, oduzete su mu počasti i proteran je iz Moskve u Gorki.

1993 - Nakon godinu dana relativnog mira, ponovo se rasplamsao rat u Hrvatskoj kada su hrvatske snage napale krajiške Srbe u zonama pod zaštitom UN. Predsednik tzv. Republike Srpske Krajine Goran Hadžić proglasio je ratno stanje i zatražio pomoć SR Jugoslavije, a u Srbiji je počela prisilna mobilizacija srpskih izbeglica iz Hrvatske. Paravojne formacije Željka Ražnatovića Arkana i kapetana Dragana iz Srbije stigle su na hrvatsko ratište.

1995 - U samoubilačkoj bombaškoj akciji palestinskog teroriste u Izraelu, poginulo je 19 i ranjeno oko 60 ljudi, među kojima veći broj izraelskih vojnika koji su na stanici čekali autobus.

2001 - SR Jugoslavija je dobila status specijalnog gosta u Savetu Evrope, kao znak podrške demokratskim promenama po zbacivanju Slobodana Miloševića s vlasti oktobra 2000.

2002 - Bosna i Hercegovina postala je punopravna članica Parlamentarne skupštine Saveta Evrope.

2002 - Na dvodnevnoj međunarodnoj donatorskoj konferenciji za obnovu Avganistana održanoj u Tokiju obećana je pomoć od 4,5 milijarde dolara.

2004 - Vaseljenski patrijarh Vartolomej, duhovni vođa pravoslavne crkve, posetio je Kubu, gde je otvorio prvu pravoslavnu crkvu, izgrađenu od revolucije 1959. godine.

2004 - Umro je Bili Mej, američki muzički aranžer, koji je tokom šest decenija karijere aranžirao pesme Frenka (Frank) Sinatre i Neta (Nat) Kinga Kola. Pisao je i muziku za džez pevače od Ele Ficdžerald (Ella Fitzgerald) i Anite O'Dej do Luisa Armstronga i Binga Krozbija (Krosby).

2009 - Umro Zvonimir Skerl, dirigent, pijanista, trombonista, kompozitor i aranžer, dirigent Big Benda orkesta RTS-a.

2010 - Vladika niški Irinej izabran za 45. patrijarha Srpske pravoslavne crkve.

2010 - Preminula je britanska glumica Džin Simons (Jeans Simmons), zvezda koja je igrala Ofeliju uz Lorensa Olivijea kao Hamleta, pevala u mjuziklu sa Marlonom Brandom i glumila uz Gregora Peka, Pola Njumena i Kirka Daglasa.

2012 - Na referendumu o pristupanju Hrvatske Evropskoj uniji, građani Hrvatske i hrvatska dijaspora izjasnili su se dvotrećinskom većinom za ulazak u EU, predviđen za 1. jul 2013. godine.

2016 - Sabor Hrvatske podržao je većinom glasova vladu premijera Tihomira Oreškovića, nakon više od dva meseca od parlamentranih izbora.

strana 1 od 34 idi na stranu