Diže se moćna arapska država; Kreće kopnena ofanziva?

Cilj ove operacije bio bi da se razbije blokada koja ugrožava izvoz saudijske nafte preko južnog dela Crvenog mora.

Prema navodima izvora, primećeno je povlačenje saudijskih snaga iz istočnog Jemena, što bi moglo da predstavlja pripremu za kopnenu ofanzivu.

Istovremeno, Rijad pokušava da formira međunarodnu pomorsku koaliciju koja bi štitila trgovačke brodove od napada Huta u Crvenom moru i moreuzu Bab el-Mandeb.

Formira se međunarodna pomorska koalicija

Saudijsko Ministarstvo odbrane saopštilo je u četvrtak da je 14 država, među kojima su Turska, Pakistan, Egipat, Sudan i Džibuti, potpisalo zajedničku izjavu podrške multinacionalnoj pomorskoj odbrambenoj koaliciji.

Huti, koje podržava Iran i koji kontrolišu glavni grad Jemena - Sanu i veliki deo obale Crvenog mora, objavili su 20. jula da uvode blokadu saudijskih brodova. Međutim, demantovali su tvrdnje da planiraju naplaćivanje prolaska svim brodovima.

Navode da će blokadu ukinuti kada Saudijska Arabija ukine svoju blokadu Jemena, predstavljajući spor kao pitanje budućnosti Jemena, a ne direktno sukob povezan sa Iranom.

Saudijska Arabija se 2015. godine uključila u građanski rat u Jemenu kako bi podržala međunarodno priznatu jemensku vladu u borbi protiv pobunjenika Huta.

Rijad traži podršku SAD i evropskih saveznika

Rijad je od Sjedinjenih Američkih Država, kao i od više evropskih zemalja - među kojima su Nemačka, Francuska, Velika Britanija i Italija - zatražio da se pridruže koaliciji za zaštitu plovidbe u Crvenom moru.

Evropska unija već sprovodi pomorsku misiju Aspides u Crvenom moru, ali i dalje nije jasno da li Huti pokušavaju da uvedu opštu blokadu pomorskog saobraćaja ili je ona usmerena isključivo protiv Saudijske Arabije.

Huti tvrde da su gađali saudijsku naftnu infrastrukturu

Snage Huta saopštile su 25. jula da su pogodile "osetljive" objekte za transport nafte u Saudijskoj Arabiji koji povezuju naftna polja u istočnoj provinciji sa izvoznim terminalom na Crvenom moru.

Ukoliko bi Crveno more bilo zatvoreno za saudske brodove, uz već postojeću blokadu Ormuskog moreuza sa druge strane Arabijskog poluostrva, izvoz saudijske nafte bio bi ozbiljno ograničen.

Pre početka rata sa Iranom čak 80 odsto saudijskog izvoza sirove nafte prolazilo je kroz Ormuski moreuz. Zbog toga je Crveno more dobilo na značaju, pa se danas više od polovine saudijske nafte kopnenim putem transportuje do terminala u luci Janbu na obali Crvenog mora.

Novi sukobi u regionu

U saudijskim napadima na Iraku sredu poginulo je najmanje 20 ljudi, nakon što je Rijad odgovorio na napade iračkih milicija na saudijsku naftnu infrastrukturu.

Donald Tramp je izjavio da su zajednički američko-saudijski napadi izvedeni uz saglasnost iračke vlade, ali Bagdad nije potvrdio tu tvrdnju.

U međuvremenu, saudijski ministar odbrane princ Halid bin Salman održao je hitan sastanak sa Donaldom Trampom i potpredsednikom SAD, Džej Di Vensom kako bi razgovarali o narednim koracima.

Prema navodima izvora, Saudijska Arabija želi da pokaže da je spremna da zaštiti svoju teritoriju i energetsku infrastrukturu, ali ne želi dodatnu eskalaciju rata sa Iranom, smatrajući da spor između Vašingtona i Teherana i dalje može da se reši diplomatskim putem.

Moguća kopnena ofanziva u centralnom Jemenu

Jemenski izvori navode da se saudijske snage pregrupišu radi moguće operacije u provinciji Al Bajda, u centralnom delu južnog Jemena, koju su Huti zauzeli tokom 2020. i 2021. godine.

Borbe između Saudijske Arabije i Huta ponovo su se rasplamsale u poslednje dve sedmice, nakon što su Huti izveli napade na objekte kompanije "Saudi Aramco".

Ti napadi usledili su svega nekoliko sati nakon saudijskih vazdušnih udara na položaje Huta u luci Hodejda, kao i posle napada na treći saudijski trgovački brod u Crvenom moru.

Saudijska Arabija i Huti bore se za prevlast u Jemenu više od deset godina, a krhki status kvo narušen je tokom proteklog meseca.

Napetosti bi mogle da budu ublažene ukoliko zemlje Persijskog zaliva i Iran postignu dogovor o ponovnom otvaranju Ormuskog moreuza.

Pregovori između Omana i Irana se nastavljaju, a Teheran zahteva da svi brodovi u moreuz ulaze severnom rutom, uz samu iransku obalu.