Prvi put viđeni vrtlozi na Suncu: Naučnici rešavaju misteriju staru decenijama

Posmatranje Sunca obavili su američki astronomi na Havajima, uz pomoć najmoćnijeg solarnog teleskopa "Inouye" i uočili nove karakteristike manje od 20 kilometara u prečniku u magnetski aktivnom području blizu sunčeve pege.

Neviđene slike prikazuju procese na površini koji verovatno objašnjavaju višedecenijsku misteriju zašto je spoljna atmosfera Sunca, milionima stepeni toplija od njegove površine, piše Gardijan.

Zapažanja, objavljena u časopisu Nature, otkrivaju kako vrtlozi plazme akumuliraju magnetsku energiju, što pokreće snažne solarne baklje.

Kako se navodi fenomen Kelvin-Helmholcove nestabilnosti stvara spiralne vrtloge koji prenose energiju u gornje slojeve Sunčeve atmosfere, uzrokujući eksplozije, a bolje razumevanje ovih mehanizama moglo bi da poboljša predviđanje svemirskog vremena, zaštiti satelitske komunikacije, električne mreže i GPS sisteme na Zemlji.

Sličan fenomen se javlja i u okeanima, gde mali talasi mogu da se razviju u velike i snažne talase, a u slučaju Sunca, ovi vrtlozi proizvode magnetsku energiju koja se akumulira u gornjim slojevima solarne atmosfere koja, kada se oslobodi, uzrokuje snažne solarne baklje ili izbacivanja koronalne mase.      

Shutterstock/Lia Koltyrina

Ovi fenomeni su glavni uzrok svemirskog vremena, koje može da utiče na satelitske komunikacije, GPS sisteme, električne mreže i drugu kritičnu infrastrukturu na Zemlji, a istovremeno potencijalno povećava rizike za astronaute u svemiru.

Dejvid Bobolc iz Nacionalne solarne opservatorije (NSO) Sjedinjenih Američkih Država objašnjava da je Sunce izvor sve ove energije i svemirskog vremena.

"Da bismo jednog dana mogli preciznije da predvidimo ove pojave, moramo da razumemo njegovu fiziku do najsitnijih razmera", rekao je Bobolc.

Istraživači procenjuju i da će bolje razumevanje ovih procesa dovesti do pouzdanijih modela za predviđanje solarne aktivnosti u budućnosti, omogućavajući pravovremenu zaštitu satelita, telekomunikacijskih sistema, elektroenergetskih mreža i svemirskih misija.

Istovremeno, ističe Bobolc Sunce ostaje jedinstvena prirodna laboratorija za razumevanje fundamentalnih zakona fizike.

"To je zvezda koja nam je najbliža i pomaže nam da razumemo osnovne zakone prirode. Prva eksperimentalna potvrda Ajnštajnove Opšte teorije relativnosti došla je iz posmatranja pomračenja Sunca. Samo za napredak ljudskog znanja vredi da se sprovode takva naučna istraživanja", zaključio je on.