Važno otkriće kod Golupca: Vekovima skriven spomenik srpskog velikaša u turskom hamamu FOTO

Ovaj izuzetno vredan nalaz otkriven je tokom radova na rekonstrukciji turskog hamama u okviru tvrđave, saopštio je Republički zavod za zaštitu spomenika kulture.

Spomenik sa natpisom pronađen je u sekundarnoj upotrebi, kao deo popločanja najstarijeg kamenog poda u šadrvanu turskog hamama.

"Hamam je arheološki istražen još 2014. godine, u okviru Projekta revitalizacije Golubačke tvrđave. Međutim, njegova konzervacija, rekonstrukcija i prezentacija usledile su tek 2025/26. godine, zahvaljujući sredstvima Ministarstva turizma Republike Srbije. Tom prilikom je završeno istraživanje šadrvana i odlučeno je da se kamene ploče zamene zbog njihovog veoma lošeg stanja nastalog pre svega usled vekovne izloženosti atmosferalijama. Samo nekoliko originalnih ploča je zadržano", navodi se u saopštenju.

Prilikom uklanjanja dotrajalih kamenih ploča otkrivene su dve prelomljene mermerne ploče, od kojih je jedna sadržala dobro očuvan ćirilični natpis. Stručnjaci smatraju da je deo nadgrobnika Stefana Kuveta ugrađen u pod hamama između 1458. i 1463. godine, nakon osmanskog osvajanja Golubačke tvrđave.

Na Fejsbuk stranici Tvrđava Golubački grad objavljeno je da se radi o oštećenom nadgrobnom obeležju sa tekstom uklesanim u šest redova. Natpis, u savremenoj transkripciji, glasi: "a se pokoište raba božieg stefana kuveta sina velikog čeonika despotova vuka kuveta". Iznad teksta nalazi se uklesan krst i skraćenica "Isus Hristos pobeđuje".

"Na Tvrđavi Golubački grad juče je predstavljen izuzetan nalaz sa uklesanim natpisom posvećenim Stefanu Kuvetu. Radi se o oštećenom nadgrobnom obeležju sa tekstom uklesanim u šest redova, sledeće sadržine: a se pokoište raba božieg stefana kuveta sina velikog čeonika despotova vuka kuveta (savremena transkripcija). Iznad teksta je uklesan krst proširenih krajeva i skraćenica natpisa: isus hristos nika. Krst i neka slova nadgrobnog natpisa su istrveni, sam spomenik je prelomljen tako da poslednji red natpisa nije potpuno očuvan", objavila je na Fejsbuku stranica Tvrđava Golubački grad.

"Iz natpisa saznajemo da je Stefan bio sin velikog čelnika Vuka Kuveta. Vuk Kuvet se javlja u izvorima kao dostojanstvenik čija karijera je započela u vreme kneza Lazara Hrebeljanovića, a vrhunac je dostigla u doba despota Stefana Lazarevića kada je tokom 1403. i u prvoj polovini 1404. godine bio na položaju velikog čelnika".

"Zna se da je despot Stefan Lazarević, od ugarskog kralja Žigmunda, između ostalih gradova dobio na upravu i Golubac, koji je obnovio i proširio. Ali, do sada nije bilo poznato da se i porodica despotovog velikog čelnika Vuka Kuveta može povezati sa Golubačkom tvrđavom. Nadgrobni spomenik njegovom sinu, iako nije pronađen u primarnom položaju na Stefanovom grobu, ukazuje na povezanost Kuveta sa ovim delom Podunavlja", navodi se u postu.

Kako je naveo Republički zavod za zaštitu spomenika, krst i pojedina slova nadgrobnog natpisa su istrveni, a sam spomenik je prelomljen tako da poslednji red natpisa nije potpuno očuvan. Sadašnje dimenzije nadgrobnika iznose oko 42 centimetra dužine i 38 centimetara širine.

"Poznato je i da se u okviru kompleksa srednjovekovne i osmanske tvrđave i podgrađa, nalaze dve lokacije na kojima se sahranjivalo. Groblja su bila blago uvučena u visoku levu obalu Dunava, južno od savremenog magistralnog puta i sada su urasla u gustu šumu. Revizijom odluke o zaštiti tvrđave Golubac, spomenika kulture od izuzetnog značaja, koja je u postupku izrade u Republičkom zavodu, obuhvaćena su i njena groblja kao deo zaštićene okoline", naveo je Republički zavod za zaštitu spomenika (RZZS).

"Plan Tvrđave Golubački grad i Republičkog zavoda je da se ona očiste i snime, tehnički i foto dokumentuju, kako bi se zaštitila od propadanja i pripremila za buduća istraživanja. Na jednom od njih bio je i prvi grob Stefana Kuveta, koji je očigledno stradao u Golupcu. Ne zna se kako, ali skoro je sigurno da nije u borbi jer bi to pisalo na spomeniku. Ne zna se ni kada, jer to ne piše, međutim može se osnovano pretpostaviti da je to bilo u vreme kada je njegov otac imao titulu velikog čelnika, kako i stoji u natpisu", naveo je Republički zavod za zaštitu spomenika", dodali su iz RZZS.

Republički zavod za zaštitu spomenika podsetio je i da su u Maloj crkvi u Gornjačkoj klisuri ranije pronađeni nadgrobni spomenici povezani sa Stefanom Kuvetom, na kojima je zabeležena i godina njegove smrti, za koju se pretpostavlja da je 1403.

Stručnjaci najavljuju dalja istraživanja srednjovekovnih grobalja u blizini Golubačke tvrđave, kao i konzervaciju pronađenih spomenika, koji predstavljaju dragoceno svedočanstvo o istoriji istočne Srbije i Podunavlja.