Na današnji dan, 26. april

121 - Rođen je rimski car Marko Aurelije, car filozof. Tokom vladavine počev od 161. uspe&scaron;no je suzbio germansku invaziju na Carstvo. Njegove bele&scaron;ke na grčkom jeziku u vidu aforizama, vođene tokom brojnih ratnih pohoda u Evropi i Aziji, svojevrsna filozofska introspekcija i razmi&scaron;ljanja o etici, objavljene su posmrtno pod naslovom &quot;Samom sebi&quot; i bile su vekovima popularne. Sačuvana je i njegova prepiska s rektorom Frontonom na latinskom jeziku. Jedan je od najznačajnijih predstavnika poznog stoičkog eklekticizma i moralnom samoanalizom veoma je uticao na potomstvo. Car filozof je upamćen i po izuzetnoj skromnosti i čestitosti, krajnje neuobičajenim za vladara.1532 - Napredujući ka Beču, turska vojska pod komandom sultana Sulejmana II provalila je u Ugarsku.1573 - Rođena je francuska kraljica italijanskog porekla Marija de Mediči, koja je posle smrti kralja Anrija IV 1610. upravljala zemljom kao regentkinja uz sina Luja XIII. Poku&scaron;avala je da suzbije samovolju visokog plemstva, a po&scaron;to nije uspela da pronađe oslonac u skup&scaron;tini raspustila ju je 1614. posle čega se ona nije sastajala do Francuske revolucije 1789. Tek je kardinal Arman Žan Ri&scaron;elje, prvi ministar od 1624. suzbio težnje plemstva i ojačao kraljev apsolutizam, ali je onemogućio i kraljičin upliv na državne poslove.1607 - Kapetan Džon Smit doveo je u Kejp Henri u Virdžiniji prve koloniste, koji će osnovati prvo stalno britansko naselje u Americi.1798 - Rođen je Ežen Delakroa, francuski slikar, glavni predstavnik romantizma, izvrstan kolorista, sklon literarnim i egzotičnim temama. Ilustrovao je &quot;Fausta&quot; Johana Volfganga Getea i napisao &quot;Dnevnik&quot; u kojem je izložio zapažanja o umetnosti. Dela: &quot;Danteova barka&quot;, Ulazak krsta&scaron;a u Carigrad&quot;, &quot;Na barikadama 28. jula 1830.&quot;, &quot;Pokolj na Hiosu&quot;, &quot;Smrt Sardanapala&quot;.1812 - Rođen je nemački industrijalac Alfred Krup, nazvan &quot;kralj topova&quot;, pod čijom je upravom metalur&scaron;ki koncern &quot;Krup&quot; 1847. počeo da proizvodi te&scaron;ke topove.1828 - Rusija je objavila rat Turskoj, podržav&scaron;i borbu Grka za nezavisnost.1865 - Džon Vilkis But, ubica predsednika SAD Abrahama Linkolna, ubijen je u pucnjavi s federalnim vojnicima, 11 dana posle Linkolnove smrti.1889 - Rođen je Ludvig Vitgen&scaron;tajn, austrijsko britanski filozof, zaslužan &scaron;to je problematika jezika, značenja i smisla iskaza dobila posebno mesto u filozofiji. Dela: &quot;Filozofska istraživanja&quot;, &quot;Plava i smeđa knjiga&quot;, &quot;Napomene o osnovama matematike&quot;, &quot;Filozofske napomene&quot;.1894 - Rođen je nacistički prvak Rudolf Hes, zamenik nacističkog vođe Adolfa Hitlera, koji je u maju 1941, navodno na svoju ruku, avionom odleteo u &Scaron;kotsku u nameri da kod britanske vlade izdejstvuje separatan mir. Njegov predlog nije prihvaćen i kraj Drugog svetskog rata dočekao je kao zarobljenik u Britaniji. Na suđenju u Nirnbergu 1946. osuđen je na doživotnu robiju. U avgustu 1987. obesio se u ćeliji zatvora &quot;&Scaron;pandau&quot;. 1899 - Uspostavljeni su diplomatski odnosi između Kraljevine Srbije i Holandije. U prvo vreme, na nerezidencijalnoj osnovi, srpski poslanik u Londonu bio je tada zadužen i za Holandiju.1910 - Umro je norve&scaron;ki pisac Bjernstjerne Martinius Bjernson, dobitnik Nobelove nagrade za književnost 1903. vodeća ličnost norve&scaron;kog kulturnog života u 19. veku. Književnu slavu stekao je pripovetkama o seljacima &quot;Sineve Sulbaken&quot;, &quot;Arne&quot;, &quot;Srećan dečak&quot;, &quot;Otac&quot;, kojima je otvorio novu epohu norve&scaron;ke proze, ugledajući se stilom i tehnikom na sage i narodno pripovedanje. Među njegovim istorijskim dramama najznačajnija je trilogija &quot;Sigurd Slembe&quot; sa izrazito nacionalnom orjentacijom. Ostala dela: drame &quot;Stečaj&quot;, &quot;Urednik&quot;, &quot;Kralj&quot;, &quot;Novi sistem&quot;, &quot;Iznad moći&quot;, &quot;Rukavica&quot;, &quot;Pesme i pesme za pevanje&quot;, &quot;Arnljot Geline&quot;.1910 - Rođen je srpski pisac Mehmed Me&scaron;a Selimović, član Srpske akademije nauka i umetnosti, jedan od najvećih srpskih književnika 20. veka. Zavr&scaron;io je Filozofski fakultet u Beogradu i do Drugog svetskog rata bio je profesor u gimnaziji u rodnoj Tuzli. Po izlasku iz usta&scaron;kog logora 1943. oti&scaron;ao je u partizane, a posle rata bio je direktor drame Narodnog pozori&scaron;ta u Sarajevu, umetnički direktor &quot;Bosna-filma&quot; i glavni urednik &quot;Svjetlosti&quot;. Zbog progona kojem su ga podvrgli bosanski političari, najvi&scaron;e zbog toga &scaron;to je sebe definisao kao srpskog pisca, pre&scaron;ao je u Beograd i u njemu ostao do smrti 1982. Selimović je jedna od najbitnijih pojava srpske književnosti uop&scaron;te. Dela: romani &quot;Dervi&scaron; i smrt&quot; &quot;Ti&scaron;ina&quot;, &quot;Tvrđava&quot;, &quot;Magla i mjesečina&quot;, &quot;Krug&quot; (nedovr&scaron;en), zbirke pripovedaka &quot;Prva četa&quot;, &quot;Tuđa zemlja&quot;, &quot;Đevojka zlatne kose&quot;, studija &quot;Za i protiv Vuka&quot;, eseji &quot;Pisci, mi&scaron;ljenja, razgovori&quot;, memoarska proza &quot;Sjećanja&quot;, nekoliko filmskih scenarija. 1915 - Italija je potpisala tajni Londonski ugovor s Britanijom, Rusijom i Francuskom čime se priključila bloku Antante tokom Prvog svetskog rata. Obećan joj je Južni Tirol, Trst, Gorica, Istra, veći deo Dalmacije i deo Albanije.1931 - Umro je srpski glumac i reditelj Milorad Gavrilović, upravnik Narodnog pozori&scaron;ta u Beogradu, jedan od najdarovitijih i najobrazovanijih glumaca svog vremena. Znatno je uticao na stil igre u smeru prirodnog govora i pona&scaron;anja na sceni.1937 - Nemački avioni, koje je Francisku Franku poslao Adolf Hitler, razorili su tokom &scaron;panskog građanskog rata gradić Gerniku u Baskiji i pri tom pobili stotine civila. &Scaron;panski slikar Pablo Pikaso ovekovečio je stradanje Gernike istoimenom slikom.1942 - U najvećoj nesreći u istoriji rudarstva, u kineskom rudniku uglja u Benksiju, tada pod okupacijom Japana, poginulo je najmanje 1.540 ljudi.1954 - U Ženevi je počela konferencija o Indokini kojom je okončana francuska dominacija u tom delu sveta. SAD nisu prihvatile rezultate skupa pa je u junu 1954. diktator Ngo Din Dijem, uz podr&scaron;ku SAD, postao premijer Južnog Vijetnama.1962 - Američkom raketom iz Kejp Kanaverala lansiran je prvi britanski satelit &quot;Arijel I&quot;.1964 - Tanganjika i Zanzibar osnovale su Ujedinjenu Republiku Tanganjike i Zanzibara, koja je 29. oktobra 1964. nazvana Tanzanija.1966 - U erupciji vulkana Kelud na indonežanskom ostrvu Java poginulo je najmanje 1.000 ljudi. 1984 - Umro je afroamerički džez muzičar Vilijam &quot;Kaunt&quot; Bejzi, kompozitor i vođa orkestra. Osnovao je 1937. orkestar sa vrhunskim muzičarima, uključujući pevačicu Bili Holidej i trubača Baka Klejtona, koji je ubrzo stekao slavu najboljeg sving-orkestra u svetu.1986 - U sovjetskoj atomskoj elektrani u Černobilju eksplodirao je četvrti reaktor, izazvav&scaron;i najtežu mirnodopsku nuklearnu katastrofu, posle koje je hiljade ljudi umrlo od posledica zračenja, a radioaktivni oblak je prekrio znatan deo Evrope, s nesagledivim posledicama.1994 - Prilikom pada tajvanskog putničkog aviona tipa &quot;Erbas A300-600&quot; blizu aerodroma kod japanskog grada Nagoje, poginulo je svih 264 putnika i članova posade.1999 - Avijacija NATO sru&scaron;ila je drumsko-železnički &quot;Žeželjev most&quot;, već o&scaron;tećen tokom tri napada prethodnih dana. Time je Novi Sad ostao bez poslednjeg od tri mosta na Dunavu. Monumentalni most, životno delo arhitekte Branka Žeželja, pu&scaron;ten je u saobraćaj oktobra 1961.1999 - U Albaniji se sru&scaron;io američki helikopter AH-64 &quot;apač&quot;, &scaron;to je NATO opisao kao nesrećan slučaj tokom &quot;rutinske vojne vežbe&quot; odbijajući mogućnost da je letelica pogođena tokom bombardovanja Srbije, odnosno SRJ.2002 - U Erfurtu, prestonici nemačke pokrajine Tiringija, biv&scaron;i učenik je u tamo&scaron;njoj gimnaziji ubio 14 profesora, dva đaka i jednog policajca, a potom izvr&scaron;io samoubistvo.2005 - Umrla je austrijska filmska i pozori&scaron;na glumica Marija &Scaron;el, zapažena ulogom u filmu Lukina Viskontija &quot;Bele noći&quot;, adaptaciji istoimene povesti Dostojevskog. Nagradu za najbolju žensku ulogu dobila je 1954. u Kanu, za ulogu u filmu &quot;Poslednji most&quot;.2005 - Sirija je okončala povlačenje svojih snaga iz Libana, u skladu sa rezolucijom Ujedinjenih nacija. Time je okončano 29-godi&scaron;nje prisustvo Sirije u toj zemlji.2008 - U požaru u fabrici madraca u Kazablanki u Maroku, 55 ljudi je poginulo, dok je 12 te&scaron;ko povređeno. Požar je izbio u prizemlju zgrade, u trenutku dok se u njoj nalazilo &scaron;ezdesetak radnika, od oko 150 zaposlenih u fabrici.2016 - Pablo Neruda, čuveni čileanski poeta, svečano je sahranjen u Santjagu, Čile, nakon &scaron;to je izvr&scaron;ena stručna analiza. Međunarodni tim stručnjaka potvrdio je da je zvanična verzija njegove smrti septembra 1973, malo verovatna, čime je potvđena sumnja da je Neruda stradao kao žrtva režima generala Pinočea.2019 - Preminuo je Petar Omčikus, srpski slikar, član SANU. Rođen je 1926. godine u Su&scaron;aku, a od 1937. živeo je u Beogradu. Od 1941. pohađao je &Scaron;kolu primenjenih umetnosti u Beogradu, a od 1945. studirao je na Akademiji likovnih umetnosti. Bio je jedan od pripadnika Zadarske grupe, a potom grupe Jedanaestorica. Prvu samostalnu izložbu priredio je 1951. godine. Od naredne 1952, živeo je u Parizu. Bavio se i skulpturom, gravirom, ilustracijom, izrađivao mozaike.2025 - Prilikom eksplozije u iranskoj luci &Scaron;ahid Radžai, delu Bandar Abasa, u Ormuskom moreuzu, poginulo je, prema zvaničnim navodima 57 osoba, a vi&scaron;e od 1.000 je povređeno.

Na današnji dan, 26. april

0 Komentari