Na današnji dan, 11. mart

1544 - Rođen je italijanski pisac Torkvato Taso. Najveći deo burnog života proveo je na dvoru vojvode Alfonsa II od Este. U glavnom delu &quot;Oslobođeni Jerusalim&quot; opisao je Prvi krsta&scaron;ki rat. Tri soneta i pet madrigala posvetio je dubrovčanki Cvijeti Zuzorić, a njegova poezija inspirisala je Getea, Bajrona pa i Ivana (Dživa) Gundulića. 1820 - Umro je američki slikar Bendžamin Vest, koji je u klasicističkom maniru slikao portrete i istorijske kompozicije. Poslednje godine života je proveo u Londonu, gde je portretisao britanskog kralja Džorža III. 1857 - Umro je &scaron;panski pisac Manuel Hose Kintana. Kao literata oslanjao se na antičke uzore. Bio je sekretar pobunjeničkog pokreta za nezavisnost u vreme vladavine &Scaron;panijom Napoleona I od 1808. do 1814. Dela: poetska &quot;Oda &Scaron;paniji&quot;, &quot;Oda &scaron;tampariji&quot;, drame &quot;Pelajo&quot;, &quot;Vojvoda od Visea&quot;, istorijsko delo &quot;Životi slavnih &Scaron;panaca&quot;, kritika &quot;Pravila drame&quot;. 1885 - Rođen je engleski vozač brzih automobila i čamaca Malkolm Kempbel, koji je između 1924. i 1935. devet puta obarao svetski brzinski rekord u vožnji automobilom, a između 1937. i 1939. tri puta u vožnji čamcem. Postao je 1935. prvi čovek koji je automobilom vozio brže od 300 milja na čas (483 kilometra). Očeve rekorde oborio je njegov sin Donald, koji je 1967. poginuo u čamcu &quot;Plava ptica&quot; prilikom postavljanja novog svetskog rekorda na vodi od 527,9 kilometara na čas. 1887 - Počelo je s radom Narodno pozori&scaron;te u Ni&scaron;u. Teatar koji se tada zvao &quot;Sinđelić&quot; prvu predstavu &quot;Srpski ajduci&quot; iz pera J. Sterije Popovića, davao je u gostionici &quot;Knez Mihajlo&quot;. Ni&scaron;ko pozori&scaron;te koje je tim izvođenjem započelo rad osnovali su Stevan Sremac, Milorad Petrović, Đoka Protić, Henrih Liler, Spiro Kalik i Stevan Nik&scaron;ić-Lala. Prvi upravnik bio je Mihajlo Dimić. Posle Drugog svetskog rata ni&scaron;ko pozori&scaron;te preimenovano je u Narodno pozori&scaron;te. Od januara 1939. sme&scaron;teno je u namenski građenom zdanju na Sinđelićevom trgu. 1892 - Rođen je američki filmski režiser Raul Vol&scaron;, koji se oku&scaron;ao u vi&scaron;e filmskih žanrova, posebno uspe&scaron;no u vesternima u kojima je iskazao majstorstvo u slikanju sirove ljudske prirode. Filmovi: &quot;Bagdadski lopov&quot;, &quot;Cena slave&quot;, &quot;Umrli su u čizmama&quot;, &quot;Džentlmen Džim&quot;, &quot;Srebrna reka&quot;, &quot;Udaljeni bubnjevi&quot;, &quot;Svet u njegovim rukama&quot;, &quot;Belo usijanje&quot;, &quot;Goli i mrtvi&quot;, &quot;Udaljena truba&quot;. 1913 - Velika Britanija i Nemačka postigle su sporazum o granicama afričkih kolonija Nigerije i Kameruna. 1915 - U Čikagu je zavr&scaron;en Prvi iseljenički narodni sabor, na kojem je 468 delegata iz SAD i Kanade podržalo ujedinjenje Srba i drugih južnih Slovena. Iseljenici su u rezoluciji istakli da jedini spas vide &quot;u kidanju svake veze sa Austrougarskom&quot; i formiranju jedinstvene države. 1915 - Velika Britanija je počela pomorsku blokadu Nemačke u Prvom svetskom ratu. 1916 - Rođen je engleski državnik i publicista Džejms Harold Vilson, vođa Laburističke stranke, premijer Velike Britanije od 1964. do 1970. i od 1974. do 1976. Dela: &quot;Nju dil za ugalj&quot;, &quot;Rat protiv siroma&scaron;tva u svetu&quot;. 1917 - Britanske trupe zauzele su Bagdad, tada Turska, u Prvom svetskom ratu, zarobiv&scaron;i 9.000 turskih vojnika. 1938 - Nacista Artur Sajs-Inkvart postao je austrijski kancelar umesto Kurta fon &Scaron;u&scaron;niga, a dan potom nemačka vojska je u&scaron;la u Austriju i pripojila je Trećem rajhu. 1941 - Kongres SAD je, na inicijativu predsednika Frenklina Ruzvelta, usvojio &quot;Zakon o zajmu i najmu&quot;, kojim je omogućeno državi da sve ratne materijale &quot;proda, prenese, zameni, pozajmi, da pod zakup, ili na bilo koji drugi način da vladi one zemlje čija je odbrana od vitalnog značaja za odbranu SAD&quot;. Tim putem je Velika Britanija dobila znatnu oružanu pomoć u Drugom svetskom ratu, a SAD su zvanično ostale izvan rata, do Perl Harbura. 1955 - Umro je &scaron;kotski mikrobiolog Aleksander Fleming, koji je 1928. iz gljive Penicilium notatum izolovao prvi antibiotik penicilin. Otkriće nije kori&scaron;ćeno do Drugog svetskog rata, kad su ga britanski fiziolog i biohemičar Ernst Boris Čejn i australijski lekar Hauard Volter Flori primenili u lečenju infekcija. Fleming je 1945. s njima podelio Nobelovu nagradu za medicinu. 1974 - Umro je srpski pravnik Milan Barto&scaron;, jedan od najistaknutijih srpskih stručnjaka za međunarodno javno pravo, profesor Pravnog fakulteta u Beogradu, sekretar Srpske akademije nauka i umetnosti. Bio je državni savetnik i član niza delegacija Jugoslavije na zasedanjima UN. Dela: &quot;Stvarno pravo&quot;, &quot;Osnove privatnog prava&quot;, &quot;Međunarodno javno pravo&quot;. 1975 - U Lisabonu je ugu&scaron;ena pobuna padobranskih jedinica protiv levičarske vojne vlade, a biv&scaron;i predsednik general Antonio Ribeiro de Spinola pobegao je s grupom oficira u &Scaron;paniju. Sutradan je obrazovan takozvani Savet revolucije, radi nastavljanja revolucionarnog procesa započetog 25. aprila 1974. obaranjem režima koji je u nasleđe ostavio Antonio de Oliveira Salazar. 1976 - Biv&scaron;i predsednik SAD Ričard Nikson priznao je da je 1970. naredio Centralnoj obave&scaron;tajnoj agenciji da spreči Salvadora Aljendea da postane predsednik Čilea. CIA je prilikom ru&scaron;enja Aljendea 1973. obilato pomogla vojnu zaveru generala Augusta Pinočea. 1985 - Mihail Gorbačov je dan posle smrti Konstantina Černjenka izabran za generalnog seketara Centralnog komiteta vladajuće Komunističke partije Sovjetskog Saveza. 1990 - Skup&scaron;tina Litvanije objavila je nezavisnost od Moskve, kao prva sovjetska republika koja je to učinila. 1990 - Čileanski diktator general Augusto Pinoče je posle vi&scaron;e od 16 godina prepustio predsednički položaj Patrisiju Ajlvinu, ali je zadržao komandu nad oružanim snagama. 1998 - Predsednik Indonezije Suharto je, uprkos snažnim studentskim protestima, započeo sedmi petogodi&scaron;nji mandat, ali je ubrzo prinuđen da podnese ostavku na položaj &scaron;efa države. 2000 - U eksploziji gasa u rudniku uglja Barakovo na istoku Ukrajine poginuo je 81 rudar. 2003 - U Hagu je inaugurisan Međunarodni krivični sud. Tom sudu, koji ima mandat samo za dela počinjena posle 1. jula 2002. godine, mogu biti podnesene tužbe za genocid, ratne zločine i zločine protiv čovečnosti. 2004 - U terorističkom napadu Al Kaide na vozove u Atoči, glavnom železničkom čvoru &scaron;panske prestonice, poginuo je 191, a povređeno je oko 1.500 ljudi. 2006 - Umro je Slobodan Milo&scaron;ević, bivsi predsednik Srbije i Savezne Republike Jugoslavije. Po obrazovanju pravnik, nakon dugogodi&scaron;nje karijere u privredi, tokom 80-ih 20. veka dospeo je u sam vrh političke elite tada&scaron;nje Jugoslavije. Inicijator je promene ustavnog položaja autonomnih pokrajina unutar Srbije. Centralna je ličnost srpske politike 90-ih 20. veka. Milo&scaron;ević je pronađen mrtav u svojoj ćeliji u zatvoru Ha&scaron;kog tribunala u &Scaron;eveningenu, u kom se nalazio od juna 2001. 2007 - U napadu automobila-bombe koji je samoubica usmerio na kamion sa hodočasnicima ubijena je najmanje 31 osoba i ranjeno jo&scaron; 20 u Bagdadu, u blizini koledža Al Mustansirija u pretežno &scaron;iitima naseljenoj oblasti Al Karada. 2009 - Umro je Peter Bačo, mađarski filmski režiser. Slavu je stakao filmom &quot;Svedok&quot; (1969) posvećenom vremenima montiranih procesa za vlade Maća&scaron;a Rako&scaron;ija. Zbog &quot;osetljivosti&quot; teme film se nalazio u bunkeru punu deceniju, a kada se pojavio na Kanskom festivalu 1981. doživeo je ovacije pa je Bačo, docnije, napravio nastavak priče o doživljajima čuvara nasipa Pelikana pod nazivom &quot;Ponovo svedok&quot; (1994). Nosilac je brojnih filmskih priznanja i smatra se, uz I&scaron;tvana Saboa i Miklo&scaron;a Janča, najvećim mađarskim režiserom u 20. veku. 2011 - U katastrofalnom zemljotresu magnitude 9 stepeni i njime uzrokovanom cunamiju, visine gotovo 10 metara, koji je pogodio severoistok Japana i progutao cela naselja duž obale, do&scaron;lo je do havarije u elektrani Fuku&scaron;ima. Prva havarija dogodila se sutradan, a potom su usledile nove narednih dana. Ukupno je poginulo oko 20.000 osoba. 2014 - Ukrajinska Vrhovna rada (skup&scaron;tina) izglasala je suspenziju referenduma o budućnosti Krima, koji je prethodno zakazao Vrhovni savet Krima. 2016 - Umro je Dragan Nikolić. Omiljeni srpski glumac Fakultet dramskih umetnosti zavr&scaron;io je u Beogradu. Filmsku karijeru započeo je 1964. manjom ulogom u filmu &quot;Pravo stanje stvari&quot;, a proslavila ga je uloga Džimija Barke u filmu Živojina Pavlovića &quot;Kad budem mrtav i beo&quot; (1967). Jedinstvenom glumačkom igrom, s neponovljivim &scaron;armom, ostvario je niz izuzetnih uloga, poput Džimija Barke, Flojda, Prleta, Popaja, Vlah-Alije... a glavne i veće sporedne uloge imao je u vi&scaron;e od 80 filmova. Bio je član Beogradskog dramskog pozori&scaron;ta i Ateljea 212. Dobitnik je brojnih priznanja, uključujući Nagradu za životno delo &quot;Pavle Vujisić&quot; 2000. godine. 2020 - Svetska zdravstvena organizacija proglasila je pandemiju korona virusa. Tedros Gebrejesus, direktor SZO, naglasio je duboku zabrinutost alarmantnim &scaron;irenjem zaraze. Do tada, zvanično je zabeleženo 118.000 slučajeva u 114 zemalja, a korona virus odneo je 4.291 život. 2025 - Rodrigo Duterte, biv&scaron;i predsednik Filipina, poznat po odlučnom obračunu sa narko mafijom, uhap&scaron;en je u Manili po poternici Međunarodnog krivičnog suda, da bi zatim bio izručen u Hag.

Na današnji dan, 11. mart

0 Komentari