Na današnji dan, 7. februar

1478 - Rođen je engleski pisac i državnik Tomas Mor, rodonačelnik ideje utopije, pisac socijalnih, istorijskih i teolo&scaron;kih spisa. Od 1529. do 1532. bio je lord-kancelar kralja Henrija VIII, ali je 1535. zbog odbacivanja crkvene reformacije i odbijanja da prizna kralja za poglavara novoustanovljene Anglikanske crkve osuđen na smrt i pogubljen. U političko filozofskom spisu &quot;Utopija&quot;, objavljenom na latinskom 1516. prikazao je bedu Engleske, otimanje zemlje od seljaka od strane veleposednika kao i rani kapitalizam. Tome nasuprot, naslikao je zami&scaron;ljeno ostrvo &quot;Utopiju&quot;, oslobođeno privatne svojine, kao idealnu socijalnu državu sa savr&scaron;enim dru&scaron;tvenim i političkim sistemom. Termin Utopija danas se koristi kao sinonim za neostvarljivo.1792 - Austrija i Pruska su sklopile savez protiv revolucionarne Francuske u strahu od &scaron;irenja ideja revolucije.1812 - Rođen je engleski pisac Čarls Džon Hafem Dikens, osnivač socijalnog romana, tipičan predstavnik realizma. Prikazivao je srednje i niže građanstvo i izneo je na videlo strahovitu nepravičnost viktorijanskog dru&scaron;tva, čime je uzburkao javno mnenje, a parlament nagnao da sprovede izvesne socijalne reforme. Tegobno lično iskustvo je stekao kada je zbog porodičnih dugova, kao dečak, bio prinuđen da radi u jednoj fabrici za proizvodnju paste za obuću. Napisao je dvadesetak dela, uglavnom romana. Dela: romani &quot;Dejvid Koperfild&quot;, &quot;Oliver Tvist&quot;, &quot;Pikvikov klub&quot;, &quot;Mala Dorit&quot;, &quot;Nikolas Niklbi&quot;, &quot;Velika očekivanja&quot;, &quot;Stara prodavnica retkosti&quot;, &quot;Sumorna kuća&quot;, &quot;Martin Čazlvit&quot;, pripovetke &quot;Tri duha&quot;, &quot;Cvrčak na ognji&scaron;tu&quot;, &quot;Bitka života&quot;.1863 - Na britanskom vojnom brodu &quot;Orfej&quot;, koji je potonuo pored obala Novog Zelanda, poginulo je 190 osoba.1864 - Umro je srpski jezički i pravopisni reformator Vuk Stefanović Karadžić, tvorac novog pravopisa i književnog jezika. Opismenio se u rodnom selu kod rođaka trgovca, potom u &scaron;koli u Loznici i zatim u manastiru Trono&scaron;a. Tokom Prvog srpskog ustanka bio je pisar kod ustaničkog vojvode Ćurčije, zatim učitelj u Beogradu i carinik na Dunavu kod Kladova. Posle propasti ustanka 1813. i odlaska u Beč počeo je da sakuplja narodne pesme i umotvorine i da radi na srpskom pravopisu i jeziku uop&scaron;te. Ubrzo je objavio prvu zbirku narodnih pesama i &quot;Pismenicu&quot; (gramatika) a 1818. &quot;Srpski rječnik&quot;. Pisao je i istorijska svedočanstva (vi&scaron;e sećanja), bavio se nekom vrstom etnografije, organizovao istraživanja &scaron;irom srpskih zemalja i vodio je ogromnu prepisku. Njegovi odnosi sa knjazom Milo&scaron;em Obrenovićem pro&scaron;li su kroz razne faze ali je sa vrhom srpske crkve posebno Karlovačke mitropolije bio u lo&scaron;im odnosima. Mitropolit Stratimirović, čovek retke učenosti i kulture, smatrao je da je njegova jezička reforma primitivna i da odbacuje čitavu srpsku jezičku i književnu tradiciju, a njegov prevod Novog Zaveta ocenjen je tada kao skandalozan (Vuk nije znao klasične jezike). Vremenom je stekao ugled među intelektualcima Evrope, čak i kod takvih umova kakvi su bili Gete ili Ranke, univerzitet u Jeni proglasio ga je počasnim doktorom. Njegove ideje odnele su prevagu 1847. kada su iza&scaron;le &quot;Pesme&quot; Branka Radičevića, pisane &quot;Vukovim jezikom&quot;, a Đura Daničić je tekstom &quot;Rat za srpski jezik i pravopis&quot; dokazivao opravdanost Vukove reforme. U Srbiji je njegov pravopis konačno prihvaćen 1868. Njegovi posmrtni ostaci preneti su 1897. iz Beča u Srbiju i položeni su u portu Saborne crkve u Beogradu, nasuprot Dositeja Obradovića.1870 - Rođen je austrijski psihijatar Alfred Adler, jedan od pionira psihoanalize, osnivač pravca tzv. individualne psihologije, kojom se odvojio od tvorca psihoanalize Sigmunda Frojda. Smatrao je da je težnja ka moći pokretačka snaga psihičkog života svakog pojedinca, &scaron;to može da izazove preteranu težnju ka afirmaciji ili unutra&scaron;nji otpor osećanju manje vrednosti i time neurotična oboljenja. Dela: &quot;Praksa i teorija individualne psihologije&quot;, &quot;Poznavanje čoveka&quot;, &quot;O nervoznom karakteru&quot;.1878 - Umro je papa italijanskog porekla Pije IX, čiji je pontifikat trajao 31 godinu i 236 dana, najduže u istoriji rimokatoličke crkve. Na Vatikanskom saboru 1870. proglasio je dogmu o papskoj nepogre&scaron;ivosti.1885 - Rođen je američki pisac Sinkler Luis, dobitnik Nobelove nagrade za književnost 1930. Ismevao je zablude i samoobmane američkog dru&scaron;tva, pisao je protiv rasne diskriminacije. U realističko-satiričnim romanima je podvrgavao podsmehu lekare, sve&scaron;tenike, sudije, sitno građanstvo, ali i poslovne ljude, industrijalce. Dela: romani &quot;Dr Erousmit&quot;, &quot;En Vikers&quot;, &quot;Elmer Gantri&quot;, &quot;Glavna ulica&quot;, &quot;Bebit&quot;, &quot;Dodsvort&quot;, &quot;Mentrep&quot;, &quot;Kraljevska krv&quot;, &quot;To je ovde nemogućno&quot; (vizija fa&scaron;izacije SAD). 1894 - Umro je belgijski proizvođač duvačkih instrumenata Adolf Saks, koji je 1840. izumeo muzički instrument nazvan njemu u čast saksofon.1947 - Velika Britanija je izložila plan podele Palestine na jevrejski i arapski deo.1962 - U eksploziji u zapadnonemačkom rudniku uglja kod Sarbrikena poginulo je 298 rudara.1968 - Premijeri svih 10 kanadskih provincija odobrili su nacrt ustava prema kojem je status francuskog jezika u celoj Kanadi izjednačen sa engleskim.1971 - Žene su u &Scaron;vajcarskoj referendumom dobile pravo glasa.1984 - Američki kosmonaut Brus Mekendls je napustio svemirski brod &quot;Čelendzer&quot; i &quot;pro&scaron;etao&quot; svemirom kao prvi čovek koji se kretao bez fizičke veze s letelicom, pokretan motorom na leđima.1986 - Doživotni predsednik Haitija Žan Klod Divalije pobegao je iz zemlje, okončav&scaron;i 29-godi&scaron;nju vladavinu porodice Divalije u toj karipskoj zemlji.1990 - Plenum Centralnog komiteta Komunističke partije Sovjetskog Saveza odlučio je da iz ustava bude izbrisana odredba kojom joj je garantovana &quot;rukovodeća i usmeravajuća&quot; uloga u dru&scaron;tvu, odrekav&scaron;i se time političkog monopola posle vi&scaron;e od 70 godina.1991 - Sve&scaron;tenik Žan Bertran Aristid progla&scaron;en je predsednikom Haitija, kao prvi demokratski izabrani &scaron;ef te karipske države.1996 - U &quot;boingu 757&quot; koji se sru&scaron;io nekoliko minuta posle poletanja iz Dominikanske Republike ka Nemačkoj, poginulo je svih 189 putnika, mahom nemački turisti, kao i članovi posade.1999 - Umro je jordanski kralj Husein, koji je vladao Jordanom od 1952. Na prestolu te bliskoistočne zemlje nasledio ga je sin Abdulah. 2003 - U eksploziji automobila-bombe ubijene su najmanje 33 osobe i razoren je &quot;El Nogal&quot; jedan od najekskluzivnijih klubova u kolumbijskoj prestonici Bogoti.2005 - Engleskinja Elen Mekartur postavila je novi svetski rekord u solo jedrenju oko sveta, pre&scaron;av&scaron;i skoro 42.000 kilometara za 71 dan, 14 sati, 18 minuta i 33 sekunde.2006 - Talibani u Avganistanu pozvali su muslimanski svet da proglasi sveti rat povodom spornih karikatura o proroku Muhamedu objavljenih u danskom listu &quot;Jilands Posten&quot;.2008 - Umro je Desimir To&scaron;ić, publicista, jedan od lidera Demokratske stranke. Rođen je u Beloj Palanci nedaleko od Pirota. Bio je studentski prvak Demokratske stranke uoči Drugog svetskog rata (napada na Kraljevinu Jugoslaviju). Nakon rata živeo je kao emigrant u Francuskoj i Britaniji. Uređivao je emigrantski list &quot;Na&scaron;a reč&quot; (1948-1990). Vratio se u Srbiju 1990. i izvesno vreme bio je i narodni poslanik. Dela: &quot;O ljudima, eseji, zapisi, sećanja&quot;, &quot;Kolektivizacija u Jugoslaviji&quot;, &quot;Crkva, država, dru&scaron;tvo&quot;, &quot;Demokratska stranka 1920-1941&quot;.2008 - Umro je Časlav Veljić, dugogodi&scaron;nji predsednik Kajaka&scaron;kog saveza Jugoslavije. Član Predsedni&scaron;tva Jugoslovenskog olimpijskog komiteta bio je u nekoliko saziva, a od 1978. do 1993. je i generalni sekretar JOK-a. Bio je 20 godina član komisije Evropskih olimpijskih komiteta. Jedan je od najuglednijih kajaka&scaron;kih sudija u svetu, a kao glavni sudija, starter ili član žirija radio je na Olimpijskim igrama u Meksiku, Minhenu, Montrealu, Moskvi, Los Anđelesu, Seulu i Barseloni.2009 - Umro je Zlatibor Petrović, član SANU, profesor Veterinarskog fakulteta, parazitolog svetskog ugleda. Bio je član Matice srpske, Srpskog lekarskog dru&scaron;tva, Dru&scaron;tva parazitologa, Svetskog udruženja veterinara. Univerzitet veterinarske medicine u Budimpe&scaron;ti dodelio mu je diplomu počasnog doktora nauka.2010 - Umro je Mihajlo Marković, filozof, akademik. Bio je predsednik Jugoslovenskog udruženja za filozofiju, dekan i upravnik Instituta za filozofiju beogradskog Filozofskog fakulteta, jedan od organizatora Korčulanske letnje &scaron;kole 1960-tih, član Saveta zagrebačkog filozofskog časopisa &quot;Praksis&quot;.

Na današnji dan, 7. februar

0 Komentari