Na današnji dan, 20. oktobar

1632 - Rođen je engleski arhitekta Kristofer Ren, osnivač Kraljevskog dru&scaron;tva u Londonu (akademija nauka) i njegov prvi predsednik od 1680. do 1682. Projektovao je niz zdanja posle požara koji je opusto&scaron;io London 1666. uključujući 53 crkve, među kojima monumentalnu katedralu Svetog Pavla.1728 - U Kopenhagenu je izbio požar koji je tokom narednih 60 časova uni&scaron;tio trećinu grada, a čak oko polovine starog gradskog jezgra.1757 - Jovan Apostolović je postao, koliko se zna, prvi Srbin doktor medicine, odbraniv&scaron;i na univerzitetu u Haleu, disertaciju: &quot;O načinu kako du&scaron;evni efekti utiču na čovečje telo&quot;. Bio je lekar u Novom Sadu od 1759. i 1762. znatno je doprineo suzbijanju kuge koja je zahvatila Srem, Beograd, Bačku i Banat.1784 - Rođen je engleski državnik Henri Džon Templ, poznat kao lord Palmerston, dva puta premijer između 1855. i 1865. Organizovao je &quot;Opijumski rat&quot; protiv Kine i Krimski rat protiv Rusije i bio inicijator gu&scaron;enja antikolonijalnih ustanaka u Indiji i Kini.1827 - U pomorskoj bici kod Navarina tokom grčkog rata za oslobođenje, ruski, britanski i francuski brodovi uni&scaron;tili su tursku i egipatsku (formalno takođe sastavni deo Turske) flotu.1836 - Rođen je srpski matematičar Dimitrije Ne&scaron;ić, profesor Velike &scaron;kole u Beogradu. Bio je predsednik Srpske kraljevske akademije, rektor, ministar prosvete, član Državnog saveta. Uveo je metarske mere u Srbiji. Dela: &quot;Trigonometrija&quot;, &quot;Nauka o kombinacijama&quot;, &quot;Algebarska analiza&quot;.1843 - Rođen je srpski pisac Kosta Trifković, komediograf koji je slikao naravi srpske Vojvodine polovinom 19. veka. Gimnaziju je učio u Novom Sadu, Vinkovcima i Pe&scaron;ti, a nakon okončanja pomorske &scaron;kole živeo je kao pomorac 1862/3. Potom zavr&scaron;ava studije prava u Požunu (sada Bratislava) i radi u Pe&scaron;ti kao činovnik, potom u Novom Sadu kao beležnik i advokat. Nastavio je komediografsku tradiciju zanemarenu u srpskoj literaturi posle Jovana Sterije Popovića. Dela: &quot;Izbiračica&quot;, &quot;Milo za drago&quot;, &quot;Mladost Dositeja Obradovića&quot;, &quot;&Scaron;kolski nadzornik&quot;, &quot;Ljubavno pismo&quot;, &quot;Čestitam&quot;, &quot;Francusko-pruski rat&quot;.1854 - Rođen je francuski pisac Žan Nikolas Artur Rembo, preteča simbolizma. Većinu pesama napisao je pre 20. godine, a već u 17. čuvenu poemu &quot;Pijani brod&quot;. Kao pristalica Pariske komune napisao je i vi&scaron;e revolucionarnih pesama. Živeo je lutalački i dugo boravio u severnoj Africi, gde se bavio trgovinom. Dela: pesničke zbirke &quot;Pesme&quot;, &quot;Iluminacije&quot;, &quot;Boravak u paklu&quot;.1864 - Rođen je srpski pisac Branislav Nu&scaron;ić, komediograf, član Srpske kraljevske akademije. Studirao je pravo u Gracu i Beogradu, a kao diplomata radio je u konzulatima Srbije u Solunu, Bitolju, Skoplju i Pri&scaron;tini. Bio je dramaturg i upravnik pozori&scaron;ta u Beogradu, Novom Sadu, Skoplju i Sarajevu. Osuđen je 1887. zbog satirične pesme &quot;Dva raba&quot;. Učestvovao je kao dobrovoljac u Srpsko-bugarskom ratu 1885. a u Prvom svetskom ratu pro&scaron;ao je golgotu srpske vojske i naroda, preko planinskih vrleti do Jadrana. Dela: komedije &quot;Sumnjivo lice&quot;, &quot;Gospođa ministarka&quot;, &quot;Narodni poslanik&quot;, &quot;Protekcija&quot;, &quot;Ožalo&scaron;ćena porodica&quot;, &quot;Pokojnik&quot;, &quot;Put oko sveta&quot;, &quot;Dr&quot;, &quot;Svet&quot;, &quot;Ujež&quot;, &quot;Mister dolar&quot;, pripovetke i romani &quot;Pripovetke jednog kaplara&quot;, &quot;Ramazanske večeri&quot;, &quot;Op&scaron;tinsko dete&quot;, &quot;Ben-Akiba&quot;, &quot;Autobiografija&quot;, tragedije &quot;Knez Ivo od Semberije&quot;, &quot;Hadži-Loja&quot;, &quot;Nahod&quot;, drame &quot;Tako je moralo biti&quot;, &quot;Jesenja ki&scaron;a&quot;, &quot;Pučina&quot;, &quot;Iza Božjih leđa&quot;. Golgotu Srbije 1915. godine opisao je vrlo realistično u obimnom, potresnom delu &quot;1915.&quot;1879 - U Beogradu su počeli pregovori američkog diplomate Džona Kasona sa ministrom inostranih poslova Srbije Jovanom Ristićem i ministrom finansija Vladimirom Jovanovićem o nacrtu Trgovinskog ugovora između SAD i Srbije.1883 - Posle &quot;Pacifičkog rata&quot;, Čile je mirom u Ankonu, nedaleko od Lime, dobio znatne teritorije Perua.1884 - Rođen je Bela Lugo&scaron;i, američki filmski glumac mađarskog porekla, tumač niza uloga Drakule u filmovima strave, ali se iskazao i kao vrstan komičar. Filmovi: &quot;Trinaesta stolica&quot;, &quot;Drakula&quot;, &quot;Ubistvo u ulici Morž&quot;, &quot;Poljubac smrti&quot;, &quot;Ostrvo izgubljenih du&scaron;a&quot;, &quot;Crna mačka&quot;, &quot;Znak vampira&quot;, &quot;Drakulina kći&quot;, &quot;Franke&scaron;tajnov sin&quot;, &quot;Gorila&quot;, &quot;Invazija kradljivaca le&scaron;eva&quot;.1890 - Umro je engleski istraživač, pisac, prevodilac i diplomata Ričard Barton, prvi Evropljanin koji je, predvodeći ekspediciju s Džonom Haningom Spikom, 1858. video jezero Tanganjika u Africi. Radio je pri britanskoj vojsci u Indiji i bio je britanski konzul u Brazilu, Siriji i Italiji. Kao izuzetan poliglota preveo je na engleski i &quot;Hiljadu i jednu noć&quot;, &quot;Mirisni vrt &scaron;eika Nefzauija&quot;, &quot;Kama sutru&quot;. Napisao je pedesetak putopisnih knjiga o različitim delovima sveta, ispoljiv&scaron;i ogromnu erudiciju i nesputanu fantaziju. Glavna dela: &quot;Sind i rase koje nastanjuju dolinu Inda&quot;, &quot;Sokolarstvo u dolini Inda&quot;, &quot;Hodoča&scaron;će u Medinu i Meku&quot;, &quot;Prvi koraci Istočnom Afrikom&quot;.1891 - Rođen je engleski fizičar Džejms Čedvik, dobitnik Nobelove nagrade za fiziku 1935. po&scaron;to je 1932. otkrio neutron. U Drugom svetskom ratu je kao glavni britanski instruktor od 1943. do 1945. radio na &quot;Menhetn projektu&quot; razvoju atomskog oružja, u Los Alamosu, SAD.1925 - Rođen je američki satiričar Artur Art Buhvald dobitnik Pulicerove nagrade 1982. Karijeru je izgradio u Parizu, gde je prvu kolumnu pisao za evropsko izdanje lista &quot;Njujork herald tribjun&quot;. Od 1962. pi&scaron;e kolumnu za &quot;Va&scaron;ington post&quot;, koju je preuzimalo čak 550 listova &scaron;irom sveta. &quot;Ako napadate establi&scaron;ment dovoljno dugo i dovoljno snažno, učiniće vas njihovim članom&quot; jedna je od njegovih poznatih misli. Objavio je vi&scaron;e od 30 knjiga, od kojih jednu na samrtnoj postelji: &quot;Suvi&scaron;e rano da se kaže zbogom&quot;.1935 - Alijansa ženskih pokreta Kraljevine Jugoslavije organizovala je u vi&scaron;e gradova zborove, zahtevajući jednako, op&scaron;te, tajno, aktivno i pasivno pravo glasa za sve građane oba pola.1936 - Dom Skup&scaron;tine Srbije (tada Kraljevine Jugoslavije) primio je prve poslanike. Kamen temeljac tog reperezantativnog zdanja položio je 1907. kralj Srbije Petar I Karađorđević a zgradu je projektovao arhitekte Jovan Ilkić.1941 - Pred ofanzivom nemačke armije u Drugom svetskom ratu sovjetska vlada je pre&scaron;la u Kujbi&scaron;ev. Sam Staljin ipak nije napustio Moskvu.1943 - Nekoliko desetina britanskih i američkih bombardera zasulo je u Drugom svetskom ratu Ni&scaron; tepihom bombi, usmrtiv&scaron;i vi&scaron;e od 250 srpskih civila, uključujući vi&scaron;e desetina dece. Objekti nemačke okupatorske vojske pretrpeli su neznatna o&scaron;tećenja. Bio je to početak besomučne angloameričke vazdu&scaron;ne kampanje po gradovima u Srbiji, koja je trajala do 18. septembra 1944. tokom koje su poginule hiljade srpskih civila.1944 - Beograd je oslobođen od nemačkih okupatora u Drugom svetskom ratu. Na čelu jedinica koje su ga oslobodile nalazio se sovjetski general Ždanov. Na čelu jedinica NOVJ nalazio se general Peko Dapčević. Tokom 12 dana te&scaron;kih borbi poginulo je 16.800 Nemaca, a 8.739 je zarobljeno. Oslobađanjem Beograda presečena je komunikacija Solun-Budimpe&scaron;ta, pa je nemačka grupa armija &quot;E&quot; morala da se izvlači iz Grčke nepovoljnijim pravcem, &scaron;to je usporilo njeno povlačenje i povećalo gubitke.1945 - Egipat, Sirija, Irak i Liban upozorili su SAD da bi, po njima, stvaranje jevrejske države moglo da izazove rat, a istog dana arapske zemlje su formirale organizaciju za borbu protiv cionizma Arapsku ligu.1949 - Jugoslavija je izabrana za nestalnog člana Saveta bezbednosti UN.1950 - Umro je američki političar Henri Luis Stimson, ministar rata SAD od 1911. do 1913. i od 1940. do 1945. Na njegovu preporuku predsednik SAD Hari Truman odlučio je da u avgustu 1945. baci atomske bombe na japanske gradove Hiro&scaron;imu i Nagasaki.1971 - Kancelar Zapadne Nemačke Vili Brant dobio je Nobelovu nagradu za mir.1978 - Umro je srpski istoričar umetnosti Svetozar Radojčić, profesor Filozofskog fakulteta u Skoplju do 1941. i Beogradu od 1945. član Srpske akademije nauka i umetnosti. Autor je niza radova iz oblasti srpske srednjovekovne umetnosti. Dela: &quot;Portreti srpskih vladara u srednjem veku&quot;, &quot;Stare srpske minijature&quot;, &quot;Umetnički spomenici manastira Hilandara&quot;, &quot;Majstori starog srpskog slikarstva&quot;, &quot;Studije o umetnosti XIII veka&quot;, &quot;Ikone Srbije i Makedonije&quot;, &quot;Mile&scaron;eva&quot;, &quot;Staro srpsko slikarstvo&quot;, &quot;Tekstovi i freske&quot;, &quot;Uzori i dela starih srpskih umetnika&quot;, &quot;Srpski psaltir&quot;, &quot;Gesćićte der serbisćen Kunst von den Anfangen bis zum Ende des Mittelalters&quot;.1991 - U zemljotresu na indijskoj strani Himalaja poginulo je vi&scaron;e od 340 osoba i razoreno desetine hiljada kuća.1992 - Umro je Koča Popović, narodni heroj, diplomata, potpredsednik Jugoslavije. Učesnik je građanskog rata u &Scaron;paniji. Studirao je filozofiju u Parizu. Godine 1941. jedan je od organizatora ustanka u Srbiji. Bio je na istaknutim vojnim položajima u NOP-u, od komandanta Prve proleterske brigade do načelnika General&scaron;taba. Od 1953. do 1964. bio je &scaron;ef jugoslovenske diplomatije, a od septembra 1966. do aprila 1967. posle uklanjanja Aleksandra Rankovića, potpredsednik je SFRJ. Nakon obračuna Josipa Broza Tita s tzv. liberalima u Srbiji, 1972. odstranjen je iz političkog života. U međuratnom periodu bio je blizak nadrealistima.1992 - Jedinice JNA napustile su dubrovačko rati&scaron;te na osnovu dogovora s Hrvatskom i Unproforom, a poluostrvo Prevlaka na ulazu u Boku Kotorsku stavljeno je pod kontrolu posmatrača UN.1995 - Belgijski političar Vili Klas podneo je ostavku na položaj generalnog sekretara NATO zbog ume&scaron;anosti u korupciona&scaron;ku aferu.2002 - Na ponovljenom referendumu Irci su prihvatili sporazum iz Nice o pro&scaron;irenju Evropske unije.2003 - Umro je srpski glumac Miodrag Petrović &quot;Čkalja&quot;, majstor komedije, jedan od najpopularnijih jugoslovenskih glumaca. Ostvario je oko 200 uloga u pozori&scaron;tu, na radiju, televiziji i filmu, ali je posebno upamćen po likovima iz humorističko-satiričnih TV serija &quot;Servisna stanica&quot;, &quot;Muzej vo&scaron;tanih figura&quot;, a nezaboravne uloge ostvario je i u serijama &quot;Ljubav na seoski način&quot;, &quot;Kamiondžije&quot;, &quot;Vruć vetar&quot;. Snimio je 20 filmova uključujući &quot;Put oko sveta&quot; i &quot;Silom otac&quot;.2004 - U eksploziji gasa u rudniku uglja u blizini grada Džengžou, u centralnoj Kini, život su izgubila 122 rudara.2011 - Baskijska separatistička organizacija ETA proglasila je obustavu oružanih aktivnosti dugih četiri decenije. ETA je osnovana 1959. i procenjuje se da je u njenim terorističkim akcijama od 1968. ubijeno vi&scaron;e od 850 osoba.2011 - Ubijen je Moamer Gadafi. Na čelu Libije nalazio se preko četiri decenije, od 1969. do 2011.2013 - Preminula je Jovanka Broz, udovica Josipa Broza Tita.2014 - Svetska zdravstvena organizacija (SZO) proglasila je kraj epidemije ebole u Nigeriji, najmnogoljudnijoj afričkoj zemlji. Tri dana ranije zvanično je progla&scaron;en kraj ebole i u Senegalu. U talasu epidemije ebole umrlo je vi&scaron;e od 4.500 osoba u zapadnoj Africi, uglavnom u Liberiji, Gvineji i Sijera Leoneu.2014 - Preminuo je Oskar de la Renta, modni dizajner. Oblačio je prve dame SAD, poput Žakline Kenedi, i holivudske zvezde. Rođen u Dominikanskoj republici, studirao je umetnost u &Scaron;paniji, i prve korake u svetu mode napravio je uz &scaron;panskog dizajnera Kristobala Balensijagu. Smatran je za &quot;klasičnog&quot; kreatora, poznatog po nagla&scaron;eno ženstvenim kreacijama.2016 - Umrla je Džunko Tabei, prva žena koja je osvojila Mont Everest, ali i sedam najvi&scaron;ih vrhova sveta. Kao članica japanske ženske ekspedicije na Everest 1975. osvojila je taj vrh. Drugi rekord je ostvarila 1992. godine, kada je postala prva žena koja je osvojila najvi&scaron;e vrhove svih sedam kontinenata. Bila je poznati ekolo&scaron;ki aktivista.2018 - Ženska odbojka&scaron;ka reprezentacija Srbije pobedom nad Italijom 3:2, u finalu, osvojila je Svetsko prvenstvo u Jokohami, Japan.2018 - Iz Kurua u Francuskoj Gvajani, u sklopu misije BepiKolombo, plod saradanje evropske (ESA) i japanske svemirske agencije (JAXA) lansiran je satelit čiji je cilj planeta Merkur. Letelica je trebalo da stigne do Merkura decembra 2025.2020 - Prilikom uru&scaron;avanja crkve u mestu Akjem Batabi u Gani, u okrugu Asene Manso na jugu zemlje, 22 osobe su poginule. Zdanje crkve, iako zami&scaron;ljeno monumentalno, sadržalo je gre&scaron;ku prilikom gradnje.2025 - Umro je Neboj&scaron;a Pavković, general, načelnik General&scaron;taba Vojske Jugoslavije od februara 2000. do juna 2002. Rođen aprila 1946. godine u Senjskom Rudniku kod Despotovca, zavr&scaron;io je Učiteljsku &scaron;kolu a potom Vojnu akademiju Kopnene vojske 1970. Tokom NATO agresije 1999. godine bio je komandant Treće armije Vojske Jugoslavije koja je pokrivala prostor Kosova i Metohije. Ha&scaron;ki tribunal ga je 2009. osudio na 22 godine, a kaznu je služio u Finskoj, odakle je pu&scaron;ten uoči smrti.

Na današnji dan, 20. oktobar

0 Komentari

Najnovije

Vučić o zabrani gostovanja na N1: "10 godina su me predstavljali kao monstruma"; "Stavili su mi žutu traku"