Na današnji dan, 30. april

1563 - Kralj &Scaron;arl IX proterao je Jevreje iz Francuske.1777 - Rođen je nemački matematičar, fizičar i astronom Karl Fridrih Gaus, osnivač čuvene matematičke &scaron;kole i direktor opservatorije u Getingenu. Prona&scaron;ao je niz metoda u teoriji brojeva, algebri, geometriji, analizi, astronomiji, teoriji povr&scaron;i i vi&scaron;oj geodeziji. Otvorio je novu etapu u razvoju diferencijalne geometrije i postavio nove temelje nebeske mehanike i astronomije. Konstruisao je geodetski instrument heliotrop. Vi&scaron;e matematičkih pojmova nazvano je njegovim imenom - Gausov algoritam, Gausova konstanta, Gausova krivina, Gaus-Krigerova projekcija. Jedinica za magnetnu indukciju nazvana je &quot;gaus&quot; (oznaka Gs), ali se sada, u čast srpskog naučnika Nikole Tesle, u Međunarodnom sistemu jedinica koristi oznaka &quot;tesla&quot; (skraćeno T). Dela: &quot;Disqusitiones arithmeticae sapra superficies curvas&quot;, &quot;Theoria motus corporum coelestium&quot;.1789 - Džordž Va&scaron;ington položio je zakletvu kao prvi predsednik SAD.1803 - SAD su od Napoleona Bonaparte, tada &quot;doživotnog konzula&quot; Francuske, koji je bio u novčanim neprilikama, za 15 miliona dolara kupile Luizijanu. Istog dana 1812. Luizijana je postala 18 savezna država SAD. Teritorija Luizijane koja je kupljena od Francuske 1803. obuhvatala je prostor vi&scaron;e sada&scaron;njih saveznih država SAD.1870 - Rođen je austrijski kompozitor mađarskog porekla Franc Lehar, najznačajniji predstavnik bečke operete u prvoj polovini 20. veka. Dela: operete &quot;Vesela udovica&quot;, &quot;Zemlja sme&scaron;ka&quot;, &quot;Grof od Luksemburga&quot;.1883 - Rođen je če&scaron;ki pisac Jaroslav Ha&scaron;ek, koji je svetsku slavu stekao nedovr&scaron;enim humorističko-satiričnim romanom &quot;Doživljaji dobrog vojnika &Scaron;vejka u svetskom ratu&quot; u kojem je ismejao op&scaron;te prilike u Austrougarskoj kao i besmisao, brutalnost i ludilo rata. &Scaron;vejk je lik čoveka iz naroda u kojem se pod maskom naivčine krije neka vrsta narodne mudrosti.1883 - Umro je francuski slikar Eduar Mane, jedan od začetnika impresionizma. Slikao je mahom u ulju i iz tog opusa se izdvajaju portreti Emila Zole, Žorža Klemansoa, Stefana Malarmea, Marsela Prusta. Bio je sjajan kolorista s naročitim darom da dočara atmosferu, &scaron;to je posebno uočljivo u slikama &quot;Doručak na travi&quot;, &quot;Bal u Foli-Beržeru&quot;, &quot;Balkon&quot;, &quot;Olimpija&quot;.1893 - Rođen je nemački diplomata Joakim fon Ribentrop, dugogodi&scaron;nji ministar spoljnih poslova Hitlerove Nemačke. Međunarodni sud u Nirnbergu osudio ga je na smrt i obe&scaron;en je 1946.1900 - Kongres u Va&scaron;ingtonu doneo je Organski akt kojim su Havaji postali teritorija SAD. Status savezne države Havaji će dobiti 1959.1915 - U Parizu su u Prvom svetskom ratu srpski, hrvatski i slovenački političari izbegli iz Austrougarske osnovali Jugoslovenski odbor, s ciljem pokretanja akcije na međunarodnoj sceni za oslobođenje južnoslovenskih krajeva od Habzbur&scaron;ke monarhije i njihovo ujedinjenje s Kraljevinom Srbijom u zajedničku državu.1941 - Ante Pavelić, poglavar takozvane Nezavisne Države Hrvatske, nacističke tvorevine nastale u Drugom svetskom ratu, potpisao je zakon o rasnoj pripadnosti, čime su u usta&scaron;koj Hrvatskoj legalizovani progoni i ubijanje Srba, Jevreja i drugih, koji su imali neverovatno surov i zverski oblik.1945 - Vođa nemačkih nacista Adolf Hitler, tvorac najveće ma&scaron;inerije masovnog zločina u istoriji, s ljubavnicom Evom Braun izvr&scaron;io je samoubistvo u bunkeru kod Berlina. Uz podr&scaron;ku najkrupnijeg kapitala i revan&scaron;ista, željnih osvete zbog poraza Nemačke u Prvom svetskom ratu i zahvaljujući popustljivosti zapadnih demokratija, iskoristio je op&scaron;tu materijalnu bedu i nezadovoljstvo Nemaca i nametnuo im se kao vođa. U Prvom svetskom ratu učestvovao je kao dobrovoljac u okviru nemačkih trupa na Zapadnom frontu. Godine 1921. postao je &scaron;ef Nacionalsocijalističke radničke partije Nemačke, 9. juna 1923. poku&scaron;ao je puč u Minhenu zbog čega je osuđen, ali je brzo pu&scaron;ten iz zatvora, a 1925. reorganizovao je stranku na vojničkoj osnovi. Ubrzo po&scaron;to je 1933. postao kancelar uveo je nacističku diktaturu, počeo je nemilosrdno proganjanje Jevreja i levičara kao i onih koji su bili nagla&scaron;eno demokratski orijentisani. Otvorio je koncentracione logore, ukinuo parlamentarizam, slobodu &scaron;tampe i građanska prava. Iskoristio je neodlučnost Zapada i Austriju je priključio Nemačkoj, porobio Čehoslovačku, a 1939. napao Poljsku, čime je izazvao Drugi svetski rat.1945 - Sovjetske jedinice su u Drugom svetskom ratu u Berlinu zauzele Rajhstag i druge vladine zgrade u centru grada.1953 - U Beogradu je za posetioce otvoren Železnički muzej, odnosno stalna postavka. Sme&scaron;ten je u reprezentativnom zdanju građenom za Ministarstvo saobraćaja Kraljevine Jugoslavije. Formalno, osnovan je tri godine ranije, 1. februara 1950.1975 - Posle rasula i bekstva poraženih američkih i južnovijetnamskih trupa, armija Severnog Vijetnama i oslobodilačke južnovijetnamske snage Vijetkong potpuno su ovladale Sajgonom. Preostale vladine trupe bezuslovno su se predale Vijetkongu, čime je i zvanično okončan Vijetnamski rat.1989 - Umro je italijanski filmski režiser Serđo Leone, tvorac &quot;&scaron;pageti vesterna&quot;. Filmovi: &quot;Kolos sa Rodosa&quot;, &quot;Za &scaron;aku dolara&quot;, &quot;Dobar, ružan, zao&quot;, &quot;Zovem se Niko&quot;, &quot;Bilo jednom na Divljem zapadu&quot;, &quot;Dogodilo se u Americi&quot;.1991 - Ciklon u Banglade&scaron;u usmrtio je najmanje 125.000 osoba.1993 - Na teniskom terenu u Hamburgu prvu zvezdu svetskog tenisa Moniku Sele&scaron;, tada jugoslovensku državljanku, nožem je ranio navodno umno poremećeni navijač nemačke teniserke &Scaron;tefi Graf. Napadač je ostao nekažnjen, zahvaljujući skandaloznim presudama nemačkog suda.1995 - Vođstvo bosanskih muslimana odbacilo je apel Ujedinjenih nacija da četvoromesečno primirje u Bosni i Hercegovini bude produženo i posle 30. aprila.1995 - Predsednik SAD Bil Klinton naložio je prekid trgovine sa Iranom i zabranio investicije u tu zemlju, optuživ&scaron;i Teheran da podržava međunarodni terorizam.1999 - Prilikom napada na most na reci Lim, u crnogorskom gradiću Murino, NATO avijacija je usmrtila najmanje &scaron;estoro civila, uključujući tri devojčice između 10 i 13 godina.1999 - U napadu NATO na civilne ciljeve u centru Beograda te&scaron;ko je ranjena Sofija Jovanović (23), koja je umrla &scaron;est dana kasnije, a u bombardovanju zgrada Ministarstva odbrane, General&scaron;taba Vojske Jugoslavije i zgrade Ministarstva unutra&scaron;njih poslova Srbije u najužem centru grada poginulo je najmanje troje ljudi, uključujući dvojicu mladića koji su zastali automobilom ispred semafora. Tom prilikom ranjeno je oko 40 civila, među njima i gradski sekretari za privredu i za inspekcijske poslove Neboj&scaron;a Starčević i Ratko Bulatović. U vazdu&scaron;nom napadu ranjeno je i vi&scaron;e od 10 vatrogasaca i članova spasilačkih ekipa, po&scaron;to je desetak minuta posle prvog napada bombardovanje ponovljeno.1999 - NATO avijacija je sru&scaron;ila most na Zapadnoj Moravi u Trsteniku, usmrtiv&scaron;i dvoje civila na njemu.2002 - Prilikom pada helikoptera na severu Tunisa, u najtežoj vazdu&scaron;noj nesreći od sticanja nezavisnosti te arapske zemlje, poginulo je 13 visokih oficira tuniske armije.2003 - Libija je prihvatila odgovornost za pad aviona američke kompanije &quot;Pan ameriken&quot; 1988. kod &scaron;kotskog mesta Lokerbi, kad je poginulo 270 lica u letelici i na tlu.2007 - Umrla je srpska književnica Jara Ribnikar. Rođena je 1912. u mestu Hradec u Če&scaron;koj. Autor je petnaestak romana, od kojih je najpoznatiji &quot;Jan Nepomucki&quot;, vi&scaron;e zbirki pripovedaka i memoarske proze, a bavila se i prevođenjem sa če&scaron;kog i engleskog. Njene knjige prevedene su u dvadesetak zemalja. Učestvovala je u NOP-u, nosilac je Spomenice 1941. Radila je u novinskoj agenciji Tanjug, u prvoj redakciji.2007 - U kineskom gradu Čangdžou, na istoku zemlje, u provinciji Đijangcu, svečano je otvoren za vernike budistički hram Tjaning, najveća pagoda na svetu, simbol sveop&scaron;teg prosperiteta Kine kao i ponovnog oživljavanja tradicionalnog budizma u toj zemlji. Ceremoniji otvaranja hrama prisustvovalo je 108 poglavara raznih budističkih asocijacija i hramova iz čitavog sveta.2008 - Potpisan je Memorandum o strate&scaron;kom partnerstvu između vlade Srbije i torinskog &quot;Fiata&quot;, kojim je predviđeno formiranje zajedničke kompanije. Prilikom potpisivanja Memoranduma, prvi put na tako visokom nivou posle 55 godina, obelodanjeno je da je namera &quot;Fiata&quot; da tokom dve i po godine investira u proizvodne kapacitete kragujevačke &quot;Zastave&quot; 700 miliona evra i proizvede oko 300.000 automobila.2013 - Abdicirala je holandska kraljica Beatriks, prepustiv&scaron;i presto najstarijem sinu Viljemu Aleksandru, nakon 33 godine vladavine. Holandsku kraljevsku porodicu Oranž Nasau prethodno su tokom vi&scaron;e od 120 godina na prestolu te zemlje predstavljale žene.2019 - U Karakasu, Venecuela, dogodili su se masovni nemiri i poku&scaron;aj državnog udara. Huan Gvaido, lider opozicije i čelnik tamo&scaron;nje skup&scaron;tine, proglasio je sebe privremenim predsednikom i pozvao vojsku da obori predsednika Nikolasa Madura. Vojska je, međutim, ostala lojalna.2019 - Japanski car Akihito abdicirao je u korist sina, prestolonaslednika Naruhita. Akihito, prema zvaničnoj titulaturi, 125. car Japana, na prestolu te zemlje nalazio se od januara 1989. godine.2021 - Prilikom verskog skupa u Meronu, na severoistoku Izraela, poginulo je 45 osoba, a 150 je povređeno. Ljudi su stradali u stampedu, usled gaženja i gu&scaron;enja. Meron je mesto hodoča&scaron;ća za ortodoksne Jevreje zbog grobnice &Scaron;imona bar Johaja, rabina i mudraca iz 2. veka.2022 - U Vijetnamu je otvoren most s podom od stakla, nazvan Most belog zmaja. Sme&scaron;ten je u planinskom predelu na severu zemlje, kao nova turistička atrakcija. Dužine je 632 metra i sastoji se od tri sloja kaljenog stakla debljine 40 milimetara sa posebnim ojačanjima, na visini približno 150 metara iznad zemlje. Most je otvoren prilikom obeležavanja godi&scaron;njice zavr&scaron;etka Vijetnamskog rata.2024 - Umro je Pol Oster, američki pisac, scenarista, reditelj, prevodilac. Rođen u Njuarku, zavr&scaron;io je studije engleskog jezika i komparativne književnosti na Univerzitetu Kolumbija. Potom je živeo u Parizu gde je bio prevodilac francuske književnosti. Po povratku u SAD posvetio se književnom stvarala&scaron;tvu. Autor je 34 književna dela među kojima su najpoznatija &quot;Njujor&scaron;ka trilogija&quot; i &quot;Levijatan&quot;.

Na današnji dan, 30. april

0 Komentari