Tragedija Černobilja posle četiri decenije: Dok je sve umiralo, jedna svetinja odolela radijaciji FOTO

Radioaktivni oblak prekrio je znatan deo Evrope, sa nesagledivim posledicama, natežim na prostoru juga Belorusije i severa Ukrajine.Prema pojedinim tumačenjima, od posledica radijacije, do na&scaron;ih dana, umrlo je između 200.000 i 400.000 ljudi, a smatra se da je posledice zračenja u manoj ili većoj meri osetilo do pet miliona ljudi.EPA/SERGEY DOLZHENKOČernobilj se nalazi na krajnjem severu Ukrajine, u pograničnoj zoni sa Belorusijom, stotinak kilometara, severno od Kijeva. EPA/SERGEI SUPINSKYNa tom prostoru sovjetske vlasti izgradile su počev od sedamdesetih elektranu, u kojoj su u vreme tragedije aprila 1986. radila četiri reaktora, tipa RMBK-1000, a jo&scaron; dva su bila u izgradnji. U to vreme Černobilj je pokrivao približno 10 odsto potro&scaron;nje Ukrajine električnom energijom.Do katastrofe je do&scaron;lo na reaktoru 4, tokom testiranja vezanih za sistem hlađenja u slučaju prestanka napajanja elektičnom energijom.EPA/SERGEY DOLZHENKOTestiranja te vrste poku&scaron;avana su u Černobilju 1982, 1984. i konačno 1986. Iako su posle prva dva testa vr&scaron;ene dodatne modifikacije, pobolj&scaron;anja, zbog nezadovoljavajućeg rezultata, te 1986. usledio je raspad sistema i eksplozija reaktora.Tanjug/AP Photo/Evgeniy MaloletkaSakrivanje tragedijePrva zvanična tumačenja, nakon tragedije, iznosila su tvrdnje da je reč o neodgovarajućem rukovanju, ljudskoj gre&scaron;ci. Potom su nuklearni stručnjaci razjasnili da su reaktori tog tipa imali ozbiljne sistemske nedostatke, i da osnovni uzrok tragedije jeste sama konstrukcija reaktora tipa RMBK-1000.Po&scaron;to se eksplozija dogodila, u 01.23, po moskovskom vremenu, a obim tragedije nije bio jasan poku&scaron;alo se s klasičnim ga&scaron;enjem. Gotovo svi pripadnici vatrogasnog tima koji se brzo na&scaron;ao na mestu tragedije stradaće narednih dana ili sedmica od posledica izloženosti radijaciji.EPA/SERGEY DOLZHENKOPrve reakcije rukovodilaca i elektarne i lokalne partijske organizacije, svodile su se na obja&scaron;njenja da je sve pod kontrolom te da je reč o incidentu. Na istovetan načn su reagovale i vlasti u Kijevu, odnosno Moskvi. Razmere tragedije vlastodr&scaron;ci u Moskvi počeće da naslućuju tek po&scaron;to su sovjetski nuklearni stručnjaci uspeli da ukažu na težinu situacije.EPA/SERGEY DOLZHENKOKasnije tog dana osnovana je odgovarajuća komisija za istragu nesreće. Na njeno čelo postavljen je Valerij Legasov (1936 - 1988) zamenik direktora moskovskog &quot;Instituta za atomsku energiju Kurčatov&quot;. Iz Moskve je uz stručnjake upućen, kao centralna politička figura, Boris &Scaron;čerbina (1919 - 1990) stručnjak za energetiku, član CK, dugogodi&scaron;snji potpredsednik vlade Sovjetskog Saveza.Populacija obližnjeg Pripajta, gde su živeli radnici elektrane, evakuisana je otuda tek u ranim popodnevnim satima 27. aprila, ukupno oko 49.000 osoba.EPA/SERGEY DOLZHENKOA narednog dana, 36 sati nakon nesreće, zaključeno je da je potrebna evakuacija stanovni&scaron;tva iz zone od 10 km, da bi područje evakuacije zatim bilo pro&scaron;ireno na 30 km.Zatrpavanje terenaPo&scaron;to su razmere katastrofe postale nesumnjive, započelo je zatrpavanje otvorenog jezgra reaktora, helikopterskim nasipanjem iz vazduha, sa preko 5.000 tona peska, olova, gline i bora. Bio je to strahovito rizičan posao i odneo je brojne žrtve. Preko 600 pilota izvelo je hiljade letova nasipanja. Požar unutar reaktora 4 uga&scaron;en je tek 10. maja.EPA/SERGEY DOLZHENKOPodjednako je opasna bila situacija sa odstranjivanjem visoko radioktavnog materijala iz jezgra reaktora koji se raspr&scaron;io eksplozijom. Pokazaće se da su robotski sistemi otkazivali zbog previsoke radijacije, i najveći deo tog posla obavili su ljudi. Sovjetske vlasti razmere katastrofe Černobilja priznale su tek po&scaron;to su odgovarajuće službe okolnih zemalja, pre drugih &Scaron;veđani, ukazale na vi&scaron;estruko uvećane nivoe zračenja, radioaktivnost razno&scaron;enu vazdu&scaron;nim strujama, vetrom. U jutarnjim satima 28. aprila, proradio je sistem alarmiranja u &scaron;vedskoj nuklearnoj elektrani Forsmark, udaljenoj oko 1.000 km vazdu&scaron;nom linijom od Černobilja. Posle početnih izjava da se dogodila manja nesreća, sovjetske vlasti su najzad uveče 28. aprila, u 21.00 sat, zvanično obelodanile da je do&scaron;lo do nesreće u nuklearnoj elektrani Černobilj. Tanjug/AP Photo/Evgeniy MaloletkaU međuvremenu oblaci radioaktivne pra&scaron;ine prekrili su osim delova Sovetskog Saveza, i Skandinaviju, veliki deo Centralne Evrope, delom i Jugoistočne. U sanaciji Černobilja i okruženja, bilo je angažovano oko 600.000 lica, takozvanih likvidatora. Sovjetske vlasti posvetiće se potom, osim izgradnje gigantskog sistema za hlađenje ispod kompleksa elektrane, izgradnji sarkofaga, kao prvog vida za&scaron;tite okoline. Prema objektima koji su ostali u upotrebi, po&scaron;to su dva rekatora i nadalje radila, sagrađena je betonska barijera debljine 200 metara. Rad reaktora 1 biće obustavljen novembra 1996. a reaktora 3 decembra 2000. godine, čime je elektrana Černobilj konačno obustavila rad.Tanjug/AP Photo/Evgeniy MaloletkaHram koji je kr&scaron;io zakone prirodeSamo na jednom mestu na teritoriji opusto&scaron;ene černobilske regije zakoni prirode su izgubili na snazi - u crkvi Svetog Ilije. Za razliku od okoline, unutar zidova crkve uređaji za merenje radioaktivnosti pokazuju apsolutno dozvoljeni nivo zračenja, koji nije porastao ni u prvim godinama nakon katastrofe. Istovremeno, svi poku&scaron;aji stručnjaka da pronađu bilo kakvo naučno obja&scaron;njenje za ovaj fenomen, povezujući ga sa prirodnim anomalijama, bili su neuspe&scaron;ni.Shutterstock/Jean-Baptiste ToussaintPro&scaron;lost crkve Svetog IlijeIstorija hrama, koji je zbunio savremene naučnike, ima ne&scaron;to vi&scaron;e od jednog i po veka. Međutim, kao &scaron;to je jasno iz preživelih dokumenata, drvene crkve su na ovom mestu podizane nekoliko puta, jedna za drugom propadajući u požarima. Sada&scaron;nja crkva je izgrađena 1869. godine i služila je gotovo pola veka, sve dok u nju komunisti, ukinuv&scaron;i parohiju, nisu preneli u nadležnost brojnih privrednih organizacija. Dugo je bila sme&scaron;tena prehrambena prodavnica.Shutterstock/A_Lesik1937. godine, usled jo&scaron; jedne antireligiozne kampanje, izdato je naređenje da se zgrada koja je nekada služila kao hram digne u vazduh, ali su biv&scaron;i parohijani, prodirući unutra, legli na pod i objavili da su spremni da umru zajedno sa svojom oskrnavljenom svetinjom. Da bi izbegle otvorenu konfrontaciju sa stanovni&scaron;tvom, vlasti su bile prinuđene da preinače svoju odluku.Sledeći put Crkva Svetog Ilije je bila na ivici uni&scaron;tenja 1941. godine, kada je, pre prinudnog povlačenja sovjetskih trupa, minirana. Tada je ponovo spasen samo zahvaljujući posvećenosti lokalnih stanovnika. Posleratne godine bile su obeležene određenim ublažavanjem vladine politike prema religiji, &scaron;to je dovelo do oživljavanja pojedinih, prethodno ukinutih parohija. Među njima je bila i pravoslavna zajednica crkve Svetog Ilije, koja je postojala do kobne 1986. godine.Molitve vernikaPosle stra&scaron;ne katastrofe u nuklearnoj elektrani sve crkve sme&scaron;tene u kontaminiranom području, uključujući i crkvu Svetog Ilije, zatvorene su. Međutim, nakon nekoliko godina, ukrajinske vlasti počele su da dobijaju mnoga pisma sa zahtevom da otvore ovu crkvu i dozvole održavanje bogosluženja u njoj. Poruke su stizale od lokalnih stanovnika, koji su odbili da se presele van kontaminirane teritorije, kao i od biv&scaron;ih zaposlenih u NPP, koji su izrazili želju da žive ostatak svog života bez napu&scaron;tanja zone radijacije.Pre nego &scaron;to su doneli odluku o ovom pitanju, vlasti su dale uputstva za merenje nivoa zračenja u hramu, planirajući, na osnovu dobijenih rezultata, da vernike odvrate od njihovog ludog poduhvata. Međutim, na op&scaron;te zaprepa&scaron;ćenje, instrumenti nisu zabeležili nikakva odstupanja od norme i dobijeno je odobrenje za nastavak verskog života u njemu. Međutim, ni jedan poku&scaron;aj da se pronađe obja&scaron;njenje za ovaj fenomen, iako je ostao u okviru materijalizma, nije bio ovenčan uspehom.Blagoslov Presvete BogorodiceTih godina jo&scaron; uvek se vodila aktivna ateistička propaganda i redovno su objavljivani slični članci, ali u ovom slučaju autor je, neskrivenim ismevanjem, rekao da su, prema rečima parohijana crkve Svetog Ilije, svi bili svedoci čuda: na nebu iznad glave pojavio se lik Presvete Bogorodice, koja je u rukama držala grančice pelina i blagosiljala hram s njima. Svi su istovremeno primetili da je Njeno lice bilo puno tuge.Shutterstock/Sergey KamshylinOvaj članak bi bio zaboravljen da autor nije naznačio tačan datum onoga &scaron;to se dogodilo - 26. aprila 1976. godine, drugim rečima, tačno 10 godina pre tragedije, i koji se ponavljao dan za danom.Černobiljski spasiteljU crkvi postoji i posebna ikona - zove se &bdquo;Černobilski spasitelj&ldquo;. Nju je u snu je video jedan od likvidatora, partijski organizator nuklearne elektrane u Černobilu Jurij Andrejev, koji je dobio veliku dozu zračenja i bio u ozbiljnom stanju u bolnici. &Scaron;okirani čovek je o tome rekao sve&scaron;tenicima.Ubrzo je odgovarajuća ikona naslikana u Trojično-Sergijevoj lavri i osvećena u Kijevu. Prikazuje Isusa Hrista sa Bogorodicom i Arhangelom Mihajlom. Oni stoje na oblacima, a ispod njih, na zemlji, su heroji-likvidatori (lekari, građevinari, vatrogasci itd.) I du&scaron;e mrtvih.Zanimljivo je da se nakon naslikavanja ove ikone Jurij Andrejev oporavio.Uzrok raspada države?Neretko se ističe da je katastrofa elektrane u Černobilju, čije je zvanično ime inače bilo &quot;Černobiljska nuklearna elektrana Vladimir Iljič Lenjin&quot; znatno uru&scaron;ila poverenje građana u sovjetski režim, te da je među uzrocima potonjeg raspada te zemlje. Danas, u reaktoru 4, koji je 1986. eksplodirao, nalazi se oko 135 tona visoko radioaktivnog urana i plutonijuma, pa zračenje i dalje deformi&scaron;e strukture sarkofaga, &scaron;to zahteva nove radove, slojeve ojačavanja. Na udaljenosti stotinu metara od razorenog reaktora radijacija je približno 50.000 puta veća od dopu&scaron;tene. Tanjug/Chornobyl Radiation and Ecological Biosphere Reserve via APZatvorena zona koja je neposredno ozračena, ukupne povr&scaron;ine veće od Luksemburga, nalazi se pod nadzorom. Poslednjih godina uoči aktuelnog rata na tlu Ukrajine ona je postala teren jednog ekscentričnog vida turizma, posebno nadgledanog. Tanjug/AP Photo/Evgeniy MaloletkaSa druge strane uočeno je neobično bujanje prirode, flore, a vidna je i povećana brojnost pojedinih vrsta, kao vukova i medveda. Uspe&scaron;no su se adaptirali i konji Prževaljskog, jedne vrste koja je nastanjivala stepe centralne Azije.Tanjug/AP Photo/Evgeniy Maloletka

Tragedija Černobilja posle četiri decenije: Dok je sve umiralo, jedna svetinja odolela radijaciji FOTO

2 Komentari