Na današnji dan, 20. april

1526 - U bici kod Panipata mogulski vođa Baber sa 2.000 boraca porazio je 10.000 vojnika sultana Ibrahima od Delhija, čime je otpočela dvoipovekovna vladavina Mogula nad Indijom. U bici je poginuo sultan Ibrahim, a Baber se potom proglasio sultanom i osnovao Mogulsko carstvo.1653 - Vođa Engleske revolucije Oliver Kromvel raspustio je Parlament i uveo ličnu diktaturu kao lord-protektor Engleske. Tokom njegove vladavine uspostavljen je republikanski oblik vladavine, &scaron;to je u istoriji Engleske ostalo zapamćeno kao period najgore strahovlade.1657 - Engleska flota, pod komandom admirala Roberta Blejka, napala je i potopila svih 16 &scaron;panskih ratnih brodova u luci Santa Krus na Tenerifama, a potom je razorila grad.1768 - Umro je italijanski slikar Kanaleto, jedan od najboljih pejzažista 18. veka, majstor dočaravanja atmosfere i vedrog prozračnog kolorita. Najvi&scaron;e je slikao Veneciju, njene kanale i palate.1792 - Francuska je objavila rat Austriji, Pruskoj i Sardiniji i proglasila op&scaron;tu mobilizaciju kojom su, prema odluci Konventa, obuhvaćeni svi Francuzi od 18 do 50 godina. Tako stvorena milionska armija u revolucionarnom žaru potukla je sve protivnike, a Konvent je potom odlučio da &quot;pruži pomoć i bratstvo svakom narodu koji želi da vrati slobodu&quot;. Bila je to teorijska racionalizacija za izvoz revolucije, čime su započeti osvajački ratovi.1808 - Rođen je francuski car &Scaron;arl Luj Napoleon III Bonaparta, sinovac cara Napoleona I, predsednik Francuske od 1848. do 1852, car do 1870. Živeo je u izgnanstvu do Februarske revolucije 1848, a krajem 1848. na vlast ga je dovelo krupno građanstvo. Početkom decembra 1851. prigrabio je državnim udarom svu vlast i 1852. proglasio se za cara. Agresivnom spoljnom politikom nastojao je da pro&scaron;iri Francusku i osvaja kolonije. Organizovao je javne radove i osnovao neke socijalne ustanove, podsticao je kapitalističku privredu, trgovinu, industriju i bankarstvo. Tokom njegove vladavine, Francuska je pripojila Nicu i Savoju (u zamenu za pomoć prilikom ujedinjavanja Italije), započela kolonijalno prodiranje u Indokinu. Uspe&scaron;no je ratovala u Krimskom ratu od 1854. do 1856. protiv Rusije. Fijaskom je okončano njegovo nastojanje (1862. do 1867.) da pomoću &quot;cara&quot; Maksimilijana Habzbur&scaron;kog uspostavi francusku dominaciju u Meksiku. Započeo je rat protiv Pruske s ciljem da spreči ujedinjenje Nemačke, ali je zarobljen 1. oktobra 1870. u bici kod Sedana i zbačen sa prestola, a Francuska je 4. oktobra 1870. ponovo postala republika. Emigrirao je 1871. u Veliku Britaniju gde je umro 1873.1860 - Rođen je srpski pisac Vojislav Ilić, osnivač moderne srpske lirike i tvorac verističkog izraza u srpskoj poeziji. Njegova lirika označila je raskid sa romantičarskom poezijom i obeležena je misaonim skepticizmom. Pisao je elegične, setne pesme u kojima preovlađuju motivi pro&scaron;losti i samoće: &quot;Zimska idila&quot;, &quot;Jesen&quot;, &quot;Ja ni&scaron;ta vi&scaron;e ne verujem&quot;, &quot;Tamara&quot;, &quot;Istok&quot;. Radio je kao korektor Državne &scaron;tamparije u Beogradu, pisar ministarstva unutra&scaron;njih poslova, učitelj u Turn Severinu i diplomatski činovnik u Pri&scaron;tini i Solunu. Dela: dva izdanja &quot;Pesama&quot; objavljena za života i sabrana dela oblikovana i objavljena posthumno.1887 - Umro je Nikanor Grujić, srpski književnik, vladika pakrački, profesor bogoslovije. Rođen u Baranji, gimnaziju je pohađao u Mohaču i Pečuju, a potom je stupio u karlovačku bogosloviju, posle čega se zamona&scaron;io. Bio je arhimandrit manastira Kru&scaron;edol. Potom postaje vladika u Pakracu, a od 1871. do 1874. je administrator Patrijar&scaron;ije u Karlovcima. Učesnik je Sveslovenskog kongresa u Pragu 1848. Na Majskoj skup&scaron;tini u Sremskim Karlovcima 1848. bio je jedan od dvojice glavnih govornika, a posle njegovog obraćanja progla&scaron;ena je Srpska Vojvodina. Pisao je poeziju, patriotsku, satiričnu, ali i &scaron;aljivu i ljubavnu, a u poznim godinama na versko didaktičke teme. Važio je za velikog crkvenog govornika, njegove besede je 1892. publikovao Dimitrije Ruvarac. Prevodio je sa francuskog, uglavnom moralističku književnost. Pojedine njegove pesme postale su popularne starogradske, kao &quot;Lulo moja srebrom okovana&quot; ili &quot;Milkina kuća na kraju&quot;. Bio je član Dru&scaron;tva srbske slovesnosti i Srpskog učenog dru&scaron;tva, preteče Srpske kraljevske akademije. Glavna dela: spev &quot;Sveti Sava Nemanjić&quot;, &quot;Uvod u tumačenje Sv. Pisma&quot;, &quot;Iz života svetih ugodnika božjih&quot;, posthumno objavljena &quot;Autobiografija&quot;.1889 - Rođen je vođa nemačkih nacista Adolf Hitler, tvorac najveće ma&scaron;inerije masovnog zločina u istoriji. Uz podr&scaron;ku krupne buržoazije i revan&scaron;ista željnih osvete zbog poraza Nemačke u Prvom svetskom ratu i zahvaljujući popustljivim zapadnim demokratijama, iskoristio je materijalnu bedu i nezadovoljstvo Nemaca, nametnuo im se kao vođa i poveo u katastrofu i njih i čovečanstvo. U Prvom svetskom ratu borio se kao dobrovoljac, 1921. postao je &scaron;ef Nacionalsocijalističke radničke partije Nemačke. U junu 1923. poku&scaron;ao je puč u Minhenu zbog čega je osuđen, ali je ubrzo pu&scaron;ten iz zatvora, a 1925. reorganizovao je stranku na vojničkoj osnovi. Ubrzo po&scaron;to je 1933. postao kancelar uveo je nacističku diktaturu, počeo nemilosrdno proganjanje Jevreja i političkih protivnika uop&scaron;te. Iskoristio je neodlučnost Zapada i Austriju je prisajedinio Nemačkoj, porobio je Čehoslovačku, a 1939. napao je Poljsku, čime je izazvao Drugi svetski rat. Pred nadiranjem sovjetskih trupa ubio se u bunkeru u Berlinu 30. aprila 1945.1893 - Rođen je katalonski slikar i vajar Huan Miro, jedan od najvećih nadrealističkih umetnika. Studirao je u rodnoj Barseloni, a od 1919. živeo je u Parizu. Kratko je stvarao pod uticajem kubizma, ali je od 1924. izgradio lični stil.1893 - Rođen je američki filmski glumac Harold Lojd, jedan od najvećih komičara nemog filma. Filmovi: &quot;Sigurnost na poslednjem mestu&quot;, &quot;Bruco&scaron;&quot;, &quot;Čuvaj se, profesore&quot;, &quot;Luda sreda&quot;.1919 - U Beogradu je počeo osnivački kongres Socijalističke radničke partije Jugoslavije (komunisti) koja je 1920. na kongresu u Vukovaru, promenila ime u Komunistička partija Jugoslavije.1936 - Invazione trupe Italije, koje su početkom oktobra 1935. bez objave rata, upale u Etiopiju (Abisiniju), preduzele su ofanzivu kojom je slomiljen otpor slabo naoružanih etiopskih snaga koje su se veoma hrabro borile, i porobile su tu zemlju. Bio je to drugi poku&scaron;aj Italije da porobi Etiopiju, ali je krajem 19. veka kod Adue doživela strahovit poraz. Hiljadugodi&scaron;nje etiopsko carstvo tada je postalo italijanska kolonija i zajedno sa okolnim italijanskim posedima Somalijom i Eritrejom, uključeno je u takozvanu Italijansku Istočnu Afriku. Etiopski car (negus) Haile Selasije nije priznao okupaciju i već 1941. oslobodio je svoju zemlju i vratio se na presto.1972 - Američki svemirski brod &quot;Apolo-16&quot; spustio se na Mesec. 1975 - Armija Severnog Vijetnama i južnovijetnamski oslobodilački pokret Vijetkong otpočeli su odlučujuću bitku protiv američkih i južnovijetnamskih snaga. Ofanziva je za desetak dana okončana potpunom pobedom i oslobađanjem južnog dela zemlje, posle čega su Severni i Južni Vijetnam ujedinjeni u jednu državu. 1984 - Velika Britanija je saop&scaron;tila da će njena administracija u Hongkongu (Viktoriji) prestati da funkcioni&scaron;e 1997.1986 - Pijanista Vladimir Horovic priredio je prvi koncert u Sovjetskom Savezu od 1925. kad je emigrirao iz te zemlje.1994 - Izrael i Palestinska oslobodilačka organizacija postigli su sporazum o prenosu vlasti na Palestince u oblasti Gaze i u gradu Jerihon na Zapadnoj obali.1995 - Umro je Milovan Đilas, revolucionar, političar, publicista. Od 1937. do 1954. bio je član najužeg rukovodstva KPJ i jedan od najbližih saradnika Josipa Broza Tita, posle rata i predsednik Skup&scaron;tine Jugoslavije. Odlukom Plenuma CK KPJ u januaru 1954. posle nekoliko tekstova objavljenih u mesečniku &quot;Nova misao&quot; i &quot;Borbi&quot; označen je kao &quot;revizionista&quot; i smenjen sa svih funkcija. Njegovo najpoznatije delo &quot;Nova klasa&quot; u duhu potreba propagandne ma&scaron;inerije tzv hladnog rata, imalo je ogromne tiraže u zapadnim zemljama.1999 - NATO je drugi dan uzastopno bombardovao Duvansku industriju Ni&scaron;, onemogućiv&scaron;i proizvodnju u najvećoj fabrici cigareta tada&scaron;nje SRJ. 1999 - U prepunom Hramu Svetog Save u Beogradu liturgiju su služili ruski i srpski patrijarh Aleksej II i Pavle, posle koje su se &quot;Molitvom za mir&quot; obratili desetinama hiljada okupljenih na platou ispred najvećeg beogradskog hrama.1999 - Ministar pravde u vladi Grčke Evangelos Janopulos je izjavio da je NATO bombardovanjem Srbije (SRJ) počinio &quot;ratni zločin, zločin protiv čovečnosti&quot; kao i &quot;zločin protiv mira&quot;.2003 - Dugo zabranjena Komunistička partija Iraka postala je prva organizacija u toj zemlji koja je &scaron;tampala novine posle pada režima Sadama Huseina. List &quot;Narodna staza&quot;, koji se pojavio na osam strana, deljen je besplatno.2006 - Rumunske vlasti su naredile evakuaciju hiljada ljudi zbog rekordno visokog vodostaja Dunava. Svoje domove je prethodno već napustilo oko 7.000 ljudi u 129 naselja, po&scaron;to je vi&scaron;e od 700 kuća potopljeno, a 75.000 hektara na&scaron;lo se pod vodom.2008 - U sukobima u Mogadi&scaron;u, između islamističkih pobunjenika i udruženih somalijskih i etiopskih snaga bezbednosti, poginula je 81 osoba, dok je 119 ranjeno. Početkom 2007. snage Somalije, uz podr&scaron;ku etiopske vojske, zbacile su sa vlasti Uniju islamskih sudova (UIC) predvođenu ekstremnom frakcijom poznatom pod imenom El-&Scaron;abab, koja je tada upravljala većim delom te afričke zemlje.2010 - Monasi Hilandara izabrali su novog igumana jeromonaha Metodija (Markovića) po&scaron;tujući stroge propise Ustava Svete Gore i unutra&scaron;nja pravila srpske carske lavre koja je Hilandarskim tipikom ustanovio osnivač manastira Sveti Sava.2013 - U zemljotresu koji je pogodio jugozapadnu kinesku provinciju Sečuan, poginule su 193 osobe, 23 su nestale, a oko 15.500 je povređeno. Potres se dogodio nedaleko od mesta pogođenog zemljotresom 2008. kada su poginule desetine hiljada.2017 - Vrhovni sud Rusije zabranio je delovanje Jehovinih svedoka, oceniv&scaron;i ih kao &quot;ekstremističku organizaciju&quot;. Zabrani je prethodila tužba Ministarstva pravde u kojoj je navedeno da ta organizacija uni&scaron;tava porodice, podstiče mržnju, ugrožava živote.2019 - Tokom velikih protesta &quot;Žutih prsluka&quot; u Parizu uhap&scaron;eno je 126 osoba, a policija je pritom proverila vi&scaron;e od 11.000 onih koji su poku&scaron;ali da se priključe protestima u glavnom gradu Francuske.2019 - Na Kosovo je, uz pomoc SAD, iz Sirije vraćeno 110 osoba, islamski ekstremisti koji su se borili u građanskom ratu u Siriji na strani takozvane Islamske države, i članovi njihovih porodica. Raspoređeni su u selo Vrani Do. Zvanicno je saop&scaron;teno da se među njima nalaze četvorica boraca koji su odmah uhap&scaron;eni, kao i 32 ženske osobe a 74 su deca, uključujući devet bez pratnje roditelja. Vi&scaron;e od 300 lica je s Kosova oti&scaron;lo s ciljem da se bore u Siriji, kao islamski ekstremisti, a poginulo je 70.2020 - Cena nafte pala je na rekordno nizak nivo, najniži jo&scaron; od marta 1999. zbog drastičnog pada tražnje. Pritom su kapaciteti skladi&scaron;ta u SAD bili popunjeni gotovo do maksimuma. Članice OPEK-a dogovorile su se potom da obore proizvodnju za 9,7 miliona barela dnevno kako bi obuzdale poplavu ponude na trži&scaron;tu. Pandemija je, prema procenama, dovela do pada globalne tražnja za naftom oko 30 procenata, a američke kompanije za istraživanje i proizvodnju nafte srezale su budžete za 36 odsto.2021 - Umro je Idris Debi, predsednik Čada. Debi, koji se na čelu te zemlje nalazio od decembra 1990, ranjen je dva dana ranije nedaleko od varo&scaron;ice Nokou, u oblasti Kanem, gde se na&scaron;ao kao podr&scaron;ka trupama koje se bore protiv pobunjenika. Na čelo zemlje Prelazni vojni savet je potom postavio generala Mahamata Debia, Idrisovog sina.2021 - NASA rover &quot;Prezervans&quot; transformisao je ugljen dioksid iz atmosfere Marsa u kiseonik, &scaron;to se prvi put dogodilo na drugoj planeti. Eksperiment je izveden uređajem &quot;MOKSI&quot; (MOXIE, The Mars Oxygen In-Situ Resource Utilization Experiment) koji je ugrađen u rover &quot;Prezervans&quot;. U prvom poku&scaron;aju &quot;MOKSI&quot; je napravio pet grama kiseonika. Uspeh eksperimenta trebalo bi da u prespektivi omogući da astronauti prilikom odlaska u misije nemaju opterećenje no&scaron;enja velikih količina kiseonika.

Na današnji dan, 20. april

0 Komentari