Na današnji dan, 10. april

1585 - Umro je papa italijanskog porekla Grgur XIII, koji je tokom 13 godina kao poglavar rimokatoličke crkve podsticao francuske rimokatolike na isključivost i blagoslovio pokolj hugenota (francuskih protestanata) u Vartolomejskoj noći 1572. Podržavao je &scaron;panskog kralja Felipa II, vatrenog pristalicu inkvizicije, u borbi protiv protestanske Engleske i pomagao jezuite. Kalendar, koji je zahvaljujući njemu reformisan 1582. poznat kao Gregorijanski, astronomski je neuporedivo tačniji od starog, Julijanskog. 1583 - Rođen je holandski pravnik, pisac i humanista Huig de Grot, poznat kao Hugo Grocijus, osnivač nauke o međunarodnom pravu. Pripadao je &quot;&scaron;koli prirodnog prava&quot; i dokazivao je jednakost ljudi među sobom i pred zakonom. Zastupao je tezu da su mora (i okeani) op&scaron;te dobro i da pojedine zemlje nemaju pravo njihovog ekskluzivnog kori&scaron;ćenja. Zalagao se za versku toleranciju (bilo je to vreme sukoba Katolika i Protestanata u Grocijusovoj Holandiji), ali je 1618. uhap&scaron;en u Utrehtu i 1619. osuđen na doživotnu robiju kao jeretik. Uspeo je 1621. da pobegne u Francusku i od 1635. do smrti 1645. bio je ambasador &Scaron;vedske u Francuskoj. Dela: pravna i religiozna - &quot;De iure belli ac pacis&quot;, &quot;Mare liberum&quot;, &quot;De iure praedae&quot;, &quot;De veritate religionis Ćristianae&quot;, &quot;Via et votum ad pacem ečlesiasticam&quot;, drame - &quot;Ćristus patiens&quot;, &quot;Sophomphaneas&quot;, &quot;Adamus exul&quot;. 1778 - Rođen je engleski pisac Vilijam Hezlit, jedan od najznačajnijih književnih kritičara 19. veka. Napisao je obimnu biografiju Napoleona I i vi&scaron;e knjiga o umetnosti. Ostala dela: &quot;Predavanja o engleskim pesnicima&quot;, &quot;Engleski komični pisci&quot;, &quot;Predavanja pretežno o dramskoj književnosti elizabetanskog doba&quot;, &quot;Duh vremena ili savremeni portreti&quot;. 1813 - Umro je francuski matematičar, mehaničar i astronom italijanskog porekla Luj Lagranž, koji je s 19 godina postao profesor matematike u Artiljerijskoj &scaron;koli u rodnom Torinu. Objavio je niz radova iz teorije brojeva, varijacionog računa, teorije parcijalnih jednačina, nebeske mehanike, sferne astronomije i mnoga od tih otkrića nose njegovo ime. Dela: &quot;Analitička mehanika&quot;, &quot;Teorija analitičkih funkcija I-II&quot;, &quot;O libraciji Meseca&quot;, &quot;O teoriji Jupiterovih satelita&quot;. 1814 - Britanske i &scaron;panske snage porazile su u bici kod Tuluza trupe francuskog cara Napoleona I, koji je sutradan abdicirao i prognan je na sredozemno ostrvo Elba. 1838 - Osnovano je &quot;Pančevačko srpsko crkveno pevačko dru&scaron;tvo&quot; s ciljem da amatersko dečje pojanje, pri Uspenskoj crkvi u Pančevu, zameni &quot;harmonskim notnim pjenijem&quot; po uzoru na horsko pojanje u ruskim crkvama. Do 1863. dru&scaron;tvo je nosilo naziv: &quot;Hor katedralne crkve&quot;. Pod vođstvom Nikole Đurkovića dru&scaron;tvo je negovalo i svetovnu umetničku muziku. Od 1863. horovođa je Davorin Jenko koji je osnovao i &scaron;kolu pevanja, a naredne 1864. i žensko odeljenje. Od 1885. to dru&scaron;tvo je, među prvima, počelo da održava i redovne koncerte duhovne muzike. 1847 - Rođen je američki novinar mađarskog porekla Džozef Pulicer, začetnik &quot;žute &scaron;tampe&quot;, iz čije se fondacije svake godine dodeljuje &quot;Pulicerova nagrada&quot; za novinarstvo, karikaturu, američku istoriju, poeziju, dramu, roman i muziku. Emigrirao je mlad u SAD, učestvovao u Američkom građanskom ratu i biran je u Kongres. Bio je vlasnik listova &quot;Vorld&quot; i &quot;Ivning vorld&quot; u Njujorku i &quot;Post-dispeč&quot; u Sent Luisu. Na Kolumbija univerzitetu osnovao je 1903. prvu novinarsku &scaron;kolu. 1867 - Umro je ruski &scaron;ahista Aleksandar Dmitrijevič Petrov, prvi ruski &scaron;ahovski majstor i teoretičar &scaron;aha, utemeljivač ruske &scaron;ahovske &scaron;kole, najveći &scaron;ahista prve polovine 19. veka. Smatran je nepobedivim, ali je odbijao da igra van Rusije. Komponovao je i &scaron;ahovske probleme, a 1824. izdao je udžbenik &scaron;aha. Jedna varijanta nazvana je prema njemu - Odbrana Petrova. 1883 - Vlada SAD je zabranila upotrebu indijanskih jezika, praktikovanje njihove religije, kulture i običaja. 1919 - U vojnoj zasedi ubijen je meksički seljački vođa Emilijano Zapata, koji je od 1910. bio lider pobune. Borio se protiv diktatora Hose Dijasa, kasnije protiv predsednika Venustijana Karanse. Objavio je 1911. &quot;Aljaski program&quot; kojim je zemlja data seljacima - akt koji je snažno ođeknuo u Meksiku i zemljama Latinske Amerike. Karansa je uz podr&scaron;ku SAD razbio revolucionarne snage i organizovao klopku u kojoj je Zapata izre&scaron;etan mecima. 1921 - Sun Jat Sen je izabran za predsednika Kine. 1929 - Rođen je &scaron;vedski pozori&scaron;ni i filmski glumac Karl Adolf fon Sidov, poznat kao Maks fon Sidov, snažna i izuzetno sugestivna glumačka ličnost, koji je svetsku slavu stekao glavnim ulogama u filmovima Ingmara Bergmana. Filmovi: &quot;Gospođica Julija&quot;, &quot;Sedmi pečat&quot;, &quot;Lice&quot;, &quot;Devičanski izvor&quot;, &quot;Zimsko svetlo&quot;, &quot;Najveća ikad ispričana priča&quot;, &quot;Havaji&quot;, &quot;Sramota&quot;, &quot;Strast&quot;, &quot;Emigranti&quot;, &quot;Stepski vuk&quot;, &quot;Pseće srce&quot;, &quot;Tri kondorova dana&quot;, &quot;Tatarska pustinja&quot;, &quot;Mrtva straža&quot;, &quot;Pobeda&quot;, &quot;Smaragd&quot;, &quot;Hana i njene sestre&quot;, &quot;Druga pobeda&quot;, &quot;Duet za jednog&quot;. 1929 - Rođen je srpski kompozitor Du&scaron;an Radić, član SANU, jedan od najznačajnijih na&scaron;ih kompozitora 20. veka. sa impozantanim opusom. Njegova muzika imala je vodeću ulogu u raskidu sa estetskom doktrinom socrealizma. Prvi je na&scaron; avangradni kompozitor posle Drugog svetskog rata. 1932 - Rođen je egipatski filmski glumac Majkl &Scaron;alhub, poznat kao Omar &Scaron;arif, koji je najče&scaron;će tumačio uloge romantičnih ljubavnika i heroja. Filmovi: &quot;Lorens od Arabije&quot;, &quot;Noć generala&quot;, &quot;Doktor Živago&quot;, &quot;Sme&scaron;na devojka&quot;. 1938 - Austrijanci su se na referendumu izjasnili za prisajedinjenje Nemačkoj. 1941 - Pod za&scaron;titom nacističkih okupatora, u Zagrebu je progla&scaron;ena tzv. Nezavisna Država Hrvatska, pod vodstvom Ante Pavelića koji je predvodio teroristički hrvatski usta&scaron;ki pokret. Formiranje NDH je podržao i lider Hrvatske seljačke stranke Vlatko Maček. U NDH je ubrzo započceo masovni teror nad Srbima i Jevrejima. Do jeseni 1941. u Srbiju je proterano oko 200.000 Srba. Srbe koji su ostali u NDH rimokatolička crkva u Hrvatskoj prisilno je pokr&scaron;tavala, a najdrastičniji oblik terora bili su masovni pokolji. Samo u Jasenovcu usmrćeno je prema procenama 700.000 ljudi, ogromnom većinom Srba. Ta najveća &quot;fabrika smrti&quot; u Drugom svetskom ratu na Jugoistoku Evrope radila je punom parom od leta 1941. do kraja aprila 1945, kada su posle neuspe&scaron;ne pobune preostalih logora&scaron;a u Jasenovac u&scaron;li pripadnici NOVJ. 1944 - Crvena armija je u Drugom svetskom ratu izbacila nemačke okupatore iz Odese, najvećeg lučkog grada negda&scaron;nje Sovjetske države na Crnom moru. 1954 - Umro je francuski hemičar i industrijalac Ogist Limijer, koji je s bratom Lujem napravio prvu filmsku kameru i osnovao u Lionu fabriku za izradu fotografskog materijala. Braća su izumela postupak snimanja u prirodnim bojama i u pariskoj kafani &quot;Gran kafe&quot; priredila 28. decembra 1895. prvu filmsku predstavu u svetu (&quot;Ulazak voza u stanicu&quot;, &quot;Radnici izlaze iz fabrike&quot;). 1954 - Poginuo je Igor Vasiljev, srpski slikar. Stasao je u porodici umetnika, ruskih emigranata, u rodnom Beogradu. Studirao je na Akademiji likovnih umetnosti u Beogradu od 1948. Bio je međutim pod stalnim pritiskom kao neskriveni protivnik tada nametanog socrealizma. Kao pripadnik grupe &quot;Demokratska omladina Jugoslavije&quot; osuđen je na tri godine robije, usled protivljenja onda&scaron;njem režimu. Amnestiran je nakon jedanaest meseci. Studirao je potom Istoriju umetnosti. Poginuo je, pod nerazja&scaron;njenim okolnostima, padom iz voza kod Ćuprije. 1963 - U severnom Atlantiku u eksploziji američke atomske podmornice &quot;Tre&scaron;er&quot; poginulo je 129 ljudi. Posle duge istrage nije saop&scaron;ten uzrok najteže, obelodanjene, podmorničke nesreće u istoriji SAD. 1972 - U zemljotresu u južnom Iranu poginulo je vi&scaron;e od 5.000 osoba. 1972 - Vi&scaron;e od 50 zemalja, uključujući Sovjetski Savez i SAD, potpisalo je Konvenciju o zabrani biolo&scaron;kog oružja. 1973 - U poku&scaron;aju prizemljenja na aerodrom u &scaron;vajcarskom gradu Bazel sru&scaron;io se avion kompanije &quot;Invikta&quot; koji je poleteo iz Bristola u Engleskoj, a nesreću nije preživelo 108 lica. 1986 - SAD su izvele nuklearnu probu u Nevadi, uprkos protesta mirovnih grupa i sovjetske kampanje za zabranu proba. 1993 - U Južnoj Africi je ubijen jedan od crnačkih vođa Kris Hani, lider južnoafričke Komunističke partije, a sutradan su crnci iz osvete spalili dvojicu belaca. 1994 - Avioni NATO su prvi put bombardovali položaje Vojske Republike Srpske oko Goražda, &scaron;to je obrazloženo za&scaron;titom snaga Ujedinjenih nacija. 1995 - Izrael i Jordan razmenili su ambasadore na osnovu mirovnog sporazuma dveju zemalja iz oktobra 1994. 1999 - U napadu aviona NATO kasetnim bombama na selo Mirovac između Podujeva i Kur&scaron;umlije ubijeno je najmanje troje civila, uključujući jednogodi&scaron;nju Bojanu To&scaron;ović. 1999 - U Teheranu je saop&scaron;teno da su &quot;teroristički elementi&quot; ubili čelnika general&scaron;taba iranske armije generala Alija Sajeda &Scaron;irazija. 2001 - Gornji dom holandske skup&scaron;tine u Hagu glasao je nadmoćnom većinom za zakon o eutanaziji, ne obazirući se na ulične demonstracije hiljada protivnika tog zakona, čime je Holandija postala prva zemlja u svetu u kojoj je ozakonjeno ubistvo iz milosrđa. 2006 - U Gani se 120 ljudi udavilo kada se brod s putnicima i robom prevrnuo na jezeru Volta. Na brodu se nalazilo 150 putnika a spaseno je samo 30. 2006 - Umro je &scaron;vedski režiser i pisac Vilgot Sjoman čiji su provokativni filmovi izazivali rasprave 60-tih godina 20 veka. Vilgotovi filmovi bili su svojevrsna kritika dru&scaron;tva i obilovali su seksualno eksplicitnim scenama. Sarađivao je sa Ingmarom Bergmanom - &quot;Zimsko svetlo&quot;, a svoj prvi film samostalno je režirao 1963. &quot;Ljubavnica&quot;. Ukupno je režirao 15 filmova, među kojima su najpoznatiji &quot;Ljubopitljiv sam žuto&quot; (I Am Curious Yellow) i &quot;Ljubopitljiv sam plavo&quot; (I Am Curious Blue) iz 1967. godine koji su u SAD bili dve godine zabranjeni za prikazivanje zbog slobodnih scena. Njegov poslednji film &quot;Alfred&quot; o životu Alfreda Nobela snimljen je 1995. Napisao je vi&scaron;e od 20 knjiga. 2007 - Najmanje 34 migranta su se utopila prilikom ilegalnog prelaska preko Adenskog zaliva iz Somalije u Jemen. Na rizično putovanje krenula su tri broda, u kojima je bilo ukupno 365 ljudi - 234 Etiopljana i 131 Somalijac ali su imigranti tokom dvodnevnog puta iz regije Bosaso u Somaliji ka Jemenu trpeli torturu, pa su ljudi skakali u more sa brodova, bežeći od premlaćivanja. 2010 - Prilikom pada aviona nedaleko od Smolenska u Rusiji poginuo je predsednik Poljske Leh Kačinjski, kao i veliki broj zvaničnika te zemlje, među kojima i drugi čovek poljske diplomatije, predsednikova supruga, guverner Centralne banke Poljske, načelnik General&scaron;taba poljske vojske. U nezapamćenoj tragediji poginule su 132 osobe, koliko se nalazilo u letelici. Poljska delegacija putovala je u Smolensk kako bi prisustvovala obeležavanju godi&scaron;njice masakra u Katinskoj &scaron;umi. 2013 - Preminuo je ser Robert Edvards, pionir vantelesne oplodnje. Zahvaljujući njegovom radu, svet je jula 1978. godine ugledala Luiz Braun, prva &quot;beba iz epruvete&quot;. Profesor Edvards, pionir oplodnje in vitro, Nobelovu nagradu je dobio 2010. a 2011. je progla&scaron;en za viteza britanske krune. 2018 - Preminula je Jelena Žigon, srpska glumica. Snimila je vi&scaron;e od 50 igranih i 15 televizijskih filmova među kojima se izdvajaju &quot;Prvi građanin male varo&scaron;i&quot;, &quot;Moja strana sveta&quot;, &quot;Jutro&quot;, &quot;Divlje seme&quot;, &quot;Sudar na paralelama&quot;, &quot;Kapetan Le&scaron;i&quot;, &quot;The picture show man&quot; a u seriji Vinetu igrala je s poznatim holivudskim glumcem Stjuartom Grendžerom. Dobitnica je niza priznanja kao &scaron;to su &quot;Zlatni prsten&quot; za najbolju glumicu 1961, Zlatni beočug, Plaketa Jugoslovenske kinoteke za izuzetan doprinos domaćem filmu 2006. 2019 - Grupa naučnika okupljena oko globalne grupe teleskopa Event Horizon Telescope objavila je prvu direktnu fotografiju masivne crne rupe u galaksiji Me&scaron;ier 87. Ovim činom, oni su, kako tvrde, dokazali verodostojnost Ajn&scaron;tajnove teorije relativiteta. Projekat je ukupno ko&scaron;tao između 50 i 60 miliona dolara. Fotografija prikazuje crnu rupu u galaksiji M 87 koja je od Zemlje udaljena 53 miliona svetlosnih godina. 2020 - Italijanski Vog, modni časopis, objavio je naslovnu stranu u beloj boji, bez ikakve ilustracije, kao presedan i osoben simbolični gest zbog specifičnih okolnosti pandemije.

Na današnji dan, 10. april

0 Komentari