Na današnji dan, 22. mart

1312 - Vatikan je raspustio mona&scaron;ki vite&scaron;ki red Templara, osnovan u Palestini 1118. radi za&scaron;tite poklonika Hristovog groba.1599 - Rođen je flamanski slikar Anton Van Dajk, istaknuti predstavnik flamanske slikarske &scaron;kole, na kojeg je snažno uticao Paul Rubens, u čijem je ateljeu u mladosti radio. Potom je oti&scaron;ao u Italiju, pa u Francusku, a u London je dospeo 1632. i postao dvorski slikar kralja Čarlsa I i portretista engleskog visokog dru&scaron;tva. Njegove religiozne kompozicije manje su vrednosti, ali se proslavio portretima, koje odlikuje plemenitost izraza, suptilnost palete i ozbiljna psiholo&scaron;ka analiza.1687 - Umro je Žan Batist Lili, francuski kompozitor italijanskog porekla, violinista, dirigent, pevač, glumac, scenograf, tvorac klasične francuske opere, s baletima, horovima, scenskim efektima. Bio je gospodar pariskog muzičkog života, neobična ličnost izuzetnog talenta i dalekosežnog uticaja na razvoj muzike svoje druge otadžbine. U saradnji s komediografom Žanom Molijerom stvorio je novu dramsko-muzičku vrstu - comedie ballet - komediju s pevanjem i plesom. Pripisuje mu se prva upotreba palice za dirigovanje. Dok je početkom 1687. dirigovao &quot;Te Deum&quot; za oporavak bolesnog kralja Luja XIV, ozledio se dugim dirigentskim &scaron;tapom i rana se pretvorila u smrtonosnu gangrenu. Dela: opere &quot;Tezej&quot;, &quot;Persej&quot;, &quot;Kadmis i Hermiona&quot;, &quot;Alsesta&quot;, &quot;Psiha&quot;, &quot;Amadis od Galije&quot;, &quot;Asmida&quot;, Asis i Galateja&quot;, &quot;Prozefina&quot;, &quot;Feton&quot;, komedije-baleti &quot;Ženidba na silu&quot;, Žorž Dandin&quot;, &quot;Gospodin od Pursonjaka&quot;, &quot;Građanin-plemić&quot;, crkvene kompozicije &quot;Te Deum&quot;, &quot;De profundis&quot;, &quot;Mizerere&quot;.1794 - Kongres SAD usvojio je zakon kojim je američkim brodovima zabranjen prevoz crnih robova iz Afrike u Ameriku.1797 - Rođen je pruski kralj i nemački car Vilhelm I Fridrih Ludvig, u čije ime je Oto fon Bizmark, kancelar Pruske i potom Nemačke, izvr&scaron;io &quot;krvlju i gvožđem&quot; ujedinjenje Nemačke. Na pruskom prestolu bio je od 1861, a 1871. postao je prvi car Nemačkog carstva. Tokom njegove vladavine Prusi su Danskoj oteli &Scaron;lezvig i Hol&scaron;tajn 1864. u ratu 1866. porazili Austriju a u Francusko-pruskom ratu 1871. otrgli Alzas i Lorenu od Francuske. Izdao je 1879. &quot;Lex specialis&quot;, kojim je socijalistički pokret u Nemačkoj stavljen van zakona.1832 - Umro je nemački pisac Johan Volfgang Gete, jedno od najvećih imena svetske književnosti. Nekoliko godina posle zavr&scaron;enih studija prava u Stazburu preselio se u Vajmar, gde je 28 godina bio upravnik pozori&scaron;ta. Pored literature, intenzivno se bavio filozofijom, prirodnim naukama, slikarstvom i državničkim poslovima u Vajmaru. Srbe je zadužio pisanjem o srpskoj narodnoj poeziji, koju je uvažavao, i prevodom vi&scaron;e srpskih narodnih pesama, uključujući &quot;Hasanaginicu&quot;. Bio je pod uticajem Herdera koji je takođe bio sklon Srbima. Dela: romani &quot;Faust&quot;, &quot;Vilhelm Majster&quot;, &quot;Verter&quot;, &quot;Izbor po srodnosti&quot;, drame &quot;Gec od Birlinhema&quot;, &quot;Egmont&quot;, &quot;Ifigenija na Tavridi&quot;, &quot;Torkvato Taso&quot;, tragedije &quot;Klaviho&quot;, &quot;Vanbračna kći&quot;, ep &quot;Herman i Doroteja&quot;, putopis &quot;Putovanje po Italiji&quot;, autobiografsko delo &quot;Iz mog života&quot;, poezija &quot;Marijenbadska elegija&quot;, &quot;Rimske elegije&quot;, &quot;Zapadno-istočni divan&quot;, epigrami &quot;Ksenije&quot;, &quot;Teorija boja&quot;.1848 - Pobunjena Venecija proglasila je nezavisnost od Austrije.1895 - Pioniri filma braća Ogist i Luj Limijer u Parizu su prvi put demonstrirali pokretne slike, upotrebiv&scaron;i celuloidnu traku.1910 - Rođen je engleski pisac Nikolas Džon Tarni Monsara, najpoznatiji po romanu &quot;Surovo more&quot;, živoj slici zbivanja na malom brodu u vreme rata. Ostala dela: romani &quot;Misli na sutra&quot;, &quot;Na prvi pogled&quot;, &quot;Priča o Ester Kostelo&quot;, &quot;Pleme koje je izgubilo vođu&quot;, &quot;Smit i Džons&quot;.1912 - Rođen je Karl Malden, američki glumac srpskog porekla, dobitnik Oskara. Najpoznatiji je po ulogama u filmovima &quot;Tramvaj zvani želja&quot; (Oskar 1951.), &quot;Na dokovima Njujorka&quot; kao i tv seriji &quot;Ulice San Franciska&quot;. Rođen je u Indijani kao Mladen Sekulović, od oca Srbina i majke Čehinje, a ime je promenio u 22. godini iz profesionalnih razloga. Proslavio se filmovima Elije Kazana, s kojim je sarađivao i u pozori&scaron;tu. Njegovo karakteristično lice omogućilo mu je da igra veoma različite uloge, od sve&scaron;tenika do gangsterskog &scaron;efa, od rogonje do generala.1917 - Uhap&scaron;en je poslednji ruski car Nikolaj II, prethodno prinuđen na abdikaciju. U prvo vreme nalazili su se u kućnom pritvoru u Carskom selu, nedaleko od Petrograda. Car, svi članovi porodice i posluga su likvidirani i iskasapljeni u Jekaterinburgu (docnije Sverdlovsk) jula 1918.1917 - SAD su, posle pobede Februarske revolucije u Rusiji, prve priznale privremenu republikansku vladu.1919 - Prva međunarodna avionska linija uspostavljena je između Pariza i Brisela.1933 - Rođen je iranski državnik Abolhasan Bani Sadr, koji je 1980. izabran za prvog predsednika Irana, posle zbacivanja &scaron;aha Reze Pahlavija u islamskoj revoluciji. Zbog neslaganja s politikom iranskih verskih vođa, 17 meseci po&scaron;to je postao &scaron;ef države prinuđen je da ode u izbegli&scaron;tvo u Francusku.1945 - Egipat, Irak, Jordan, Liban i Sirija su u Kairu osnovali Arapsku ligu.1979 - Britanskog ambasadora u Holandiji Ričarda Sajksa u Hagu su ubili irski teroristi.1983 - Haim Hercog izabran je za predsednika Izraela.2000 - Nemačka je potvrdila zakon o obe&scaron;tećenju za prisilni rad tokom nacističke ere, ignori&scaron;ući žalbe preživelih da je ponuđena nadoknada preniska.2004 - Duhovni vođa i osnivač terorističke palestinske organizacije Hamas, &scaron;eik Ahmed Jasin, ubijen je u gradu Gazi u blizini svoje kuće raketama ispaljenim iz izraelskih borbenih helikoptera na vozilo kojim se vraćao iz džamije.2006 - Baskijska separatističko-teroristička organizacija ETA proglasila je trajni prekid terorističkih dejstava u nastojanju da političkim sredstvima postigne nezavisnost &scaron;panske Baskije. Od 1968. godine pripadnici ETA-e ubili su približno 850 ljudi.2007 - U dva napada koalicionih snaga predvođenih SAD ubijeno je najmanje 69 talibana na jugu Avganistana u oblasti Giri&scaron;k, u provinciji Helmand, poznatoj po velikoj proizvodnji opijata.2007 - Vi&scaron;e od 70 osoba je poginulo od posledica serije eksplozija u vojnom depou na kilometar od centra Maputa, prestonice Mozambika a vi&scaron;e od 300 osoba je ranjeno. Reč je trećem i najgorem incidentu u tom vojnom depou od 1985.2007 - Započeli su oružani sukobi u Kin&scaron;asi, u Kongu, u kojima je stradalo vi&scaron;e stotina ljudi tokom vi&scaron;ednevnih borbi između režimskih snaga i sledbenika poraženog predsedničkog kandidata Žan-Pjera Bembe, po&scaron;to su Bembine snage odbile da izvr&scaron;e vladinu naredbu o razoružanju.2010 - Kongres SAD usvojio je Zakon o reformi zdravstvene za&scaron;tite, čime je prvi put u istoriji uvedeno besplatno zdravstvo u SAD. Ovim činom ostvareno je jedno od ključnih obećanja predsednika Obame i njegovo usvajanje uzima se kao presedan u istoriji te zemlje.2016 - U Briselu su se dogodili teroristički napadi u kojima je poginulo 35 osoba, a 340 je povređeno. Dve eksplozije dogodile su se na briselskom aerodromu, a treća na metro stanici Maelbek. Napade su izveli islamski ekstremisti.2017 - U terorističkom napadu u Londonu, ispred Parlamenta, &scaron;est osoba je poginulo, uključujući napadača, a 49 je povređeno. Napadač Halid Masud, motivisan islamskim ekstremizmom, vozilom je gazio prolaznike na mostu i potom nastavio napad i hladnim oružjem.2022 - Preminuo je Milovan Vitezović, pisac. Diplomirao je op&scaron;tu književnost na Filolo&scaron;kom fakultetu u Beogradu, zatim i dramaturgiju na FDU. Bio je dugogodi&scaron;nji urednik u TV Beograd i glavni urednik umetničkog programa RTS, profesor filmskog i televizijskog scenarija na katedri Dramaturgije. Pisao je pesme, romane, drame, filmske i TV scenarije, eseje, kritike,aforizme. Objavio je vi&scaron;e od četrdeset knjiga u preko 180 izdanja. Autor je 11 romana. Njegova dela objavljivana su na nemačkom, engleskom, italijanskom, slovenačkom, ruskom, makedonskom, grčkom, rumunskom, hebrejskom. Pisao je scenarije za &quot;&Scaron;e&scaron;ir profesora Koste Vujića&quot;, &quot;Snohvatice&quot;, &quot;Lajanje na zvezde&quot;, &quot;Dimitrije Tucović&quot;, &quot;Pripovedanje Radoja Domanovića&quot;, &quot;Vuk Karadžić&quot; i dr. Jedan je od priređivača dela Pavla Popovića, Bogdana Popovića, Jovana Skerlića, Milana Ka&scaron;anina, Stojana Novakovića, Sime Milutinovića Sarajlije.2024 - U Krasnogorsku, u Moskovskoj oblasti, u terorističkom napadu u koncertnoj dvorani Krokus siti hol ubijeno je 145 osoba, dok je 551 lice ranjeno ili povređeno. Teroristi, islamski ekstremisti, pucali su u ljude iz neposredne blizine, napadali hladnim oružjem, bacajući pritom eksplozivne naprave, pa je usledio i veliki požar.

Na današnji dan, 22. mart

0 Komentari