Na današnji dan, 17. februar

1600 - Italijanski filozof, astronom i matematičar Đordano Bruno, spaljen je u Rimu kao jeretik, na osnovu presude rimokatoličke inkvizicije. Bio je propagator heliocentričnog učenja Nikole Kopernika. Razvio je ideju o beskrajnosti univerzuma kao i o mno&scaron;tvu svetova, čime je intuitivno oti&scaron;ao dalje od Kopernika. Odbacivao je tradicionalnu geocentričnu astronomiju, prema kojoj je Zemlja centar svemira. Dela: &quot;O uzroku, principu i jednom&quot;, &quot;O beskrajnosti, univerzumu i svetovima&quot;, &quot;O monadi, broju i figuri&quot;.1653 - Rođen je italijanski kompozitor i vilinista Arkanđelo Koreli, osnivac bolonjske violinske &scaron;kole. Suptilan i uravnotežen umetnik, uspe&scaron;no je uspostavio ravnotežu s obiljem baroknih ukrasa u svojoj muzici. Znatno je uticao na Johana Sebastijana Baha. Dela: 12 končerta grosa, sonate za violinu, trio sonate.1673 - Umro je francuski pisac Žan Batist Poklen Molijer, jedan od najvećih svetskih komediografa. Iste večeri igrao je u predstavi &quot;Uobraženi bolesnik&quot;, njegovoj poslednjoj komediji. Nakon &scaron;to je 14 godina proveo putujući sa pozori&scaron;nom trupom, u Parizu je, do smrti, vodio pozori&scaron;te i pisao dramska dela u kojima je najče&scaron;će sam igrao glavne uloge. Prvi veći uspeh postigao je 1659. delom &quot;Sme&scaron;ne precioze&quot;. Autor je vi&scaron;e od 30 dramskih dela. Ostala dela: &quot;&Scaron;kola za muževe&quot;, &quot;&Scaron;kola za žene&quot;, &quot;Tartif&quot;, &quot;Don Žuan&quot;, &quot;Mizantrop&quot;, &quot;Žorž Danden&quot;, &quot;Tvrdica&quot;, &quot;Učene žene&quot;, &quot;Građanin-plemić&quot;.1766 - Rođen je engleski ekonomista i demograf Tomas Robert Maltus, poznat po &quot;zakonu stanovni&scaron;tva&quot; prema kojem se ono uvećava geometrijskom, a proizvodnja hrane aritmetičkom progresijom.1777 - Rođen je srpski književnik Lukijan Mu&scaron;icki, monah, pesnik, pomalo i filozof, srpski vladika. Studirao je prava u Pe&scaron;ti. Mitropolit Stratimirović, čovek retke učenosti, uvideo je njegove kvalitete i protežirao ga je u dužem periodu. Bio je profesor bogoslovije, izvesno vreme nastojatelj manastira &Scaron;i&scaron;atovac. Njegova poezija nadahnuta rodoljubljem i prosvetiteljskim idejama imala je veliki uticaj na savremenike. Uklonjen je sa mesta upravnika &Scaron;i&scaron;atovca između ostalog zato &scaron;to su njegove ideje bile suvi&scaron;e svetovne za ukus visoke crkvene hijerarhije. Prijateljevao je s Dositejem Obradovićem i Vukom Karadžićem. Postao je vladika gornjokarlovački 1828. Bio je jedan od najučenijih Srba svog vremena, govorio je čak deset jezika. Prevodio je Horacija, njegovu &quot;De arte poetica&quot; znao je napamet. Dela: &quot;Glas harfe &scaron;i&scaron;atovačke&quot;, &quot;Glas narodoljupca&quot;, &quot;Slaveno-srpska gramatika&quot;, sastavio je &quot;Srpsku bibliografiju&quot; kao i &quot;Životopis srpskih arhiepiskopa&quot;, priredio je &quot;Izbor basana&quot; D.Obradovića.1843 - Umrla je srpska književnica Eustahija Arsić, &quot;prva slavjanoserbska spisateljica&quot;. Od najranijeg obrazovanja u rodnom Irigu vaspitavana je u duhu prosvećenosti, &scaron;to je uočljivo u njenom delu kroz koje provejava duh 18. veka. Interesovala se za prirodne nauke i bila je pobornica &scaron;kolovanja žena. Napisala je dve poučne knjige u kojima se prepliću stihovi i proza: &quot;Sovjet maternij oboega pola junosti serbskoj i valahijskoj&quot; i &quot;Poleznaja razmi&scaron;lenija o četireh godi&scaron;tnih vremeneh&quot;.1856 - Umro je nemački pisac Hajnrih Hajne, jedan od najvećih pesnika 19. veka, čija je poezija suptilnog lirizma iskrenih emocija i osećajnosti, vrhunsko dostignuće romantizma. Posle studija prava u Getingenu i putovanja po Evropi, napustio je Nemačku i oti&scaron;ao u Pariz. Tu se sprijateljio sa Karlom Marksom i napisao čuvenu pesmu &quot;Tkači&quot; i poemu &quot;Nemačka, zimska bajka&quot; u kojoj je dosegao vrhunac satirične lirike. Prethodno je &quot;Knjigom pesama&quot; 1827. uneo u nemačku liriku potpuno nov ton, &scaron;to je učinio i u nemačkoj prozi delom &quot;Slike sa putovanja&quot;. U Parizu je delovao kao neka vrsta kulturnog posrednika između Nemaca i Francuza, proznom zbirkom &quot;Salon&quot; obave&scaron;tavao je Nemce o duhovnim prilikama u Francuskoj, a za francuske čitaoce napisao je dela &quot;O istoriji novije lepe književnosti u Nemačkoj&quot; i &quot;Prilog istoriji religije i filozofije u Nemačkoj&quot;. Ostala dela: zbirke &quot;Nove pesme&quot;, &quot;Romanesero&quot;, spev &quot;Ata Trol&quot;.1864 - Južnjačka podmornica &quot;Hanli&quot; potopila je torpedo u Američkom građanskom ratu u Čarlstonu u Južnoj Karolini severnjački brod &quot;Hustanik&quot;, &scaron;to se smatra prvim uspe&scaron;nim napadom podmornice na ratni brod u istoriji.1871 - Rođen je srpski pisac i diplomata Jovan Dučić, član Srpske kraljevske akademije, čija je lirika udarila pečat srpskoj poeziji u prvoj polovini 20. veka. Diplomirao je prava u Parizu i od 1912. do 1941. bio je diplomatski činovnik Kraljevine Srbije i Jugoslavije, na kraju i ambasador u nekolicini evropskih prestonica. Već prvom pesničkom zbirkom &quot;Pjesme&quot;, izdatom 1901. u Mostaru, predstavio se kao specifičan liričar i vanredna pojava u srpskoj književnosti. Pisao je i prozu (&quot;Jutra sa Leotara&quot;), putopise (&quot;Gradovi i himere&quot;, &quot;Pismo iz Ženeve&quot;, &quot;Pismo s Alpa&quot;, &quot;Pismo iz &Scaron;panije&quot;), eseje (&quot;Blago cara Radovana&quot;, &quot;Moji saputnici&quot;, &quot;Staza pored puta&quot;), studije (&quot;Grof Sava Vladislavić&quot;), političku publicistiku (&quot;Verujem u Boga i u srpstvo&quot;). Umro je u SAD 1943. duboko rezigniran stradanjima srpskog naroda tokom rata, posebno na teritoriji takozvane NDH. Njegovi zemni ostaci počivali su &scaron;est decenija u varo&scaron;ici Geri u državi Indijana, SAD, posle čega su preneseni u otadžbinu i položeni u kriptu manastira Nova Gračanica iznad njegovog rodnog Trebinja.1877 - Rođen je francuski političar Andre Mažino, ministar rata od 1922. do 1924. i od 1929. do smrti 1932. po kojem je nazvana utvrđena linija na istoku Francuske, građena od 1927. do 1936. Veliki sistem utvrđenja nije sprečio u Drugom svetskom ratu armiju nacističke Nemačke da 1940. izvede invaziju na Francusku iz pravca Belgije, zaobi&scaron;av&scaron;i &quot;Mažino liniju&quot;.1909 - Umro je indijanski poglavica Gojatlaj &quot;Onaj koji zeva&quot; poznat kao Džeronimo, poslednji poglavica plemena Apači koji se predao američkoj vojsci. Kao vođa apačkog plemena Čirikahua, predvodio je nekoliko indijanskih ustanaka u poku&scaron;aju da se odupre politici vlade SAD prema Indijancima i njenoj odluci da preživele preseli i zatoči u rezervat u Arizoni, ali je 1886. bio prinuđen da se preda. Neposredno pred smrt u tvrđavi Fort Sil u Oklahomi, izdiktirao je autobiografiju &quot;Džeronimo: njegova lična priča&quot;.1932 - Umro je srpski general Mihailo Ra&scaron;ić, komandant Dunavske divizije u Kumanovskoj bici 1912. i Kombinovane divizije u Cerskoj bici 1914. U Kolubarskoj bici njegova divizija prodrla je u Beograd i plotunima sa Banovog brda razorila most na Savi preko kojeg su se povlačile austrougarske trupe. Bio je 1916-18. delegate pri savezničkoj vrhovnoj komandi u Parizu, a 1918-19. minister vojni.1942 - Okupatorska bugarska vojska pobila je u Drugom svetskom ratu sve žitelje Bojnika kod Leskovca koje je uhvatila, 473 civila, uključujući 89 dece, a varo&scaron;ica Bojnik je spaljena do temelja.1979 - Kina je napala Vijetnam, ali su u kratkotrajnom ratu njene trupe pretrpele ozbiljne gubitke od armije sa velikim borbenim iskustvom stečenim u pobedonosnom ratu protiv SAD okončanom 1975. pa su se kineske trupe povukle tri sedmice docnije. Povod za napad bio je upad vijetnamskih snaga u Kambodžu krajem 1978. i zbacivanje maoističkog režima &quot;Crvenih Kmera&quot;, odgovornog za smrt između milion i dva miliona ljudi.1982 - Premijer Zimbabvea Robert Mugabe isključio je iz vlade, pod optužbom za zaveru, nominalnog saveznika u prethodnoj borbi za nezavisnost zemlje, vođu partije ZAPU Džo&scaron;ua Nkoma.1989 - Umro je francuski modni kreator Gi Laro&scaron;, jedan od najvećih &quot;modnih diktatora&quot; 20. veka.1992 - Generalni sekretar UN Butros Butros-Gali preporučio je razme&scaron;tanje 13.000 pripadnika mirovnih snaga svetske organizacije u biv&scaron;oj Jugoslaviji.1994 - Potvrđena je smrt prvog izabranog predsednika Gruzije Zvijada Gamsahurdije, čije je već raspadnuto telo pronađeno i identifikovano.1997 - Predsednik Pakistana Faruk Leghari, koji je u novembru 1996. raspustio vladu Benazir Buto, imenovao je Navaza &Scaron;arifa za novog predsednika vlade.2002 - Vi&scaron;e od 170 ljudi, pretežno vojnika i policajaca, ubijeno je u napadu maoističkih gerilaca na grad Mangalsen na zapadu Nepala. Maoisti su uni&scaron;tili sve vladine zgrade, demolirali aerodrom i opljačkali banku.2006 - Posle dvonedeljnih ki&scaron;a, reka blata zatrpala je selo Gvinsahugon na južnofilipinskom ostrvu Lejti. Poginulo je vi&scaron;e od 1.700 ljudi.2007 - Umro je Moris Papon, jedini francuski funkcioner koji je osuđen zbog učestvovanja u progonima Jevreja. Papon je 1942. izabran za generalnog sekretara oblasti Žirond, zadužen za Službu za jevrejska pitanja. Od 1958. &scaron;ef je pariske policije. Tokom rata u Alžiru ugu&scaron;io je demonstracije u Parizu 1961. kada su poginule desetine Alžiraca. Postao je poslanik 1968. na listi De Golove partije, a ministar budžeta 1978. Osuđen je 1998. na 10 godina. Tvrdio je da ni&scaron;ta nije znao o holokaustu i da je pomagao Pokret otpora. Prebegao je u &Scaron;vajcarsku ali ga je tamo&scaron;nja policija izručila Francuskoj. Zbog slabog zdravlja 2002. je oslobođen.2008 - Sedam osoba je izgubilo život a tri su teže povređene u požaru koji je izbio u kafeu &quot;Lanč&quot; u Novom Sadu.2008 - Najmanje 80 ljudi je poginulo a desetine su povređene u napadu bomba&scaron;a samoubice u Kandaharu, glavnom gradu istoimene provincije na jugu Avganistana. Bomba&scaron; samoubica detonirao je eksploziv dok se nalazio u masi ljudi koji su posmatrali borbe pasa u zapadnom delu grada.2008 - Privremena Skup&scaron;tina Kosova usvojila je Deklaraciju o nezavisnosti pokrajine Kosovo i Metohija, okupirane od strane NATO zemalja 1999. Deklaracijom je Kosovo progla&scaron;eno &quot;nezavisnom i suverenom državom&quot;, &quot;formiranom na osnovu plana Martija Ahtisarija&quot;. Sednici nije prisustvovao niko od deset poslanika Srba, niti poslanik Goranac. Progla&scaron;enje je usledilo uprkos o&scaron;trom protivljenju državnog vrha Srbije i nasuprot važećoj Rezoluciji Ujedinjenih nacija 1244, kao i odredbama međunarodnog prava.2017 - Van Ji, ministar spoljnih poslova Kine, tokom obraćanja na Minhenskoj konferenciji o bezbednosti izjavio je da su u svetu kakav je danas &quot;odnosi Kine i Rusije temelj globalne stabilnosti&quot;.2024 - Preminuo je Johan Galtung, norve&scaron;ki sociolog, znament po studijama mira i re&scaron;avanja konflikata. Po obrazovanju matematičar, Galtung se bavio &scaron;irom lepezom aktivnosti. Osnovao je 1959, u Oslu, Institut za istraživanje mira. Kao naučnik bavio se matematičkim problemima, sociolo&scaron;kim istraživanjima, politikologijom, ekonomijom, čak teologijom, pa i futurologijim, i posebno nekom vrstom makroistorije. Brojne njegove dugoročne prognoze pokazale su se vremenom kao valjane.

Na današnji dan, 17. februar

0 Komentari