Na današnji dan, 21. januar

1793 - Francuskom kralju Luju XVI, kojeg je u septembru 1792. revolucionarni Konvent svrgao s prestola, a zatim zbog &quot;veleizdaje&quot; osudio na smrt, u Parizu je na giljotini odrubljena glava. Na presto je stupio 1774. a ostao je na tronu jo&scaron; tri godine po izbijanju Francuske revolucije.1861 - Rođen je srpski vajar Đorđe Jovanović, član Srpske kraljevske akademije, profesor i direktor Umetničke &scaron;kole u Beogradu. Arhitekturu je studirao na Velikoj &scaron;koli u Beogradu, a vajarstvo u Beču, Minhenu i Parizu. Izradio je biste i medalje vi&scaron;e državnika, vojskovođa, naučnika i umetnika kao i javne spomenike: Kosovskim junacima u Kru&scaron;evcu, Milo&scaron;u Obrenoviću u Požarevcu, Josifu Pančiću i vojvodi Živojinu Mi&scaron;iću u Beogradu, Branku Radičeviću u Sremskim Karlovcima.1892 - Umro je engleski astronom i matematičar Džon Kauč Adams, profesor Univerziteta u Kembridžu, koji je 1845, na osnovu nepravilnosti u kretanju Urana, prvi odredio putanju i približan položaj do tada nepoznate planete Neptun. Otkriće nije blagovremeno objavio, pa je slava za otkriće Neptuna 1846. pripala francuskom astronomu Irbenu Žan Žozefu Leverjeu.1894 - Umro je srpski pisac Vojislav Ilić, osnivač moderne srpske lirike i tvorac verističkog izraza u srpskoj poeziji. Njegova lirika označila je raskid s romantičarskom poezijom i obeležena je misaonim skepticizmom. Pisao je elegične, setne pesme u kojima preovlađuju motivi pro&scaron;losti i samoće (&quot;Zimska idila&quot;, &quot;Jesen&quot;, &quot;Ja ni&scaron;ta vi&scaron;e ne verujem&quot;, &quot;Tamara&quot;, &quot;Istok&quot;). Radio je kao korektor Državne &scaron;tamparije u Beogradu, pisar ministarstva unutra&scaron;njih poslova, učitelj u Turn Severinu i diplomatski činovnik u Pri&scaron;tini i Solunu. Dela: dva izdanja &quot;Pesama&quot; objavljena za života i sabrana dela posthumno.1905 - Rođen je francuski modni kreator Kristijan Dior, jedan od &quot;modnih diktatora&quot; 20. veka.1919 - U Dablinu je Kongres partije &quot;&Scaron;in fejn&quot; usvojio rezoluciju o nezavisnosti Irske. Velika Britanija je ignorisala taj dokument i dala Irskoj status dominiona 1921. a tek 1949. priznala joj je samostalnost, ali bez većeg dela Alstera (Severna Irska).1924 - Umro je Vladimir Iljič Lenjin, vođa bolj&scaron;evika i predvodnik Oktobarske revolucije u Rusiji 1917, prvi sovjetski lider i tvorac tog političkog sistema. Poreklom je iz činovničke sitno plemićke porodice. Opredelio se za revolucionarnu delatnost nakon &scaron;to je njegov brat streljan zbog terorističke aktivnosti. Dela: &quot;&Scaron;ta su &#39;prijatelji naroda&#39; i kako se oni bore protiv socijaldemokrata?&quot;, &quot;Razvitak kapitalizma u Rusiji&quot;, &quot;Zadaci ruskih socijaldemokrata&quot;, &quot;&Scaron;ta da se radi?&quot;, &quot;Korak napred, dva koraka nazad&quot;, &quot;Dve taktike socijaldemokratije u demokratskoj revoluciji&quot;, &quot;Agrarni program ruske socijaldemokratske radničke partije&quot;, &quot;Materijalizam i empiriokriticizam&quot;, &quot;Socijalizam i rat&quot; (s Grigorijem Zinovjevom), &quot;Imperijalizam kao najvi&scaron;i stadijum kapitalizma&quot;, &quot;Aprilske teze&quot;, &quot;Država i revolucija&quot;, &quot;Proleterska revolucija i renegat Kaucki&quot;, &quot;Dečja bolest &#39;levičarstva&#39; u komunizmu&quot;.1928 - Umro je američki vojni inženjer Džordž Va&scaron;ington Getals, koji je dovr&scaron;io izgrađu Panamskog kanala, prvi guverner zone Kanala.1933 - Umro je Džordž Mur, britanski pisac irskog porekla, autor realističkih i naturalističkih romana. Dela: romani &quot;Moderni ljubavnik&quot;, &quot;Glumčeva žena&quot;, &quot;Ester Voters&quot;, &quot;Ave&quot;, &quot;Ispovesti mladića&quot;, &quot;Uspomene iz mrtvog života&quot;, &quot;Salve&quot;, &quot;Vale&quot;.1937 - Rođen je Rade Mihaljčić, istoričar, akademik. Bio je profesor Univerziteta u Beogradu i Banjaluci i član Akademije nauka Republike Srpske. Studirao je i doktorirao u Beogradu. Boravio je na specijalizaciji u Atini, i u Francuskoj kod Žorža Dibija. Dela: &quot;Kraj srpskog carstva&quot;, &quot;Lazar Hrebeljanović - istorija, kult, predanje&quot;, &quot;Junaci kosovske legend&quot;, &quot;Pro&scaron;lost i narodno sećanje&quot;.1938 - Umro je francuski filmski režiser Žorž Melijes, pionir svetskog filma. Domi&scaron;ljat i tehnički obrazovan, preneo je na film pozori&scaron;nu podelu na činove, scenografiju, kostimografiju, način glume i maskiranje. Prona&scaron;ao je sistem kori&scaron;ćenja filmskih trikova &scaron;to mu je omogućilo da u studiju (ateljeu) snima filmove fantastike. Snimio je oko 500 filmova, uključujući &quot;Put na Mesec&quot;, preteču svemirskih filmskih avantura. Umro je u krajnjoj bedi, u vreme komercijalnog procvata filma. Ostali filmovi: &quot;San astronoma&quot;, &quot;Put u nemoguće&quot;, &quot;Guliverova putovanja&quot;,&quot;Halucinacije barona Minhauzena&quot;, &quot;Osvajanje Severnog pola&quot;.1948 - Umro je italijanski kompozitor nemačkog porekla Ermano Volf-Ferari, obnovitelj italijanske komične opere, koji je komponovao uglavnom prema komedijama italijanskog pisca Karla Goldonija. Dela: opere &quot;Četiri grubijana&quot;, &quot;Radoznale žene&quot;, &quot;&Scaron;kola za očeve&quot;, &quot;Suzanina tajna&quot;, kantate, instrumentalne kompozicije.1950 - Umro je Džordž Orvel, engleski pisac. Najpoznatiji je po delima &quot;1984&quot; i &quot;Životinjska farma&quot; satiričnoj zastra&scaron;ujućoj viziji totalitarne budućnosti. Druga dela: &quot;Burmanski dani&quot;, &quot;Niko i ni&scaron;ta u Parizu i Londonu&quot; eseji &quot;U kitu&quot;, &quot;Kritički eseji&quot;, &quot;Lov na slona&quot;, &quot;Engleska, va&scaron;a Engleska&quot;, knjiga o &Scaron;panskom građanskom ratu &quot;Kataloniji s ljubavlju&quot;.1954 - SAD su porinule prvu podmornicu na atomski pogon &quot;Nautilus&quot;.1957 - Umro je srpski kompozitor, dirigent i muzički pedagog Petar Krstić, koji je pretežno komponovao na osnovama srpske narodne muzike. Zavr&scaron;io je Konzervatorijum u Beču, bio direktor muzičkih &scaron;kola &quot;Stanković&quot; i &quot;Mokranjac&quot; u Beogradu, kapelnik Narodnog pozori&scaron;ta, &scaron;ef muzičkog odeljenja Radio Beograda, urednik &quot;Muzičkog glasnika&quot;. Dela: muzika za komade &quot;Aj&scaron;a&quot;, &quot;Ko&scaron;tana&quot;, &quot;Dorćolska posla&quot;, &quot;Kosovska tragedija&quot;, opera &quot;Zulumćar&quot;, &quot;Ženidba Janković Stojana&quot; (nedovr&scaron;ena), orkestarski &quot;Skerco d-mol&quot;.1959 - Umro je američki filmski režiser i producent Sesil Blaunt de Mil, autor vesterna, melodrama, komedija i pseudoistorijskih grandioznih filmova s desetinama hiljada statista, često po biblijskim motivima. Filmovi: &quot;Virdžinijanac&quot;, &quot;Devojka za zlatnog zapada&quot;, &quot;Karmen&quot;, &quot;Mala Amerikanka&quot;, &quot;Ne menjaj svog muža&quot;, &quot;Deset zapovesti&quot;, &quot;Trijumf&quot;, &quot;Burlaci sa Volge&quot;, &quot;Kralj kraljeva&quot;, &quot;Čikago&quot;, &quot;Božanske devojke&quot;, &quot;Dinamit&quot;, &quot;U znaku krsta&quot;, &quot;Kleopatra&quot;, &quot;Avanture Bufalo Bila&quot;, &quot;Pacifik ekspres&quot;, &quot;Samson i Dalila&quot;, &quot;Najveća predstava na svetu&quot;.1976 - Prodaja zapadnih listova, uključujući &quot;Njujork tajms&quot; i &quot;Fajnen&scaron;enel tajms&quot; prvi put je dozvoljena u Sovjetskom Savezu.1986 - U istočnom Bejrutu blizu sredi&scaron;ta hri&scaron;ćanske &quot;Falange&quot; partije predsednika Libana Amina Džemaila, islamski teroristi su eksplozijom automobila-bombe ubili 22 osobe.1997 - Kancelar Nemačke Helmut Kol i predsednik vlade Če&scaron;ke Vaclav Klaus potpisali su deklaraciju o pomirenju dve susedne zemalje, čime je formalno stavljena tačka na istorijske sporove, odnosno nacističku okupaciju Čehoslovačke u Drugom svetskom ratu i proterivanje Nemaca posle zavr&scaron;etka rata.1998 - Na poziv kubanskog predsednika Fidela Kastra, papa Jovan Pavle II je počeo petodnevnu posetu toj karipskoj zemlji, koju su svetski mediji ocenili kao istorijsku.1999 - Raul Salinas de Gortari, brat biv&scaron;eg meksičkog predsednika Karlosa Salinasa, osuđen je na 50 godina zatvora zbog organizovanja ubistva političkog protivnika. 2006 - Umro je Ibrahim Rugova, lider kosmetskih Albanaca.2009 - Izraelska vojska zvanično je saop&scaron;tila da je povukla sve svoje vojnike iz pojasa Gaze. Izraelska ofanziva bila je odgovor na raketiranje juga te zemlje iz oblasti Gaze. Tokom tronedeljne ofanzive Izraela stradalo je oko 1.300 Palestinaca, približno 4.000 kuća je potpuno razru&scaron;eno, a vi&scaron;e od 17.000 je o&scaron;tećeno.2014 - U Briselu je počela prva međuvladina konferencija između Srbije i EU, čime je označen početak pristupnih pregovora na političkom nivou.2015 - Preminuo je Kemal Monteno,jedan od najpoznatijih kantautora i &scaron;ansonjera biv&scaron;e Jugoslavije. Upamćen je po pesmama: Lidija, Sviraj mi o njoj, Spavaj cvijete moj, Sarajevo ljubavi moja, Putovanja, Zaboravi, Nije htjela, Daleko daleko, Stari, Du&scaron;o moja, Sinoć pod prozorom njenim.2015 - Delegacija SAD na najvi&scaron;em nivou, posle 35 godina, započela je razgovore sa kubanskim zvaničnicima u Havani, s ciljem obnavljanja diplomatskih veza i normalizacije odnosa.2022 - U vazdu&scaron;nim napadima na mesta Saada i Hodaida, na severozapadu Jemena, u oblasti koja važi za upori&scaron;te pokreta poznatog kao Huti, poginulo je vi&scaron;e od 70 osoba, među njima i deca. Povređeno je 108 lica. Gađan je migrantski centar. Generalni sekretar UN Antonio Gutere&scaron; izjavio je da je užasnut činjenicom da su meta napada bili migranti, žene i deca. Koalicija koju predvodi Saudi Arabija odbacila je optužbu da stoji iza napada. Pokret poznat kao Huti, po Huseinu al Hutiju, zvanično Ansar Alah, u značenju Božiji pomoćnici, sačinjavaju sledbenici lokalne zeiditske varijante &scaron;iizma.2025 - U prvim jutarnjim satima Hotel Kartal u ski centru na severozapadu Anadolije zahvatio je jak požar, uga&scaron;en tek 12 sati potom. Poginulo je 78 osoba a 51 je povređena.

Na današnji dan, 21. januar

0 Komentari