Na današnji dan, 16. septembar

1380 &ndash; Umro je francuski kralj &Scaron;arl V Mudri, koji je kao regent, u vreme dok je njegov otac Žan II bio zarobljenik Engleza, 1358. ugu&scaron;io veliki seljački ustanak poznat kao Žakerija. Bilo je to vreme Stogodi&scaron;njeg rata. Tokom vladavine, počev od 1364, uspeo je da od Engleza povrati veći deo teritorija izgubljenih za Francusku katastrofalnim Bretanjskim ugovorom iz 1360.1387 &ndash; Rođen je engleski kralj Henri V, koji je tokom vladavine od 1413. do smrti 1422. nastavio Stogodi&scaron;nji rat s Francuskom. Pobedio je Francuze 1415. kod Azenkura i osvojio Pariz.1498 &ndash; Umro je &scaron;panski dominikanac Tomas de Torkvemada, prvi &quot;veliki inkvizitor&quot; &Scaron;panije od 1483. do 1494. Kao predvodnik inkvizicije Rimokatoličke crkve ubedio je kralja Ferdinanda V da 1492. izda dekret o proterivanju Jevreja, posle čega je 300.000 Jevreja moralo da napusti &Scaron;paniju. Njegovo ime postalo je simbol isključivosti sa takozvanom verskom motivacijom.1736 &ndash; Umro je nemački fizičar Gabrijel Danijel Farenhajt, koji je 1726. izradio prvi termometar sa živom. Stvorio je skalu za merenje temperature od 180 stepeni, nazvanu njegovim imenom, na kojoj je tačka smrzavanja na 32. stepenu. Farenhajtova skala u upotrebi je u SAD, ranije i u Britaniji.1745 &ndash; Rođen je ruski vojskovođa Mihail Ilarionovič Kutuzov, jedan od najvećih vojnih stratega 19. veka. Uprkos protivljenju cara Aleksandra I, kao i većine generala, u vreme napada francuskog cara Napoleona I na Rusiju 1812, posle bitke kod Borodina, pustio je Francuze da uđu u Moskvu. Bio je to taktički potez, po&scaron;to je Francuzima bilo onemogućeno svako snabdevanje, a zatim im je tokom povlačenja naneo niz presudnih poraza, progoneći ih sve do Pariza. Uspe&scaron;no je ratovao protiv Turske 1811.1810 &ndash; Masovnim ustankom seljaka koje su predvodili Migel Idalgo i Kastilja i Hose Morales, u Meksiku je počela borba za nezavisnost od &scaron;panskih kolonizatora, zavr&scaron;ena sticanjem nezavisnosti 1821. Datum izbijanja ustanka slavi se u Meksiku kao Dan nezavisnosti.1823 &ndash; Rođen je srpski knez Mihailo Obrenović. Vladao je od 1839. do 1842. i od 1860. do 1868, kada je ubijen u Ko&scaron;utnjaku. Zbog bune Tome Vučića Peri&scaron;ića pobegao je 1842. u Austriju, kada su zbačeni Obrenovići. Nakon &scaron;to se njegov otac knjaz Milo&scaron; vratio na vlast 1858, preuzeo je komandu nad vojskom, a 1861. ustanovio je narodnu vojsku od oko 50.000 ljudi i snabdeo je modernim oružjem. Iskoristio je tursko bombardovanje Beograda 1862. i posle dugih pregovora naterao Turke da 1867. povuku garnizone iz srpskih utvrđenih gradova. Sklapao je saveze s balkanskim hri&scaron;ćanima s ciljem zajedničke borbe protiv Turske. Pomagao je razne kulturno-nacionalne radnike poput Vuka Karadžića, Đure Daničića, Branka Radičevića i druge.1824 &ndash; Umro je francuski kralj Luj XVIII, koji je vladao u vreme restauracije posle pada cara Napoleona. Titulu kralja nosio je od 1795, ali je stvarno vladao od 1814. do smrti, kada ga je na prestolu nasledio brat &Scaron;arl X, koji je vladao do 1830. Njegovom smrću 1836. uga&scaron;ena je osnovna grana dinastije Burbon.1859 &ndash; &Scaron;kotski istraživač Dejvid Livingston otkrio je u istočnoj Africi veliko jezero Njasa (Malavi). Jezero je podeljeno između savremenih država Malavi, Tanzanije i Mozambika.1861 &ndash; Zastupni&scaron;tvo grada Zagreba dodelilo je Vuku Karadžiću Povelju počasnog građanina.1869 &ndash; Rođen je srpski arheolog Miloje Vasić, jedan od osnivača arheologije u Srbiji, profesor Beogradskog univerziteta i član Srpske kraljevske akademije. Njegovo životno delo je otkopavanje praistorijskog naselja Vinča. Na osnovu toga postavio je tezu da podunavska kultura potiče iz Sredozemlja (egejska kultura) i prednje Azije, a ne iz nordijskih zemalja, &scaron;to je nauka docnije pobila. Objavio je vi&scaron;e od 100 naučnih radova. Dela: &quot;Preistorijska Vinča I-IV&quot;, &quot;Arhitektura i skulptura u Dalmaciji&quot;, &quot;Žiča i Lazarica&quot;, &quot;Jonska kolonija Vinča&quot;.1894 &ndash; Rođen je Aleksandar Deroko, srpski arhitekta, istoričar umetnosti i pisac, član Srpske akademije nauka i umetnosti, jedan od prvih istoriografa srpske srednjovekovne i narodne arhitekture, profesor Arhitektonskog i Filozofskog fakulteta u Beogradu. Studirao je arhitekturu u Rimu, Pragu, Brnu i Beogradu, gde je diplomirao 1926, posle čega je u Parizu kod profesora Gabrijela Mijea specijalizovao srpsku srednjovekovnu arhitekturu. Autor je niza projekata, uključujući zgradu Bogoslovskog fakulteta i Svetosavskog hrama u Beogradu i crkve u Novom Sarajevu.1908 &ndash; Beč i Petrograd sporazumeli su se da se Austrougarska ne protivi otvaranju Bosfora za ruske brodove, a Rusija austrougarskoj aneksiji Bosne i Hercegovine, čime je okončana Aneksiona kriza koja je pretila ratom.1923 &ndash; Rođen je Li Kuan Ju, otac modernog Singapura i tvorac privrednog &quot;buma&quot; te zemlje. Bio je predsednik vlade od 1959. do 1990. Kritikovan zbog autoritarnosti, Li je čvrstom rukom transformisao mali lučki grad u globalni trgovinski i finansijski centar.1924 &ndash; Rođena je Lorin Bekol, američka filmska glumica, supruga Hemfrija Bogarta, uz kojeg je igrala uloge samouverenih, agresivnih žena. Filmovi: &quot;Duboki san&quot;, &quot;Mračni prolaz&quot;, &quot;Rt Largo&quot;, &quot;Mladić s trubom&quot;, &quot;Zapisano u vetru&quot;.1931 &ndash; Italijanske kolonijalne snage zarobile su i pogubile libijskog nacionalnog vođu Omara Muktara.1941 &ndash; Nemački nacistički vođa Adolf Hitler naredio je gu&scaron;enje ustanka u Srbiji po svaku cenu, svim sredstvima. Između ostalog, u Srbiji je primenjena drakonska mera po kojoj je za svakog ubijenog nemačkog vojnika streljano 100, a za ranjenog 50 Srba.1941 &ndash; Posle ulaska sovjetskih i britanskih trupa u Iran u Drugom svetskom ratu, pronemački monarh Reza &scaron;ah abdicirao je u korist Mohamada Reze Pahlavija.1945 &ndash; Ostaci japanske armije predali su se u Hongkongu britanskim snagama na kraju Drugog svetskog rata.1963 &ndash; Progla&scaron;ena je nezavisnost Malezije, savezne države vi&scaron;e zemalja Malaje i Severnog Bornea, odnosno Saravaka i Sabaha, prethodno britanskih kolonija. Dve godine potom Singapur je istupio iz zajedničke države.1967 &ndash; Generalni sekretar Ujedinjenih nacija U Tant pozvao je SAD da obustave bombardovanje Severnog Vijetnama, &scaron;to je Va&scaron;ington ignorisao.1975 &ndash; Država Papua Nova Gvineja stekla je punu nezavisnost od Australije. Do Prvog svetskog rata ta teritorija bila je podeljena između Britanije i Nemačke, a potom je bila britanska kolonija pod upravom Australije.1977 &ndash; Umrla je Marija Kalas, grčka operska pevačica, jedan od najvećih soprana u istoriji opere. Karijeru je započela 1947. i pevala s ogromnim uspehom na najvećim svetskim operskim scenama.1978 &ndash; U zemljotresu u iranskom gradu Tabas i okolnim selima poginulo je najmanje 25.000 osoba.1990 &ndash; Specijalne jedinice secesionističkog režima u Zagrebu sprečile su odavanje po&scaron;te žrtvama usta&scaron;kog genocida u Jasenovcu. Svi prilazi Jasenovcu bili su blokirani i prilaz onemogućen.1995 &ndash; Na prvenstvu Evrope u odbojci SRJ je pobedila Bugarsku sa 3:0 u setovima i osvojila bronzanu medalju, dok je Italija pobedom nad Holandijom postala evropski prvak.1996 &ndash; Rumunija i Mađarska potpisale su sporazum o okončanju spora dve susedne zemlje, &scaron;to je Bukure&scaron;tu i Budimpe&scaron;ti olak&scaron;alo priključenje EU i NATO.1998 &ndash; Baskijska teroristička organizacija ETA saop&scaron;tila je da 18. septembra stupa na snagu potpuno primirje, čime je nakon tri decenije borbe za otcepljenje Baskije obustavljena svaka daljnja aktivnost oružanog karaktera protiv &scaron;panskih vlasti.2001 &ndash; Iran je saop&scaron;tio da je gradonačelnik Teherana Morteza Alviri izrazio sauče&scaron;će njujor&scaron;kom kolegi Rudolfu Đulijaniju povodom terorističkih napada islamista 11. septembra, &scaron;to je bila prva zvanična javna komunikacija između Irana i SAD od Islamske revolucije u Iranu 1979.2007 &ndash; U nesreći tajlandskog putničkog aviona na ostrvu Puket poginulo je 90 osoba, od 130 koliko se nalazilo u avionu. Letelica se iz Bangkoka kretala ka Puketu sa 125 putnika i pet članova posade, ali je zbog lo&scaron;eg vremena bila onemogućena da sleti.2008 &ndash; Zvaničnici lokalnih asocijacija za za&scaron;titu ljudskih prava u Somaliji objavili su da su u sukobima u toj zemlji od početka pobune poginule 9.474 osobe. Islamski ekstremisti su početkom 2007. započeli oružanu pobunu protiv vlade Somalije, kao i protiv prisustva trupa Etiopije i mirovnih snaga Afričke unije.2011 &ndash; Preminuo je akademik Miroslav Pantić, međunarodno priznati ekspert za dubrovačku i srpsku usmenu književnost. Doktorirao je 1956. tezom &quot;Sebastijan Slade-Dolči, dubrovački biograf XVIII veka&quot; i zaslužan je za niz otkrića na polju kulture starog Dubrovnika.2013 &ndash; U zgradi komande mornarice u Va&scaron;ingtonu, biv&scaron;i vojnik Aron Aleksis ubio je 12 osoba, dok je osam povređeno. Poslednja, trinaesta žrtva, bio je sam napadač, čiji su motivi ostali nejasni. Bio je to drugi najsmrtonosniji napad u vojnim objektima u SAD, posle Fort Huda novembra 2009.2018 &ndash; Predsednik Srbije Aleksandar Vučić doputovao je u Kinu, u posetu prilikom koje je potpisan ili dogovoren niz bilateralnih sporazuma i važnih ekonomskih aranžmana. Osim susreta s predsednikom Kine Si Đinpingom, poseta je podrazumevala uče&scaron;će na Svetskom ekonomskom forumu.2021 &ndash; Preminuo je Du&scaron;an Duda Ivković, ko&scaron;arka&scaron;ki trener. Igrao je u Radničkom na Crvenom krstu od 1958. do 1968, kao i u Prvoj ligi Jugoslavije. Trenersku karijeru započeo je u juniorima Radničkog, odakle prelazi u Partizan, a potom je radio u Arisu, &Scaron;ibenki, Vojvodini, PAOK-u, Panionisu, Olimpijakosu, AEK-u, moskovskom CSKA, Dinamu i Efesu. Kao selektor osvojio je brojne medalje sa reprezentacijom, uključujući olimpijsko srebro u Seulu 1988. i zlata na Evropskim i Svetskim prvenstvima.2021 &ndash; Umro je Klajv Sinkler, britanski pronalazač i preduzetnik. Od mladih dana bio je opčinjen elektronikom i posvetio se minijaturizaciji različitih elektronskih uređaja. Pronalazač je džepnog kalkulatora Sinclair Executive i računara ZX80, ZX81 i ZX Spectrum.2022 &ndash; Umrla je Mahsa Amini, dvadesetdvogodi&scaron;nja devojka koju je pretukla iranska &quot;policija za moral&quot;. Njena smrt usledila je dva dana nakon &scaron;to je prilikom hap&scaron;enja pretučena, a bila je povod za masovne vi&scaron;emesečne proteste &scaron;irom Irana.2023 &ndash; Afričke zemlje Mali, Burkina Faso i Niger osnovale su vojni Savez država Sahela. Tri zemlje, u kojima vlast drže vojne uprave, odbacile su tradicionalno francusko tutorstvo, i vojno i ekonomsko. Novi bezbednosni pakt podrazumeva da će one jedna drugoj pružati pomoć u slučaju pobune ili spoljne agresije.2025 &ndash; Umro je Robert Redford, američki filmski glumac. Upamćen po velikim filmskim hitovima, važna je takođe njegova uloga pokrovitelja nezavisne produkcije i filmskog festivala Sandens u Park Sitiju, Juta. Redford, dvostruki dobitnik Oskara, ostaće upamćen po ulogama u filmovima poput &quot;Devojka koju sam voleo&quot;, &quot;Buč Kasidi i Sandens Kid&quot;, &quot;Žaoka&quot;, &quot;Svi predsednikovi ljudi&quot; i &quot;Moja Afrika&quot;.

Na današnji dan, 16. septembar

Vaš komentar je uspešno snimljen i biće vidljiv nakon verifikacije administratora portala.

Vrati se na vest

0 Ostavite komentar

Najnovije