1783 - Rođen je Šarl Luj Avas, francuski pisac, novinar, osnivač novinske agencije "Avas". Rođen u Roanu, Avas je osmislio tada novi koncept specifičnog agencijskog novinarstva. "Agenciju Avas" najstariju na svetu, osnovao je 1835. Kao novinska agencija "Avas" je postojao do 1945. Njen nastavljač je današnji "Frans pres".1791 - Džordž Hemond je postavljen za prvog ambasadora Ujedinjenog Kraljevstva u SAD.1811 - Venecuela je proglasila nezavisnost od Španije. Bila je to prva latinoamerička zemlja koja se odvažila na odbacivanje viševekovne kolonijalne metropole.1830 - Francuske kolonijalne trupe su zauzele grad Alžir, tada formalno pod vlašću Turske. Alžir je ostao pod francuskom upravom do 1962. kad je posle oslobodilačkog rata izborio nezavisnost.1833 - Umro je francuski hemičar Žozef Nisefor Nieps, pionir fotografije. Usavršavajući litografiju od 1813. do 1820, prvi je u svetu uspeo da fiksira sliku dobijenu u mračnoj komori pomoću posrebrene bakarne ploče prekrivene osetljivim slojem asfaltnog laka.1857 - Rođena je nemačka revolucionarka Klara Cetkin, jedan od osnivača ženskog međunarodnog radničkog pokreta i Komunističke partije Nemačke, na čiji je predlog 8. mart proglašen Međunarodnim danom žena. Zbog aktivnosti u socijalističkom pokretu morala je 1882. da emigrira iz Nemačke. Po povratku 1890. rukovodila je ženskim proleterskim pokretom, a od 1892. do 1917. uređivala je ženski socijaldemokratski list "Gleićheit". Inicijator je Prve međunarodne konferencije žena 1907. na kojoj je izabrana za sekretara Međunarodnog ženskog sekretarijata. Međunarodna konferencija žena u Kopenhagenu 1910. prihvatila je njen predlog o proglašenju Međunarodnog praznika žena-radnica. Tokom Prvog svetskog rata bila je aktivna u levičarskoj grupi "Spartak" i zbog osude imperijalističkog rata 1915. je uhapšena. Bila je član Prezidijuma Treće internacionale (Kominterna), rukovodilac ženskog odeljenja Kominterne i komunistički poslanik u Rajhstagu (Skupština) do dolaska nacista na vlast, posle čega je izbegla u Moskvu gde je ubrzo umrla 1933.1872 - Rođen je francuski državnik Eduar Erio, kojeg su Nemci u Drugom svetskom ratu 1942. oterali u zarobljeništvo, odakle je oslobođen 1945. pošto je Crvena armija zauzela Berlin. Predvodio je Radikal-socijalističku partiju od 1919. do 1955. Bio je više puta predsednik i član vlade između 1924. i 1936. a od 1936. do 1940. i od 1947. do 1953. predsednik je francuske skupštine.1879 - Rođen je američki teniser i političar Dvajt Dejvis, koji je 1900. osnovao tenisko takmičenje nacija "Dejvis kup". Pod predsednikom SAD Kelvinom Kulidžom bio je ministar rata od 1925. do 1929.1880 - Rođen je češki violinista i kompozitor Jan Kubelik, koji je počeo da nastupa već u osmoj godini života, stekavši ugled jednog od najvećih violinskih virtuoza. Dela: "Američka simfonija u a-molu", šest koncerata za violinu i orkestar, simfonijske varijacije za violinu i kamerni orkestar, kraće kompozicije za violinu i klavir.1889 - Umro je srpski pisac Jakov Ignjatović. Posle završenog pravnog fakulteta radio je u rodnoj Sent Andreji kao advokat, a u vreme revolucije 1848. bio je poslanik Majske skupštine u Sremskim Karlovcima i član Glavnog odbora Vojvodine. Napisao je devet romana, 17 pripovedaka, knjigu memoara i mnoštvo tekstova na političke i društvene teme. Kao literata, bio je realista a najčešća tema njegovih dela je život vojvođanskih i uopšte ugarskih Srba. Dela: romani "Trpen-spasen", "Milan Narandžić", "Čudan svet", "Vasa Rešpekt", "Večiti mladoženja", "Stari i novi majstori", "Patnica".1889 - Rođen je francuski pisac, slikar i režiser Žan Kokto, član Francuske akademije. Često je menjao stav i stil i oprobao se kao pesnik, romansijer, pisac drama, kritičar, slikar, režiser i filmski scenarista. Dela: romani "Strašna deca", "Tomas varalica", pozorišni komadi "Pisaća mašina", "Strašni roditelji", "Orfej", "Edip", "Antigona".1901 - Rođen je ruski pozorišni režiser i glumac Sergej Vladimirovič Obrascov, jedan od utemeljivača parodijsko satiričnog žanra minijatura i romansi s lutkama i osnivač Državnog centralnog pozorišta lutaka, jedinstvenog u svetu. Stvaralac inventivnog duha i bogate mašte, režirao je više od 50 lutkarskih predstava koje se smatraju antologijskim delima tog pozorišnog žanra, poput "Čarobne Aladinove lampe", "Neobičnog koncerta", "2:0 za nas", "Đavoljeg mlina".1911 - Rođen je francuski državnik Žorž Pompidu, predsednik Francuske od 1969. do 1974. Šef države postao je posle ostavke Šarla de Gola. S njim je blisko sarađivao od 1945. u međuvremenu je bio direktor Rotšildove banke, šef De Golovog kabineta i član Ustavnog saveta, a od 1962. do 1968. predsednik vlade.1932 - U Portugalu je Predsednik Vlade postao ekonomski stručnjak Antonio de Oliveira Salazar, koji je 1933. ustanovio specifičan politički sistem, nazvan "Nova država". Bio je to izrazito desno orjentisan poredak, okončan tek 1974. četiri godine posle njegove smrti. Sam Salazar bio je čelna ličnost Portugala do 1968.1943 - Ofanzivom nemačkih snaga na položaje Crvene armije iz pravca Orela i Harkova, u Drugom svetskom ratu je počela Kurska bitka, najveća tenkovska bitka u istoriji ratovanja, u kojoj je učestvovalo oko 6.000 tenkova sa obe strane. Nemci su angažovali 50 divizija, od kojih 14 oklopnih i dve motorizovane, ali su pretrpeli poraz, izgubili su pola miliona vojnika i 2.900 tenkova, od čega se nikada nisu oporavili. Sovjetski gubici su takođe bili ogromni.1959 - Predsednik Indonezije Ahmed Sukarno je raspustio indonežansku skupštinu i preuzeo dikatatorska ovlašćenja.1962 - Alžir je formalnim proglašenjem nezavisnosti posle 132 godine francuske kolonijalne vlasti i dugogodišnjeg rata za oslobođenje postao suverena država.1969 - Umro je Valter Gropijus, nemački arhitekta. U Vajmaru je 1919. osnovao arhitektonsku školu "Bauhaus" koja je odlučujuće uticala na arhitekturu 20. veka. Školovanje u "Bauhausu" temeljilo se na njegovoj ideji o sjedinjavanju umetnosti i zanatstva i uspostavljanju harmoničnog jedinstva svih umetnosti pod okriljem arhitekture. Školu je 1925. premestio u Desau, u zgradu rađenu prema njegovom projektu, potom u Berlin, ali su je nacisti raspustili po dolasku na vlast 1933. Emigrirao je 1937. u SAD i u Čikagu je osnovao školu "Novi Bauhaus" zasnovanu na istim principima, a 1938. postao je profesor Harvardskog univerziteta. Projektovao je više zgrada u SAD i napisao teorijsko delo "Sinteza u arhitekturi".1975 - Zelenortska ostrva su dobila nezavisnost posle 500 godina pod portugalskom vlašću.1975 - Američki teniser Artur Eš je u finalu pobedio zemljaka Džimija Konorsa, postavši prvi afroamerikanac u dugoj istoriji turnira u Vimbldonu koji je pobedio na najprestižnijem svetskom teniskom takmičenju.1977 - General Mohamad Zija ul Hak zbacio je u Pakistanu vojnim udarom predsednika vlade Zulfikara Ali Buta.1980 - Švedski teniser Bjorn Borj peti put uzastopno pobedio je na turniru u Vimbldonu, što nikom do tada nije uspelo.1990 - Skupština Srbije usvojila je Zakon o prestanku rada Skupštine i Izvršnog veća Kosova i Metohije zbog secesionističkog delovanja i nastojanja da se stvori "Republika Kosovo".1994 - Palestinski vođa Jaser Arafat doputovao je na Zapadnu obalu posle 27 godina u izbeglištvu i najavio preobražaj teritorija pod palestinskom samoupravom u državu Palestina, s prestonicom u istočnom Jerusalimu.1994 - Preminuo je Bogdan Krizman, hrvatski i jugoslovenski istoričar. Rođen je u Varaždinu, gde je njegov otac držao advokatsku kancelariju. Kao pristalica integralnog jugoslovenstva otac Hinko bio je jedan od tvoraca ujedinjenja 1918. a potom narodni poslanik i u više navrata ministar u Kraljevini SHS/Jugoslaviji. Bogdan je studije završio na Pravnom fakultetu u Zagrebu 1937. da bi se potom usavršavao u Parizu, u Slobodnoj školi političkih nauka. Potom radi u Ministarstvu spoljnih poslova Kraljevine Jugoslavije. Po okupaciji zemlje hrvatske ustaške vlasti ga smeštaju u logor u Lepoglavi. Kraj rata dočekuje u internaciji u Gracu. Doktorirao je 1952. u Zagrebu tezom na temu diplomatije Dubrovačke republike u 18. veku. Od 1950. do 1958. radi kao arhivista, potom u JAZU. Od 1970. radi na katedri Opšte istorije države i prava na Pravnom fakultetu u Zagrebu. Temeljnim i vrlo savesnim proučavanjem postao je najveći stručnjak za NDH, ustaški pokret i samog Pavelića. Dela: "O dubrovačkoj diplomatiji", "Spoljna politika jugoslovenske države 1918-1941", "Raspad Austrougarske i stvaranje jugoslavenske države", "Ante Pavelić i ustaše", "Pavelić između Hitlera i Musolinija", "Ustaše i Treći rajh" I-II, "Pavelić u bjekstvu", "Hrvatska u Prvom svjetskom ratu".2000 - Turski apelacioni sud potvrdio je jednogodišnju kaznu zatvora vođi islamista, bivšem predsedniku vlade Nedžmetinu Erbakanu, zbog toga što je podsticao mržnju u govorima šest godina ranije.2003 - Dve Čečenke, islamski teroristi - samoubice, aktivirale su eksploziv ispred ulaza u moskovski aerodrom "Tušino", gde je održavan veliki rok koncert. Poginulo je 18 osoba.2006 - Umro je osnivač američke korporacije "Enron" Kenet Lej, koji je mesec dana ranije proglašen krivim zabog bankrota ovog energetskog giganta. Pretila mu je zatvorska kazna u trajanju od 30 godina pošto je proglašen krivim za prevaru i zaveru u jednom od najvećih slučajeva prevare u američkoj korporativnoj istoriji. "Enron", nekad sedma najveća kompanija u SAD, bankrotirala je nešto manje od tri meseca nakon terorističkih napada 11. septembra 2001. u Njujorku.2011 - Preminuo je srpski glumac Dušan Janićijević. Rad na filmu započeo je kao student, ulogom Stojana Mutikaše u istoimenom ostvarenju Feodora Hanžekovića, za koju je dobio Zlatnu arenu na prvom Festivalu jugoslovenskog filma u Puli 1954. godine. Rođen je nedaleko od Blaca, glumu je završio na Pozorišnoj akademiji u Beogradu. Osim stotina uloga koje je ostvario, tokom retko plodne karijere, autor je i autobiografske knjige "Sećanja".2017 - Preminuo je Milivoje Mića Marković, srpski kompozitor, džez muzičar zavidnog međunarodnog ugleda. Klarinetista, saksofonista, aranžer, profesor, bio je prvi diplomac džez odseka Muzičke akademije u Gracu i predvodio je Big bend RTS-a. Kao dugogodišnji urednik na Televiziji Beograd bio je autor i voditelj niza emisija. Šira javnost pamti ga kao autora kultne muzike za film i TV seriju "Otpisani".2021 - Preminula je Rafaela Kara, italijanska pevačica, glumica, tv voditeljka. Na vrhuncu popularnosti bila je sedamdesetih, ne samo u Italiji, nego i u Španiji, kao i u Latinskoj Americi.2025 - U Zagrebu je, na hipodromu, održan performans i koncert kontrovreznog hrvatskog muzičara Marka Perkovića Tompsona, poznatog po veličanju ustaštva odnosno nacizma, kojem je po saopštenju organizatora, prisustvovalo više od 400.000 ljudi.
5.7.2026.
0:00
Na današnji dan, 5. jul
Danas je nedelja, 5. jul. Ovo su istorijski događaji koji su obeležili današnji datum.
Izvor: Tanjug
Podeli:
Vrati se na vest
0 Ostavite komentar