Feljton: Sensei – sećanje na Ivicu Osima (3)

Ivica Osim preminuo je 1. maja 2022. godine u porodičnom domu u austrijskom Gracu, pet dana pred svoj 81. rođendan. Sahranjen je 14. maja na gradskom groblju Bare, u Aleji zaslužnih građana u svom rodnom Sarajevu. Sahrani je prisustvovalo nekoliko hiljada ljudi, a prenosila ju je državna radio-televizija, BHRT. Osimovoj komemoraciji koja je održana u Narodnom pozorištu u Sarajevu, kao i sahrani prisustvovali su visoki politički zvaničnici i sportski radnici iz celog sveta.

Igračka karijera

Foto: Porodièni album porodice Osim

Već 1954. godine Osim je zaigrao za omladinske sastave sarajevskog fudbalskog kluba Željezničar. Za prvi tim debitovao je 1959. godine, na utakmici protiv NK Proleter iz Osijeka. Zbog izvanredne tehnike, sjajnog vođenja lopte, efektnog driblinga i dobrog šuta, dobio je nadimak Štraus sa Grbavice i vrlo brzo postao miljenik publike.

“Loptu je uzeo Ivica Osim. Štraus sa Grbavice sad dribla jednog, drugog, trećeg igrača. I, dragi slušatelji, dok protivnici Osimu ne uzmu loptu, ostavljamo vas da slušate bečke valcere iz našeg studija...” Pričalo se da je jednom prilikom u radio prenosu ovo rekao legendarni bosanskohercegovački sportski komentator Mirko Kamenjašević.

Godine 1968. prelazi u nizozemski nogometni klub Zwolle gde zbog povrede kolena provodi samo tri meseca, pa se ponovo vraća u Željezničar. Nakon punih jedanaest godina igračku karijeru u omiljenom sarajevskom klubu Ivica Osim zaključio je 1970.

Zabeležio je ukupno 250 zvaničnih utakmica i pritom postigao 75 golova, dok je za najboljeg igrača jugoslovenske lige, igrajući upravo za FK Željezničar, proglašen 1967. godine. Takođe, Osim se smatra i jednim od najboljih igrača i strelaca ovog kluba svih vremena.

Foto: Porodièni album porodice Osim

Osimov stric Eduard je takođe nastupao za prvu ekipu Željezničara, a debitovao je godinu dana nakon osnivanja ovog kluba, sada već daleke 1922. godine. U svojoj dugoj istoriji, danas tačno 102 godine, prezime Osim se provlači kroz klupske knjige, žurnale i novinske članke, dakle od Eduarda, Ivice i na kraju do Ivicinog najstarijeg sina Amara koji je trenutno najtrofejniji trener ovog kluba i BiH fudbalske lige uopšte.

Nakon Željezničara potpisuje za francuski RC Strazbur. U ovom klubu Ivica Osim je igrao pune dve sezone, dakle od 1970. do 1972. godine. Nastupio je na 58 utakmica na kojima je postigao 16 golova. Nakon toga prelazi u CS Sedan gde ostaje naredne tri sezone.

Pre nekoliko godina Ivica Osim proglašen je najboljim stranim igračem CS Sedan u poslednjih pedeset godina. Za CS Sedan Švabo je odigrao 105 utakmica u kojima je postigao 16 golova. Nakon CS Sedan prelazi u redove FC Valenciennes u kom ostaje jednu godinu. Odigrao je 30 utakmica i postigao jedan gol.

U sezoni 1976-77. ponovo igra za RC Strazbur koji je ujedno bio i njegov poslednji klub u igračkoj karijeri. Nastupio je na 32 meča i postigao 4 gola. Štraus sa Grbavice se 1978. godine oprostio od aktivnog igranja fudbala sa 37 godina.

Foto: Porodièni album porodice Osim

Reprezentacija Jugoslavije 1964/1969

Uz klupsku, Ivica Osim ostvario je i zavidnu reprezentativnu igračku karijeru. U periodu od 1962. do 1963. godine bio je član mlade U21 reprezentacije Jugoslavije, za koju je odigrao tri utakmice. Od 1964. do 1969. godine počinje igrati za prvi nacionalni tim, za koji je nastupio ukupno 16 puta i pritom postigao osam golova.

Štraus sa Grbavice je sa reprezentacijom učestvovao na 18. Letnjim olimpijskim igrama u Tokiju 1964. godine. Tada je mladi Osim debitovao za reprezentaciju Jugoslavije u meču grupne faze protiv selekcije Maroka. Ta utakmica se igrala 13. oktobra 1964. godine na Mitsuzawa Soccer Stadium u Yokohami, a „plavi“ su pobedili rezultatom 3:1. Jugoslavija je u četvrtfinalu izgubila od Nemačke rezultatom 1:0 i osvojila šesto mesto u konačnom plasmanu.

Uz Slavena Zambatu koji je postigao pet golova i Rudolfa Belina (4), Ivica Osim je bio jedan od najboljih strelaca jugoslovenskog tima. Na ovom olimpijskom turniru upisao se četiri puta u strelce, a debitanski gol je postigao 15. oktobra, već u prvom minutu na meču protiv favorizovane selekcije Mađarske. Tokom celog turnira Osim je na leđima nosio broj devet. Kada je popularni Švabo došao u Japan da radi kao trener kluba JEF Junajted Čiba, domaći novinari su mu pokazali snimke njegovih mečeva sa olimpijskih igara, koji su na njih ostavili izvanredan utisak.

Foto: Porodièni album porodice Osim

Na Evropskom prvenstvu 1968. godine u Italiji, Ivica Osim je dao veliki doprinos osvajanju srebrne medalje koju je tada sa klupe predvodio čuveni Rajko Mitić. Uvršten je i u tim šampionata (UEFA Team of the Tournament) uz još dvojicu Jugoslovena, Dragana Džajića i Mirsada Fazlagića. Jugoslavija je u drugoj finalnoj utakmici izgubila od selekcije Italije rezultatom 2:0. U prvom meču je bilo 0:0, a kako se tada nisu igrali produžeci, niti su se pucali penali, utakmica je morala biti ponovljena.

Posljednji put za plave nastupio je 30.4.1969. godine u Barseloni. Jugoslavija je igrala protiv selekcije Španije kvalifikacionu utakmicu za odlazak na Svetsko prvenstvo u Meksiko 1970. godine.

Ivica Osim je trebalo da zaigra u dresu Jugoslavije protiv selekcije Brazila na oproštaju, po mnogima najboljeg igrača sveta svih vremena, Edsona Arantesa do Nasimenta Pelea (1940-2022). Ta utakmica je igrana dana 18. jula 1971. godine na čuvenom brazilskom stadionu Marakana pred 190 hiljada gledalaca. Osim je zbog povrede, nažalost, odbio nastup na tom meču, koji je mogao biti njegov oproštaj od dresa reprezentacije Jugoslavije.

Foto: Porodièni album porodice Osim

Međutim, Švabo je godinu dana ranije nastupao protiv Pelea, kada je Santos imao turneju po bivšoj Jugoslaviji (Zagreb, Beograd, Kragujevac i Sarajevo). Ta utakmica je igrana 19. septembra na stadionu Koševo u Sarajevu, a protivnik im je bio FK Željezničar.

Utakmica je završena rezultatom 1:1, a Pele je bio strelac izjednačujućeg gola u 78. minutu. Nakon meča, Pele je lično Osimu uručio svoj dres sa brojem deset koji se danas čuva u bogatoj porodičnoj kolekciji.

Godine 2001. u Austriji je objavljena knjiga o Švabi “Ivica Osim Igra života” (Ivica Osim Das Spiel des Lebens) autora Gerald Enzingera i Tom Hofera.

Izdavač je bio Deuticke Steirische Verlagsgesellschaft. Na prvim stranama knjige objavljeno je autentično pismo i čestitka Pelea upućena Ivici Osimu za njegov 60. rođendan (6. maj 2001. godine).

O autoru

Bojan Mustur živi i radi u Dohi, Katar. Kao strani dopisnik akreditovan od strane Qatar News Agency-QNA piše za sarajevski dnevni list Oslobođenje.

Član je Međunarodnog udruženja novinara (International Federation of Journalists - IFJ), Međunarodnog udruženja sportskih novinara (International Sports Press Association - AIPS), Udruženja sportskih novinara Bosne i Hercegovine (Association of Bosnia and Herzegovina Sports Journalists) i Udruženja novinara Bosne i Hercegovine (Association of Bosnia and Herzegovina Journalists).

Izveštavao je sa Svetskog prvenstva u Kataru 2022. godine (FIFA World Cup Qatar 2022TM), FIFA Arapskog prvenstva 2021(FIFA Arab Cup Qatar 2021TM), Azijske lige prvaka (AFC Champions League), kao i mnogih drugih katarskih fudbalskih takmičenja.

Blizak je član porodice Ivice Osima i čitav život je proveo pod njegovim jakim uticajem.