Dragačevski stočari vode bitku sa kiselim zemljištem: Stručnjaci pronašli način da se proizvodnja oporavi

Opština Lučani poznata je po namenskoj industriji, zahvaljujući kojoj beleži jedne od najviših prosečnih zarada u Moravičkom okrugu. Međutim, pored proizvodnje za odbrambenu industriju, važan oslonac lokalne ekonomije ostaje poljoprivreda, od koje živi veliki deo stanovništva dragačevskih sela. Ovaj kraj nekada je bio naročito poznat po stočarstvu, a lokalna samouprava poslednjih godina nastoji da podsticajima i stručnom podrškom obnovi i unapredi tu proizvodnju.

Prema ranijim podacima u drugoj deceniji 21 veka više od dve trećine stanovnika Dragačeva živi od poljoprivrede. U ovom kraju tradicionalno su razvijeni govedarstvo i ovčarstvo, dok se brojna gazdinstva bave i voćarstvom, povrtarstvom i drugim granama poljoprivredne proizvodnje.

Iako stočarstvo ima dugu tradiciju, njegov opstanak i razvoj zahtevaju velika ulaganja, svakodnevni rad i prilagođavanje savremenim uslovima proizvodnje.

Jedan od ozbiljnijih problema sa kojima se suočavaju dragačevski stočari jeste obezbeđivanje dovoljnih količina kvalitetne hrane za životinje. Dodatnu prepreku predstavlja sastav zemljišta, koje na brojnim parcelama nije dovoljno pogodno za gajenje pojedinih krmnih kultura.

Kiselo zemljište otežava proizvodnju stočne hrane

Da problem nije zanemarljiv, pokazale su analize koje su sproveli stručnjaci Instituta za krmno bilje iz Kruševca, u okviru saradnje sa poljoprivrednicima na području opštine Lučani.

Prema rezultatima predstavljenim tokom prethodne godine, čak 75 odsto analiziranih uzoraka zemljišta bilo je kiselo ili izrazito kiselo, dok je kao jedan od značajnih problema utvrđen i nedostatak fosfora.

Dr Vladimir Zornić iz Instituta za krmno bilje u Kruševcu istakao je da je jedan od glavnih ciljeva saradnje sa poljoprivrednicima u Dragačevu povećanje količine i poboljšanje kvaliteta kabaste stočne hrane, što neposredno utiče na ekonomičnost proizvodnje mleka.

Zbog nepovoljnog sastava zemljišta, proizvođačima su preporučene odgovarajuće agrotehničke mere, prvenstveno kalcizacija i fosfatacija.

Kalcizacijom se smanjuje kiselost zemljišta i stvaraju povoljniji uslovi za razvoj biljaka, dok se fosfatacijom, odnosno primenom fosfornih đubriva, poboljšava snabdevenost zemljišta ovim važnim hranljivim elementom.

Stručnjaci su utvrdili i da kvalitet kabaste stočne hrane često nije na zadovoljavajućem nivou, naročito kada je reč o senu sa prirodnih livada.

Nešto bolji rezultati zabeleženi su na sejanim travnjacima i lucerištima, ali i u ovom segmentu postoji prostor za unapređenje proizvodnje.

Stručnjaci pronašli rešenja, pojedini stočari već vide rezultate

Uprkos problemima, trogodišnja saradnja opštine Lučani i Instituta za krmno bilje iz Kruševca već je donela pozitivne promene na pojedinim gazdinstvima.

Kako prenosi portal "Lučani uživo", poljoprivrednici sve češće samostalno uvode nove krmne kulture i prilagođavaju proizvodnju klimatskim uslovima i karakteristikama zemljišta.

Posebno je povećano interesovanje za ozime krmne smeše, prvenstveno grašak i grahoricu u kombinaciji sa ovsom.

Ove kulture razvijaju se tokom zime i ranog proleća, kada je dostupnost vlage uglavnom veća, pa su manje izložene posledicama letnjih suša.

Istovremeno, povećavaju se površine pod detelinsko-travnim smešama, koje mogu dati dobre rezultate i na kiselim zemljištima slabije proizvodne sposobnosti.

Jedan od primera uspešne primene stručnih preporuka jeste gazdinstvo Milenka Kaplarevića, koji se bavi mlečnim govedarstvom i ima 23 grla krupne stoke.

On već treću godinu učestvuje u programu, a zahvaljujući savetima stručnjaka uspeo je da poboljša uslove na svom zemljištu i započne proizvodnju lucerke.

Za njegovo gazdinstvo to predstavlja značajan pomak, jer su lucerka, detelina i travne smeše važan deo ishrane mlečnih goveda.

Kaplarević je istakao da stočarstvo podrazumeva mnogo rada i odricanja, ali i da ne želi da prekine porodičnu tradiciju kojom se njegovi preci bave već generacijama.

Pozitivne promene uočio je i Bojan Dramlić, koji se stočarstvom bavi od 2016. godine.

On već treću godinu koristi stručnu podršku, a na osnovu analiza zemljišta samostalno nabavlja preporučene travne smeše i lucerku.

Prema njegovim rečima, edukacija proizvođača izuzetno je važna jer omogućava bolje prinose i smanjenje troškova, ali je ukazao i na značaj subvencija i premija za mleko.

Cilj je da stočari proizvode više hrane na svojim imanjima

Poboljšanje kvaliteta zemljišta samo je jedan od koraka ka ekonomičnijoj stočarskoj proizvodnji.

Kvalitetna kabasta hrana omogućava pravilnije formiranje obroka za mlečna grla, a proizvodnja većih količina na sopstvenom gazdinstvu može da smanji zavisnost od kupovne stočne hrane.

Stručnjaci zbog toga ukazuju na značaj pravilnog izbora kultura, analize zemljišta i primene agrotehničkih mera koje odgovaraju uslovima na svakoj parceli.

Cilj nije samo povećanje broja grla, već i stvaranje uslova da postojeća gazdinstva posluju ekonomičnije i da proizvođači dugoročno mogu da opstanu u stočarstvu.

Ipak, puna korist od ovakvog načina rada ne može se očekivati preko noći. Za trajnije rezultate neophodni su kontinuirano praćenje kvaliteta zemljišta, ulaganja i prilagođavanje proizvodnje sve izraženijim klimatskim promenama.

Opština izdvaja novac za obnovu stočarstva i razvoj poljoprivrede

Kako bi pomogla proizvođačima da unaprede stočarsku proizvodnju, opština Lučani je i ove godine izdvojila dva miliona dinara za projekat koji već treću godinu sprovodi u saradnji sa Institutom za krmno bilje iz Kruševca.

Predsednik Skupštine opštine Lučani Miloš Jovičić istakao je da je ulaganje u znanje poljoprivrednika jedan od važnih vidova podrške lokalne samouprave.

Kroz ovaj program proizvođači besplatno dobijaju stručne savete, rezultate analiza i preporuke za unapređenje proizvodnje.

Jovičić je ocenio da su poljoprivrednici zadovoljni saradnjom sa stručnjacima i da su promene već primetne, prvenstveno u njihovoj spremnosti da primenjuju nova znanja.

Istovremeno, lokalna samouprava nastavlja i sa finansijskim podsticajima za razvoj poljoprivrede.

Za program podrške poljoprivredi u budžetu opštine Lučani za 2026. godinu opredeljena su ukupno 62 miliona dinara, što je dva miliona više nego prethodnih godina.

Program podsticaja obuhvata različite oblasti poljoprivredne proizvodnje, uključujući stočarstvo, voćarstvo, povrtarstvo i nabavku poljoprivredne mehanizacije i opreme.

Samo tokom oktobra u Guči su potpisani ugovori o dodeli podsticajnih sredstava za razvoj stočarstva sa 208 poljoprivrednika sa teritorije opštine Lučani.

Uz finansijsku pomoć i stručnu podršku, lokalna samouprava nastoji da očuva postojeća gazdinstva, podstakne razvoj proizvodnje i vrati značaj stočarstvu, po kojem je dragačevski kraj decenijama bio prepoznatljiv.