Jedna greška pretvorila je ovaj horor klasik u najcitiraniji film ikad

"Noć živih mrtvaca" Džordža A. Romera nije samo horor klasik koji je redefinisao zombi-podžanr i nosio snažnu društvenu poruku, već je zahvaljujući neobičnoj pravnoj zavrzlami postao film koji se pojavljuje u više drugih ostvarenja nego bilo koji drugi u istoriji, piše Collider.

Kada je objavljen 1968. godine, "Noć živih mrtvaca" postigao je ogroman uspeh uprkos skromnom budžetu. Prema podacima Forbesa, film je sa svega 114.000 dolara ulaganja zaradio čak 30 miliona dolara.

Pored komercijalnog uspeha, film je naišao i na pohvale kritike, a s vremenom je prepoznat i kao alegorija rasnih odnosa u Americi, naročito zahvaljujući glavnom liku Benu, koga je tumačio afroamerički glumac Duane Džons.

Ben je u to vreme bio netipičan filmski junak – inteligentan i snalažljiv, daleko od stereotipa koji su tada preovladavali. Režiseru Romeru pripisuje se i stvaranje modernog koncepta zombija, a njegov uticaj vidljiv je i danas u franšizama poput "Živih mrtvaca".

Rekordan broj pojavljivanja u drugim filmovima

Prema Ginisovoj knjizi rekorda, inserti iz "Noći živih mrtvaca" do januara 2024. godine pojavili su se u čak 129 drugih filmova. Među poznatijima su "Noć veštica II", "Mi deca sa stanice Zoo", "Fade to Black", "Proof" i "Odjek smrti".

Međutim, razlog tako česte upotrebe ne leži samo u poštovanju prema klasiku. Kako objašnjava Univerzitet Jork, originalni distributer filma, Walter Reade Organization, napravio je ključnu grešku.

Film je prvobitno trebalo da se zove Night of the Flesh Eaters, ali je naziv promenjen kako bi se izbegla zabuna sa ranijim naslovom. Tom prilikom zaboravljeno je da se na novu uvodnu špicu doda oznaka o autorskim pravima, što je prema tadašnjem američkom Zakonu o autorskim pravima iz 1909. godine bilo obavezno.

Ta greška dovela je do toga da film automatski pređe u javno vlasništvo, što je omogućilo slobodno korišćenje njegovih inserata – bez plaćanja.

Uticaj na generacije horor filmova

Osim što se pojavljivao u stotinama drugih ostvarenja, "Noć živih mrtvaca" direktno je inspirisao niz najpoznatijih horor filmova. Film je dobio nastavke poput "Zore živih mrtvaca" i "Dana živih mrtvaca", kao i zapažen rimejk iz 1990. godine.

Međutim, njegov uticaj ide i dalje. Prema BuzzFeedu, klasik Sema Rejmija "Zla smrt" iz 1981. godine snažno je inspirisan Romerovim delom, što je vidljivo u sličnostima između demona i zombija, kao i u mešanju horora i komedije – pristupu po kome je Rejmi kasnije postao poznat.

Režiser "Gospodara prstenova", Piter Džekson, takođe je pronašao inspiraciju u Romerovom filmu za svoje rane radove poput "Dead Alive", jednog od najkrvavijih i najkomičnijih zombi filmova. Možda najpoznatiji primer je "Koliba straha" iz 2002. godine, za koji je režiser Eli Rot otvoreno naveo "Noć živih mrtvaca" kao ključnu inspiraciju.

Iako je administrativna greška u vezi sa autorskim pravima sprečila autore da ostvare veću zaradu, upravo je taj propust omogućio da nasleđe ovog horor klasika ostane živo decenijama nakon premijere – učvrstivši njegov status jednog od najvažnijih i najuticajnijih dela žanra.