Maduro će biti oslobođen?

Iako administracija u Vašingtonu insistira na tome da je akcija američkih specijalnih snaga, u kojoj su pre pola godine uhapšeni Maduro i njegova supruga Silija Flores, bila legitimna "ekstradicija", ključni pravni argument odbrane leži u zaboravljenom bilateralnom sporazumu između SAD i Venecuele iz 1922. godine, koji su ratifikovali tadašnji parlamenti obe države, prenosi Njujork tajms.

Ovaj dokument sadrži obavezujuću arbitražnu klauzulu koja nalaže da sve nesuglasice i sporovi u vezi sa tumačenjem ili sprovođenjem ugovora moraju da se rešavaju isključivo putem nezavisne međunarodne arbitraže, a ne pred domaćim sudovima.

Budući da Vlada Venecuele zvanično i javno osporava legalnost Madurovog hapšenja i tvrdi da je reč o kršenju međunarodnog prava, pravni eksperti ukazuju na to da je američko pravosuđe u obavezi da primeni ugovor.

Prema proceduri, postupajući savezni sudija Alvin Helerštajn morao bi da privremeno obustavi krivični postupak i predmet prosledi nezavisnom arbitražnom panelu. 

Ukoliko arbitri ustanove da je tajno hapšenje aktuelnog ili bivšeg šefa države na stranoj teritoriji predstavljalo kršenje odredbi ugovora iz 1922. godine, koji se oslanja na stroge postulate međunarodnog prava o poštovanju suvereniteta države, Sjedinjene Američke Države bi po sopstvenom zakonu bile primorane da puste Madura na slobodu, navodi list.

Stručnjaci za međunarodno pravo podsećaju da Vrhovni sud SAD ima dugogodišnju sudsku praksu (poput istorijskih presuda u slučajevima Raušer iz 1886. i Alvarez-Mačain iz 1992. godine) kojom se potvrđuje da se nijednom stranom državljaninu ne može suditi suprotno uslovima i okvirima važećih međunarodnih ugovora o ekstradiciji, koji predviđaju da optuženi ne može da bude procesuiran za dela koja nisu obuhvaćena uslovima pod kojima je izručen.

Takođe, arbitraža bi morala da razmotri okolnosti hapšenja, kao i tadašnje i savremene norme međunarodnog prava. Posebno pitanje bilo bi da li je operacija protiv šefa jedne države bila u skladu sa pravilima koja regulišu suverenitet država.

Ukoliko američke vlasti odluče da ignorišu ovu pravnu obavezu i zaobiđu arbitražu, ceo sudski proces rizikuje da izgubi međunarodni legitimitet i nanese dugoročnu štetu američkom pravosudnom sistemu, zaključuju pravni eksperti.