Sprema se politički zemljotres u Mađarskoj? Otvaraju se tajni dosijei

Budući premijer Peter Mađar razgovarao je sa Gergeom Čehom Bendeguzom, generalnim direktorom Istorijskog arhiva Službe državne bezbednosti, o potpunom deklasifikovanju i objavljivanju dosijea i magnetnih traka agenata. Mađar je na svojoj Fejsbuk stranici napisao da će jedno od najvažnijih obećanja promene režima biti ispunjeno 22. oktobra. Prema njegovom planu, ne samo spiskovi imena, već i sami dosijei postaće javno dostupni. Međutim, taj potez već izaziva žestoku debatu među stručnjacima, piše Index.hu.

Poznati pravni stručnjak i bivši političar Hak Peter, jedan od autora prvog zakona o lustraciji iz 1990. godine, podržava objavljivanje spiska agenata, ali se protivi potpunom otvaranju svih izveštaja i dosijea.

"Potpuno otkrivanje dosijea ne bi najviše naštetilo bivšim agentima, već ljudima koji su praćeni i špijunirani", upozorio je Hak u intervjuu za Indeks. Objavljivanje izveštaja moglo bi da razotkrije privatne tajne, afere, bračne prevare i druge osetljive informacije o žrtvama režima, što bi ozbiljno kršilo njihovo pravo na privatnost čak i decenijama kasnije. Hak ističe da su imena oficira tajne službe već dostupna ionako, i da su bivši agenti imali više od 35 godina da se suoče sa svojom prošlošću.

U komunističkoj Mađarskoj postojala je široka mreža saradnika tajne policije. Ljudi su regrutovani na razne načine – putem ucene, ideoloških uverenja, novca ili pretnji. Svakom saradniku je dato tajno ime i redovno je pisao izveštaje o kolegama, prijateljima, rođacima ili javnim ličnostima. Dosijei su bili podeljeni na "B" (lični podaci) i "M" (izveštaji). Do 1990. godine registrovano je skoro 44.000 takvih dosijea.

• Mađar postavio uslove koji mogu da uzdrmaju EU
• Politički potres u Mađarskoj: Orban na korak od odlaska?

U proteklim decenijama već je otkrivena saradnja nekih poznatih Mađara, filmskog reditelja Saboa Ištvana, pisca Čurke Ištvana, premijera Medđeši Petera, rok pevača Vikidala Đule i drugih.

Potez Mađara Petera mogao bi dovesti do novog talasa otkrića, koja bi potresla političku, kulturnu i javnu scenu Mađarske.