Na današnji dan, 5. septembar

1568 - Rođen je italijanski filozof Tomazo Kampanela, dominikanski kaluđer, utopijski filozof, koji je 27 godina proveo u tamnici. U delu "Država sunca", napisanom po uzoru na Platona, njegove sledbenike i Tomasa Mora, izložio je shvatanja o idealnom društvu kao nekoj vrsti platonističke socijalne države.

1638 - Rođen je francuski kralj Luj XIV, poznat kao "kralj Sunce". Na presto je stupio 1643. kao petogodišnjak, posle smrti oca Luja XIII. 

1735 - Rođen je nemački kompozitor, pijanista i dirigent Johan Kristijan Bah, najmlađi sin Johana Sebastijana Baha, koji je živeo i u Milanu i Londonu, pa je nazivan "italijanski Bah" i "engleski Bah".

1791 - Rođen je nemački kompozitor Đakomo Majerber. Pravo ime bilo mu je Jakob Libman Ber. Odigrao je vidnu ulogu u stvaranju francuske velike opere. Bio je veoma popularan, ali je njegova muzika izazivala i brojne polemike. Dela: opere "Hugenoti", "Afrikanka", "Robert Đavo", "Prorok".

1798 - Turska je objavila rat Francuskoj.

1800 - Malta je pala u ruke Britanaca pod admiralom Horejšom Nelsonom, koji je prethodno blokirao francuske trupe na tom sredozemnom ostrvu i tako ga preoteo od Francuske.

1857 - Umro je francuski filozof i matematičar Ogist Kont, jedan od osnivača filozofije pozitivizma i osnivač sociologije. Dela: "Kurs pozitivne filozofije", "Rasprava o celini pozitivizma", "Sistem pozitivne politike", "Pozitivistički katehizam".

1860 - Rusija, Britanija, Francuska, Pruska, Austrija i Turska potpisali su ugovor o uspostavljanju reda u Siriji (tada turska teritorija) posle masakra koji su nad hrišćanima počinili muslimani.

1888 - Rođen je indijski filozof i državnik Sarvepali Radakrišnan, profesor filozofije na univerzitetima u Madrasu, Kalkuti, Čikagu i Oksfordu, ambasador u Moskvi 1939. potpredsednik Indije od 1952. i predsednik od 1962. do 1967. 

1902 - Rođen je američki filmski producent Daril Frensis Zanuk, koji je 1933. osnovao filmsku kompaniju "Tventi senčeri foks". Bio je producent niza značajnih filmova: "Plodovi gneva", "Sve o Evi", "Viva Zapata!", "Najduži dan", "Koreni neba", "Mladi gospodin Linkoln".

1914 - Nemački vojnici ubili su u Prvom svetskom ratu francuskog pisca i filozofa Šarla Pjera Pegija, jednu od ključnih javnih ličnosti u oslobađanju nevino osuđenog kapetana Alfreda Drajfusa. Kao urednik lista "Petnaestodnevne sveske" rozobličio je pozadinu montiranog sudskog procesa Drajfusu kao navodnom nemačkom špijunu. Dela: drama "Jovanka Orleanka", eseji "Naša mladost", "Novac".

1914 - Francuske trupe su uz pomoć britanskog ekspedicionog korpusa krenule u kontraofanzivu na frontu širokom 500 kilometara, čime je počela prva velika bitka na reci Marni u Francuskoj u Prvom svetskom ratu, u kojoj je za četiri dana nemačka vojska pretrpela težak poraz.

1919 - U napadu belogardejaca na njegov štab, poginuo je ruski revolucionar Vasilij Ivanovič Čapajev, komandant 25. streljačke divizije boljševičke vojske u građanskom ratu koji je posle Oktobarske revolucije izbio u Rusiji. U Prvom svetskom ratu odlikovan je za hrabrost.

1932 - Rođen je Miro Glavurtić, slikar, ilustrator, pisac, izdavač. Rođen u Boki gde je otac bio žandarmerijski oficir, veći deo života proveo je u Beogradu. Iako nije imao formalno likovno obrazovanje, završio je šumarstvo, bio je uz Leonida Šejku, osnivač i glavni teoretičar beogradske umetničke grupe "Mediala". Prvenstveno se bavio crtežom i grafikom. Estetički i politički bio je uvereni tradicionalista, opredeljeni monarhista, dosledni rimokatolički hrišćanin, neka vrsta mistika. Iako je 1992. napustio Srbiju, do kraja života je naglašavao naklonost Beogradu. Samostalno je izlagao od 1964. Priredio je petnaest izložbi, u Beogradu, Valjevu, Zagrebu, Kotoru, Podgorici, Novom Sadu, Minhenu, Strombergu, Ženevi. Njegovi radovi čuvaju se u Narodnom muzeju Beograd, Muzeju savremene umetnosti, Istorijskom muzeju Beograd, Modernoj galeriji Valjevo, brojnim privatnim zbirkama. Knjige: studije "Satana", "Pakao", književna dela "Glad", "Zvekir", "Psine".

1939 - SAD su proglasile neutralnost u Drugom svetskom ratu, što je promenjeno posle japanskog napada na Perl Harbur decembra 1941. a delom i ranije.

1960 - Predsednik Konga (bivši Belgijski Kongo, kasnije Zair) Žozef Kasavubu smenio je Patrisa Lumumbu, predsednika vlade i jednog od lidera borbe za suverenost, poznatog pesnika. Lumumba je posle bega na istok zemlje uhapšen, a zatim i ubijen u Katangi januara 1961.

1972 - Palestinski teroristi ubili su u Minhenu 11 izraelskih sportista, učesnika Olimpijskih igara, koje su prethodno oteli. Tokom celodnevne pucnjave na aerodromu, poginula su i četvorica terorista i jedan nemački policajac.

1977 - Zapadnonemački komunistički teroristi (Crvene brigade) oteli su predsednika Federacije zapadnonemačke industrije Hansa Martina Šlejera, čije je telo pronađeno 19. oktobra 1977. u Francuskoj.

1990 - Predsednici vlada Severne i Južne Koreje susreli su se u Seulu. Bili su to prvi razgovori na tako viskom nivou od Korejskog rata 1953.

1995 - Francuska je izvela prvu u seriji atomskih proba na pacifičkom ostrvu Mururoa u Francuskoj Polineziji, što je izazvalo osude širom sveta, uključujući masovne proteste, posebno u Australiji i na Tahitiju.

1997 - Na stadionu u glavnom gradu Paragvaja Asunsionu, u vreme održavanja političkog mitinga, usled iznenadne oluje srušila se tribina usmrtivši 37 osoba.

1998 - Skupština Severne Koreje izabrala je Kim Džong Ila, sina preminulog Kim Il Sunga, za šefa Nacionalne komisije za odbranu, što je zvanično najviši položaj u zemlji pošto je ukinuta predsednička funkcija. 2005 - Indonežanski putnički avion tipa "Boing 737-200" pao je na stambeni deo Medana, grada na severu ostrva Sumatre. Od ukupno 112 putnika i pet članova posade, poginule su 103 osobe, dok je na zemlji zivot izgubilo 47 lica.

2011 - U Beogradu je počela konferencija Pokreta nesvrstanih. Pola veka nakon prvog osnivačkog samita nesvrstanih koji je održan u Beogradu, septembra 1961. Srbija je, iako nije članica Pokreta, ponovo bila domaćin samita Nesvrstanih. U Beogradu je održan i 1989. samit tog pokreta, deveti po redu.

2017 - Uragan Irma koji se 30. avgusta formirao kod Zelenortskih ostrva dostigao je iznad Kariba, odnosno Portorika, najvišu 5. kategoriju, izuzetno razornu. Ukupno, do 12. septembra kada je oslabila, Irma je u Karibima i na jugu SAD odnela 134 života i nanela štetu od čak 64 milijarde US dolara.

2020 - Umro je Jirži Mencl, češki reditelj. Nagrađen je Oskarom 1967. godine, za film "Strogo kontrolisani vozovi". Mencl je bio jedan od nosilaca fenomena koji je u kinematografiji poznat kao češki Novi talas. Stvarao je inteligentna, vrlo cinična filmska dela s uglavnom neskrivenom političkom porukom. Tako je njegov film "Ševe na žici" iz 1969. bio zabranjen do raspada istočnog bloka. Drugi filmovi: "Zločin u devojačkoj školi", "Hirovito leto", "Služio sam engleskog kralja".

2023 - Brazilski predsednik Lula da Silva legalizovao je dve zaštićene teritorije, rezervate za autohtono stanovništvo amazonske prašume, Akapuri de Sima i Rio Gregorio u državama Amazonas i Akra. Lula, koji je obećavao da će legalizovati najveći mogući broj rezervata, potpisao je ukupno osam uredbi o priznavanju zaštićenih zona za autohtonu populaciju Amazona. Polovina od približno 1,6 miliona brazilskih starosedelaca nalazi se u šumama Amazonije u, veruje se, 180 plemena.