U subotu 28. novembra navršava se tačno 35 godina od pokretanja serijske proizvodnje "juga". Amerikanci su za ovaj automobil saznali pet godina kasnije kada je započeo, kako su ga tada nazivali, "posao veka" - Yugo America, podseća BBC u svom tekstu povodom tridesetogodišnjice tog događaja.
Foto: Auto magazin
Mada je prvi, ručno izrađeni "jugo 45" kompletiran u "Zastavi" još 2. oktobra 1978. godine, kao početak serijske proizvodnje u fabričku istoriju upisan je 28. novembar 1980. godine.
Ugovor o izvozu u SAD potpisan je 7. septembra 1984. godine, a prvi Yugo 55 GV za izvoz u Ameriku proizveden je 9. septembra 1985. godine.
Iako smo svesni svih mana ovog automobila, u našoj zemlji i dalje preovlađuje sentimentalan odnos prema njemu, što i nije čudno jer je u pitanju domaći model koji je mnogima bio prvi automobil u porodici. Takođe, veliki broj vozača obučavao se i stekao dozvolu upravo za volanom "juga".
Na Zapadu je uglavnom ismevan, poput drugih istočnoevropskih automobila. Međutim, s obzirom da se tekstovi i reportaže o njemu objavljuju i nakon tri decenije od dolaska u SAD, čini se da novinari i automobilski fanovi sa Zapada imaju prema "jugu" neku vrstu nostalgičnog odnosa.
U najnovijem tekstu koji je objavio BBC, autor nas vraća 30 godina unazad, u polovinu osamdesetih, kada je prvi Yugo GV stigao u Sjedinjene Države.
Put preko okeana
Automobil se prodavao po početnoj ceni od 3.990 dolara, a osnova marketinške strategije krila se i u samoj oznaci modela - GV je označavalo "Good Value" ili "dobru vrednost" što je bilo pomalo dvosmisleno s obzirom da je bio toliko jeftin.
"Jugo" se u SAD pojavio nakon naftne krize koja je uslovila da automobili postanu manji i ekonomičniji, u trenutku kada je promovisana ideja da bi svako trebalo da ima mogućnost da sebi priušti jeftino i ekonomično lično prevozno sredstvo.
Biznismen Malkolm Briklin zdušno je prihvatio ovu zamisao i rešio da Amerikancima omogući da dobiju ono što im je obećano.
Briklin je bio pravi čovek za to. On je 1968. doveo u SAD tada opskurnu japansku marku Subaru, a ovaj entuzijasta poznat je i po sopstvenom sportskom automobilu, Bricklin SV-1, koji je lansirao sredinom 70-tih.
Poslovni putevi su mu se zatim ukrstili sa FIAT-om, pa je Amerikancima prodavao roadstere italijanskog proizvođača prekrstivši ih u Pininfarina i Bertone X1/9.
Doba jeftinih automobila
Nestabilne cene nafte dovele su do toga da se na američkom tržišti otvorio prostor za prodaju manjih, jeftinijih automobila, sa manjim motorima i nižom potrošnjom goriva.
Chrysler je lansirao modele zasnovane na "K" mehaničkoj platformi, a u SAD su počeli da pristižu i jeftini azijski automobili, poput Hyundaija Excel koji se prodavao za 4.995 dolara.
Briklin je tada odlučio da se okrene Istočnoj Evropi a izbor je pao na jugoslovensku fabriku automobila - "Zastavu", i model baziran na FIAT-u 127, a dizajniran po ugledu na tada popularni Golf I (u Americi se prodavao kao Volkswagen Rabbit).
Uz pomoć političara Henrija Kisindžera i Lorensa Iglbergera (bivšeg i budućeg državnog sekretara SAD), postignut je dogovor sa jugoslovenskim vlastima, a "jugo" je svoju američku premijeru imao na sajmu automobila u Los Anđelesu 1984.
Da bi se "jugo" pojavio na putevima u SAD bilo je potrebno izvršiti oko 500 prepravki u odnosu na originalnu verziju ovog automobila, zbog čega je angažovan britanski tim stričnjaka za kontrolu kvaliteta.
Start uopšte nije bio loš
Iako je sa maksimalnom brzinom ispod 140 km/h spadao među najsporije od svih automobila na američkom tržištu, sa 163.000 isporučenih primeraka za nešto više od tri godine "jugo" je beležio odlične prodajne rezultate.
Usledila je politička kriza i raspad SFRJ, da bi izvoz definitivno bio okončan nakon što su Sjedinjene Države 1992. uvele ekonomske sankcije Jugoslaviji.
Međutim, tu nije bio kraj "juga" u Americi. Ovaj automobil nastavio je da živi u kolektivnoj svesti Amerikanaca, kroz viceve i šale TV komičara kao što je Džej Leno, u umetničkim galerijama - kroz razne instalacije i, naposletku, u holivudskim filmovima.
Mada je bio, i ostao, predmet podsmeha, stiče se utisak da je "jugo" na kraju postao deo popularne kulture u SAD.
Međutim, BBC postavlja pitanje koliko je loša reputacija ovog automobila zaista bila opravdana. Deo odgovora na to pitanje treba potražiti u njegovom glavnom adutu - niskoj ceni.
Prema tvrdnjama mehaničara, mnogi kupci tretirali su "jugo" kao "potrošni auto" s obzrom da je bio toliko jeftin, i nisu vodili previše računa o njegovom održavanju, a svako dodatno ulaganje posmatrali kao uzalud bačen novac.
Da li je "jugo" zaista bio toliko loš?
Istraživanje koje je 1987. objavio magazin Popular Mechanics pokazuje upravo suprotno.
Čak 78 odsto vlasnika "juga" u SAD ocenilo je kvalitet svog vozila kao "dobar" ili "odličan", dok je 42% reklo da bi ponovo kupili isti automobil.
Ipak, preovladalo je mišljenje kritičara koji su ocenjivali automobil u medijima, pa je "jugo" dobio reputaciju "slabog, nepouzdanog i nebezbednog" modela.
U međuvremenu, Ameriku su preplavili jeftini, a kvalitetniji, savremeni japanski modeli. Oni su svojom pojavom konačno zatvorili američko tržište za automobile poput "juga", zaključuju BBC.
Njegovih "pet minuta slave" trajalo je kratko, da bi na kraju završio napušten pored puta koji simbolizuje automobilsku istoriju.
Ovo je arhivirana verzija originalne stranice. Izvinjavamo se ukoliko, usled tehničkih ograničenja,
stranica i njen sadržaj ne odgovaraju originalnoj verziji.
Sukob na Bliskom istoku je ušao u 50. dan, a borbe za Ormuski moreuz se nastavljaju. Takođe, Iran je danas rekao da nije spreman za održavanje nove runde tet-a-tet razgovora sa američkim zvaničnicima.
Ministarstvo unutrašnjih poslova obratilo se građanima Srbije povodom pojave lažnih SMS poruka o navodnim kaznama i popustima za plaćanje i poručilo da je reč o još jednoj prevari.
Predsednica Skupštine Srbije Ana Brnabić izjavila danas, obraćajući se medijima iz zgrade parlamenta, izjavila da je Venecijanska komisija poslala svoje mišljenje o setu izmena pravosudnih zakona.
Predsednica Skupštine Srbije Ana Brnabić izjavila danas, obraćajući se medijima iz zgrade parlamenta, izjavila da je Venecijanska komisija poslala svoje mišljenje o setu izmena pravosudnih zakona.
Sukob na Bliskom istoku – 52. dan. Iran saopštio da neće učestvovati u drugoj rundi pregovora sa SAD. S druge strane, Donald Tramp izjavio da će gađati ključnu infrastrukturu u Iranu ukoliko Teheran ne prihvati ponuđeni sporazum.
Japan pogodio zemljotres jačine 7,4 stepeni po Rihterovoj skali, prenosi japanski portal NHK. Izdato je upozorenje na cunami i očekuju se talasi visine i do tri metra.
Američki glumac Patrik Muldun, najpoznatiji po ulogama u popularnim serijama iz devedesetih "Days of Our Lives" i "Melrose Place" preminuo je u 58. godini.
Glumica Šenon Elizabet, koju publika najviše pamti po ulozi studentkinje na razmeni Nadije u kultnoj tinejdžerskoj komediji Američka pita, pokreće profil na platformi OnlyFans.
Švajcarski fudbalski klub FC Bazel otkazao je koncert Kanjea Vesta, poznatog američkog repera, na stadionu Sent Jakob-Park, nakon što je prethodno nekoliko evropskih zemalja zabranilo ovog izvođača.
Istražni organi Ruske Federacije saopštili su danas da je pokrenuta istraga nakon navoda da je tigar tokom cirkuske predstave iskočio iz arene ka publici u Rostovu na Donu, a prema dostupnim informacijama, povređenih nema.
Pevačica Šer je prošlog juna kontaktirala Kejti kako bi potvrdila da ima unuku Ever, nakon godina neizvesnosti u vezi sa tvrdnjom njenog sina Elajdže Olmana, a prvi susret bake i devojčice dogodio se u septembru u Malibuu.
Nedelja imunizacije je godišnji događaj koji se u Evropi obeležava od danas do 25. aprila pod sloganom "Za svaku generaciju - vakcine deluju", a za cilj ima povećanje obuhvata i izgradnje pozitivnih stavova o neophodnosti imunizacije.
Ruski naučnici su razvili senzor na bazi grafena i polimera, odštampan na običnom kancelarijskom papiru, sposoban da detektuje dijabetes i druge bolesti u realnom vremenu koristeći izdahnuti vazduh.
Naučnici su razvili AI sistem koji otkriva koliko korišćenje mobilnog telefona opterećuje mišiće, ukazujući na skrivene fizičke posledice svakodnevnog skrolovanja.
Mnogi ljudi u proleće osećaju umor i manjak energije jer tokom zimskih meseci dolazi do pada nivoa vitamina D, što može izazvati niz simptoma poput iscrpljenosti, slabijeg imuniteta i bolova u telu.
Iran has launched drone attacks on U.S. military ships in the Gulf of Oman, according to Iran’s semi-official news agency Tasnim, as reported by the BBC.
Ukrainian President Volodymyr Zelensky reiterated the claim that Russia is restricting access to social media in order to prevent unrest in the event of a general mobilization for a new major offensive against Ukraine or an attack on one of the Baltic states.
AfD is leading the ZDF poll for the first time with 26% support, ahead of CDU/CSU, while dissatisfaction with Friedrich Merz’s government is growing and affecting the approval ratings of the governing coalition.
The Speaker of the National Assembly of the Republic of Serbia, Ana Brnabić, met today with a delegation of the Committee on European Affairs of the Senate of Italy.
Israel will no longer bomb Lebanon, U.S. President Donald Trump said, emphasizing that the United States has prohibited Israel from carrying out strikes on Lebanon.
U ponudi brenda pozicioniran je ispod modela Kia Sportage, iako njegovo međuosovinsko rastojanje od 2,69 metara zapravo premašuje i EV3 i Sportage za 10 mm.
Električna komercijalna vozila koja prevoze težak teret suočavaju se sa problemima težine i zapremine baterija - zbog toga kompanije traže nova rešenja, a jedno od njih mogao bi da bude vodonik.
Komentari 44
Pogledaj komentare