Tragovi Ukrajine u Srbiji

Ukrajina i Srbija su bliske zemlje koje su tokom istorije izgradile mnogo mostova prijateljstva.

Jedan od tih mostova je most slovenskog jezika i duhovnosti. Tako je 1733. godine Emanuil Kozačinski zajedno sa grupom studenata Kijevske duhovne akademije došao u Sremske Karlovce da bi radio kao profesor latinskog i slovenskog jezika i bogoslovije. Kasnije – zajedno sa srpskim profesorima osnovao je Karlovačku gimnaziju. On i njegovi učenici su postavili prvu srpsku pozorišnu predstavu „Traedokomedija o caru Urošu“. I dan-danas neguje se sećanje na njega, o čemu svedoči spomen-ploča na zgradi Karlovačke gimnazije.

Boravak ukrajinskih monaha u fruškogorskim manastirima početkom 18. veka otvara još jedan most prijateljstva između ukrajinskog i srpskog naroda. 1743. godine Arsenije Šakabenda iz Pečerske lavre dovodi u Karlovačku mitropoliju prve ukrajinske ikonopisce. Ti majstori su ukrašavali srpske manastire, pokazivale svoje veštine srpskim kolegama. Neka njihova remek-dela su ostala u srpskim manastirima i do danas, kao na primer – prestone ikone na ikonostasu Krušedolskog manastira. Njihov autor je kijevski majstor Jova Vasilijević, koji je imao neku vrstu ikonopisačke škole u Sremskim Karlovcima.

Ikonostas u manastiru Krušedol

U manastirima Vrdnik, Kuveždin, Hopovo, Velika Remeta, Rakovica, Beočin čuvale su se crkovne knjige koje su izdate u Ukrajini. Kasnije – u vreme ratova - srpski monasi su sačuvali to kulturno bogatstvo. Tako je zahvaljujući srpskom svešteniku L. Antiću sačuvana jedna od najstarijih štampanih zbirki narodnih pesama i bajki Ukrajine – „Rusalka Dnistrova“. Ova zbirka je 1972. godine poklonjena muzeju grada Pirota „Ponišavlje“.

Rusalka Dnistrova

Posle likvidacije ukrajinske kozačke države na Dnipru – „Zaporižjke Siči“ – ruska carica Katerina je proterala kozake iz države. Oni su plovili Dunavom sve do Austrougarske. Na kraju austrijski car Josif Drugi im je dao dozvolu da nasele teritoriju današnje Vojvodine. Kasnije neki od tih kozaka su se pridružili vojsci da bi se borili rame uz rame sa srpskom braćom protiv Turaka.

Kozaci

To je bio drugi talas migracije iz Ukrajine u Srbiju. Treći talas bio je u 19. veku. Zahvaljujući njemu danas u Srbiji postoji mnogobrojna ukrajinsko-rusinska zajednica koja spaja dve zemlje jače od bilo kakvih ekonomskih veza.

Moramo spomenuti i period Drugog svetskog rata kada su jedinice Trećeg ukrajinskog fronta (koji se 60-80% sastajao od ukrajinskih vojnika), zajedno sa jugoslovenskom armijom 1944. godine oslobodile Beograd i veći deo teritorije Srbije od nemačko-fašističkih okupatora. U znak sećanja na ove hrabre junake brojni spomenici su postavljeni na celoj teritoriji zemlje.

Danas dve zemlje spajaju aktivni kulturni kontakti – razmena pisaca, književnika, pesnika, pevača, plesača, umetnika, slikara, muzičara. Dunav pomaže Ukrajincima i Srbima da jačaju prekograničnu regionalnu kulturnu saradnju. Svake godine ukrajinski umetnici dolaze na brojne festivale u Srbiju i obrnuto, organizuju se dani kulture, dani filmova. Sve, da se ne bi ti mostovi prijateljstva razdvajali.
Tako ova dva naroda spajaju ne samo mostovi istorije nego i iskrena želja da zajedno sačuvaju i razvijaju svoje slovensko kulturno bogatstvo.