Peking: domaćin Olimpijade 2008

Grad savršenog planiranja i arhitekture, naglašen sporadičnim autoritarnim momentima (Trg Tjenanmen, Velika narodna dvorana - kineski parlament), Peking i danas zapanjuje one koji ga prvi put posećuju, očekujući živu sliku komunističke Kine. To je ogroman grad, pun života i optimizma, ali i trgovinske vreve.

Iz kolosalnih bulevara preliva se dva miliona automobila, jer stvari koja se u Kini moraju imati (kao što su nekada bili TV ili mašina za veš) danas su VW Passat ili Buick. I pored toga, na svakom koraku se može videti kutak sa istorijskim šarmom, naročito oko kvartova hutong, spleta uskih uličica u kojima je sačuvana avlijska arhitektura Pekinga. Grad je uspeo i da održi i epsku grandioznost nekadašnjih vremena, i proglasi se titularem prava na Veliki kineski zid, Zabranjeni grad, park Nebeski hram, i Letnja palata.

Kafića i restorana ima bezbroj, a najčuvenije kinesko jelo, pekinška patka, zaista je najukusnija u inventivnom kafanskom svetu Pekinga.

Iskreni i opušteni, stanovnici Pekinga govore narečjem Neižinghuam – što je zlatni standard za mandarinski – i čude se koliko imaju sreće jer žive u centru poznatog sveta. I pored sve svoje veličine i raznolikosti, Peking je uspeo da se oslobodi tempa koji nameću Šangaj i Hong Kong, a lokalci nalaze vremena da sede na ćošku, igraju šah, i posmatraju prolaznike.

Hit maršrute

• Sledite korake evnuha i careva i prošetajte se kroz Zabranjen grad.
• Iznajmite bicikl i obiđite avlijske kvartove hutong.
• Popnite se na Veliki zid, granicu koja Kinu odvaja od varvarskih hordi.
• Odvojite ceo jedan dan i obiđite Letnju palatu.
• Proniknite u kosmičku harmoniju Nebeskog hrama.

Činjenice

Pozivni broj: 010
Broj stanovnika: 15.2 miliona
www.beijingpage.com

Istorija

Beiđing – kojeg diplomate, nostalgični novinari, i setni akademici od milošte nazivaju Peking – deluje kao da je prestonica Kine od početka sveta. U stvari, Beiđing (Severna prestonica) – pozicioniran izvan kolevke Kineske civilizacije – izdigao se kao kulturna i politička sila zemlje tek u 13. veku kada su Mongoli okupirali Kinu.

Nebeski hram - Photo: Saad Akhtar

Nalazi se na ogromnoj ravnici koja se ka jugu prostire čak do udaljene Žute reke (Huang He), Peking nije blizu ni velike reke niti mora. Da nije strateški pozicioniran na granici Severne kineske ravnice, male su šanse da bi postao veliki grad, a kamoli prestonica.

Klima

Jesen (od septembra do početka novembra) je optimalan period za posetu Pekingu, jer je vreme ugodno, a u gradu ima manje turista. Kratku sezonu sunčanih dana s prijatnim povetarcem lokalci zovu tiangao qishuang (bukvalno 'nebo je visoko a vazduh svež'). Zimi je napolju ledeno i temperatura često pada na -20, dok severni vetrovi kao britva seku sve pred sobom. Proleće je suvo i manje-više OK, ako se izuzmu peščane oluje koje šibaju iz Unutrašnje Mongolije, kao i statički elektricitet koji puca na svakom koraku. Proleće je i puno maca koje se skupljaju u klupka, i lete bukvalno svuda. Od maja pa na dalje, živa često zna da skoči na preko 30 C, a leti prelazi i 40 C, dok su krajem leta česte jake kiše sa grmljavinom. S klimatske strane to možda deluje nelogično, ali leto je špic sezone, kada hoteli dižu cene, a Veliki zid je blizu kolapsa pod težinom bezbrojnih turista. Zagađenje vazduha ume da bude nepodnošljivo tokom letnjih i zimskih meseci.

Orijentacija

Sa površinom od 16,800 km2, Peking je otprilike veličine Belgije.

Sam grad može delovati preterano veliki, ali Peking je uredno urbanistički isplaniran. Zamisliste ga kao džinovsku mrežu sa Zabranjenim gradom u centru. Imena ulica mogu da unesu konfuziju. Điang-uomen-wai Dađi znači avenija (dađi) ispred (wai) Điang-uo kapije (Điang-uomen) – dok s druge strane Điang-uomen-nei Dađi znači 'avenija unutar Điang-uo kapije. Sama kapija više ne postoji, i jedino je preživelo ime.

Veliki bulevari su poznati po tome da dužinom menjaju ime. Ulice i avenije ponekad se dele u skladu sa stranama sveta: Dong Dađie (Istočna avenija), Xi Dađije (Zapadna avenija), Bei Dađie (Severna avenija), i Nan Dađie (Južna avenija). Za razliku od bezbroj drugih kineskih gradova, Peking je mesto gde nećete naći Điefan Lu (Put oslobođenja), ili Renmin Lu (Narodni put). Pet obilaznica okružuje grad, u koncentričnim krugovima.

Trg Tjenanmen - Photo: Paul Louis

Peking nije grad koji mazi i pazi svoje stanovnike. Njegova arhitektura uliva strahopoštovanje, a njegove građevine, namerno ili ne, redukuju ljudska bića na veličinu mrava u gigantskom matriksu bulevara i autoputeva.

Mnogi od humanijih delova grada, kao što su ograđene stambene kuće iz pred-komunističkih dana, srušene su. Ali njihov duh još uvek je prisutan, a oko jezera Kianhai i Hounhai i dalje se oseća aroma starog Pekinga. Starci i dalje u šetnju iznose svoje ptice u kavezima, i lagano ih njišu kroz vazduh. Zimi, stariji se kupaju u ledenom jezeru kako bi ojačali duh i telo.

Ali novi Peking polako osvaja. Barovi i restorani niču duž obale jezera. Bicikli rikše razvoze turiste po starim kvartovima uskih uličica, koji su nekada bili poznati kao hatong, i koji danas sve više postaju tematski parkovi, a sve manje oaze mira što su nekada bile.

Kolosalni zidovi drevnog Zabranjenog grada, ogromno prostranstvo Trga Tjenanmen, nepremostivi bulevar Čang'an, imaju zajednički element "zabrana" koji će urbani planeri Pekinga nametnuti posetiocima Olimpijskih igara ovog leta. Tu je i monstrumsko "jaje", kako ga zovu lokalci, što je u stvari nova gradska opera; zatim kolosalna uglasta građevina u kojoj je smeštena državna televizija, kao i aerodromski terminal koji je toliki da bi se čak i kineski imperatori isprepadali.

ATRAKCIJE

Trg Tjenanmen

Najveći javni trg na svetu, Tjenanmen jeste ogroman pustinja pločnika u srcu Pekinga, ali i gorak epitaf kineskom nesrećnom demokratskom pokretu. Možda je to jedna grandiozna, maoistička zamka za turiste, ali u svakom slučaju mesta da raširite noge ima i pregršt, a od pogleda, bez preterivanja, zastaje dah, pogotovo po lepom danu, ili po vedroj noći.

Trg je postavljen u pravcu sever-jug, na sredini se nalazi mauzolej Mao Zedonga, a sa spoljašnje severne strane je Zabranjeni grad. Dok stojite na trgu, nalazite se u simboličkom centru Kineskog univerzuma.

Mao je zamislio da trg projektuje enormnost Komunističke partije, tako da je cela atmosfera malo kim-il-sungovska. Godine 1976, na trgu se okupilo milion ljudi da bi odali poslednju poštu Mau, a 1989. tenkovi i vojska isterali su demonstrante sa trga. Iako je verovatno da na samom trgu niko nije ubijen, dokumentovano je da je u severnom kvartu Muxidi izveden pravi pokolj.

Trg Tjenanmen za vreme demonstracija 1989 - Photo: Jeff Widener (The Associated Press)

Uprkos tome što predstavlja javnu površinu, trg je više u rukama vlasti nego ljudi. Svaki pokret prate kamere, a policajci u civilu stoje na gotovs da u slučaju potrebe paralizuju prvi pokušaj neposlušnosti.

Zapadno od monolitskog Maovog mauzoleja nalazi se Veliko narodno pozorište, okruglo titanijumsko zdanje koje pre podseća na vanzemaljski svemirski brod koji je sleteo samo da napuni benzin.

Kapija nebeskog mira je moćan nacionalni simbol. Sagrađena je u 15. veku i restaurirana u 17. veku, ova kapija nekada je bila najveća od četiri kapije Carskog zida koji okružuje carsko imanje.

Sa ove kapije Mao je 1. oktobra 1949. proglasio Narodnu republiku kinu. Celom građevinom dominira gigantski portret bivšeg šefa države, sa leve strane stoji politički slogan 'Živela Narodna republika Kina', a sa desne 'Živelo jedinstvo naroda sveta'.

Maov portret čuven je i po tome što je zasut jajima tokom demonstracija 1989, a ikonoklasti su bili radnici iz Maove provincije Hunan.

Duan kapija

Ugnježdena između Kapije nebeskog mira i Meridian kapije, Duan Kapija (Duan men) ostala je bez svojih dragocenosti za vreme Bokserskog ustanka.

Halom danas dominiraju fotografije starog Pekinga, ali bacite pogled na plafon, koji je ostao oslikan u originalnim bojama, i nema kozmetičkih prepravki kao na tolikim drugim kineskim spomenicima.

Prednja kapija

Prednja kapija (Kian Men) praktično se sastoji od dve kapije. Severna kapija, 40m visoka Žengjang men, datira iz dinastije Ming, i bila je najveća od devet velikih kapija unutar zidina grada koje su razdvajale Unutrašnji ili Tartarski (Manču) grad od spoljašnjeg ili Kineskog grada. Kapija je delimično uništena tokom Bokserskog ustanka 1900, a sa njene obe strane ranije su stajala dva hrama, koji su u međuvremenu srušeni. S nestankom gradskih zidina, kapija se, arhitektonski gledano, nalazi van konteksta.

Velika narodna dvorana

Nalazi se na zapadnoj strani Trga Tjenanmen, i tu se sastaje kineski Nacionalni narodni kongres. Arhitektura iz 1959. je monolitna i zastrašujuća; posetiocu imaju priliku da pogledaju 29 beživotnih soba, nazvanih po provincijama koje čine kineski univerzum.

U toj zgradi je i banketna sala sa 5000 mesta gde je američki predsednik Ričard Nikson večerao 1972, kao i auditorijum sa 10.000 mesta sa poznatom čuvenom zvezdom na plafonu, okruženom galaksijom sijalica.

Tokom zasedanja Narodnog kongresa Velika narodna dvorana zatvorena je za turiste.

Mauzolej Mao Zedonga

Predsednik Mao umro je u septembru 1976, a njegov Mauzolej na južnoj strani Trga Tjenanmen ubrzo je podignut na mestu gde je nekada bila Kapija Žonghua.

Mnogi Kinezi danas pokazuju duboko poštovanje kada se fizički susretnu sa Maom, koji leži mumificiran u mauzoleju, prekriven crvenom zastavom sa srpom i čekićem.

Zgrada državne televizije - Photo: Jakob Montrasio

Spomenik narodnim herojima

Severno od Maovog mauzoleja nalazi se Spomenik narodnim herojima, sagrađen 1958. Na granitnom obelisku visokom 37.9m urađen je bareljef ključnih patriotskih i revolucionarnih događaja, kao što je Lin Zexu uništava opijum u 19. veku, ili pobuna Taiping. Tu je i Maova izjava Večna slava narodnim herojima.

Kineski nacionalni muzej

Smešten u mračnoj građevini, ovaj muzej je u prilično lošem stanju i potrebno mu je kompletno renoviranje.

Žongšang park

Ovaj prekrasni mali park nalazi se zapadno od Kapije nebeskog mira; nekada je služio kao oltar Bogu zemlje i Bogu žitarica gde je imperator prinosio žrtve. Danas je to čist, miran, i uredan mali park, osvežavajuća uvertira pred veličanstvenu carevu rezidenciju.

Radnička palata kulture

Kod jugoistočnog krila Zabranjenog grada je Radnička palata kulture, istočno od nebeskog mira, koja se nalazi na mestu nekadašnjeg Vrhovnog hrama.

Ne propustite još: Muzej carskog grada, Carske arhive, Staru opservatoriju.

Izvor: Lonely Planet, The Economist

U nastavku: Šangaj