Kako je jedno vojno uzletište postalo ime celog dela grada

Kada se danas govori o Kragujevcu, naselje Aerodrom se gotovo uvek pominje kao jedan od njegovih najživljih i najnaseljenijih delova. Ipak, malo ko među mlađim generacijama razmišlja o tome da ime ovog dela grada nema nikakve veze sa savremenim avio-saobraćajem, već sa nekadašnjim vojnim uzletištem. Мапе

Priča o nazivu "Aerodrom" počinje mnogo pre nego što su nastale današnje stambene zgrade, škole i ulice.

Od vojnog uzletišta do urbanog jezgra

Na prostoru današnjeg naselja, u prvoj polovini 20. veka, postojala je vojna vazduhoplovna pista. Nije reč o klasičnom aerodromu u savremenom smislu, već o jednostavnijem uzletištu koje je služilo vojnoj avijaciji Kraljevine Jugoslavije. U vreme pre Aprilskog rata, ovaj deo grada nosio je naziv Aerodrom "Sušičko Polje" i na njemu je bio dislociran elitni 2. lovački puk. Kragujevac je u to vreme bio jedan od najvažnijih industrijskih i vojnih centara u zemlji, pa je postojanje ovakvog terena bilo logično u širem sistemu odbrane i logistike.

Postoje i navodi da je ovaj prostor korišćen tokom Aprilskog rata 1941. godine, kada su u haotičnim ratnim okolnostima pojedini avioni poletali ili se premeštali sa pomoćnih terena širom zemlje. Iako detalji nisu do kraja dokumentovani, u lokalnom sećanju ostala je upravo ta slika – da je Kragujevac tada imao svoju malu, ali važnu vazduhoplovnu tačku. 

Kako su stariji Kragujevčani zvali taj deo grada

Pre nego što je naziv "Aerodrom" postao zvaničan i ušao u svakodnevnu upotrebu, stariji Kragujevčani su taj prostor najčešće jednostavno nazivali "kod piste" ili "na aerodromu", ali u neformalnom, opisnom smislu – više kao orijentir nego kao ime naselja.

U periodu neposredno posle rata, kada je prostor još uvek bio polu-urban i delimično neizgrađen, u govoru se mogao čuti i izraz "kod starog aerodroma", upravo da bi se razlikovao od kasnijih novih gradskih zona koje su nastajale širenjem Kragujevca.

Tek sa intenzivnom izgradnjom i planskim razvojem naselja od sredine 20. veka, "Aerodrom" postaje ustaljen naziv koji se sve češće koristi u zvaničnim dokumentima i urbanističkim planovima, a zatim ulazi i u svakodnevni govor kao ime čitavog gradskog dela.

Kako je ime ostalo - i postalo naselje

Nakon Drugog svetskog rata, kako se grad širio, prostor nekadašnjeg uzletišta postepeno je gubio svoju vojnu funkciju. Zemljište je urbanizovano, a na njemu su počela da niču nova stambena naselja, škole i infrastrukturni objekti.

Ipak, ime je ostalo.

"Aerodrom" je u svakodnevnom govoru nastavio da označava taj deo grada, najpre kao orijentir, a zatim i kao zvaničan naziv naselja. Tako je jedan funkcionalni vojni termin vremenom postao – gradski toponim koji i danas živi, iako aviona odavno nema.

Naselje danas - jedan od najživljih delova Kragujevca Lokalnevesti Kragujevac

Savremeni Aerodrom danas nema ništa zajedničko sa nekadašnjim uzletištem osim imena. To je jedno od najvećih i najgušće naseljenih kragujevačkih naselja, sa kompletnom infrastrukturom i snažnim urbanim identitetom.

U njemu se nalaze škole, vrtići, sportski tereni, prodavnice i brojni sadržaji koji ga čine praktičnim i samodovoljnim delom grada. Ulice su žive tokom celog dana, a naselje je posebno prepoznatljivo po svojoj funkcionalnosti i "grad u gradu" karakteru.

I upravo tu dolazi zanimljiv kontrast – dok današnje slike prikazuju svakodnevni urbani život, ime naselja i dalje čuva trag jednog sasvim drugačijeg vremena.

Ime koje je ostalo kao sećanje

Naselje Aerodrom je primer kako se gradski identitet često gradi slojevito – kroz istoriju, funkciju prostora i kolektivno pamćenje. Ono što je nekada bilo vojno uzletište, danas je jedno od ključnih stambenih zona Kragujevca, ali ime i dalje podseća na njegovu raniju namenu.

I možda je upravo u tome njegova posebnost – u spoju svakodnevice i istorije, koji se u Kragujevcu i dalje vidi u nazivu jednog sasvim običnog, a opet neobičnog naselja.

Na kraju, voleli bi smo da nam Vi napišete neko zapažanje ili priču koju ste čuli, a koja je vezana za ovaj deo grada.