U penziju tek sa 74 godine: Kako će se menjati starosna granica širom Evrope

Danska je već odlučila da do 2040. godine podigne starosnu granicu za penzionisanje na 70 godina. I nekoliko drugih evropskih zemalja usvojilo je zakone kojima će starosna granica za penziju biti povećana u narednim godinama. Prema podacima OECD-a, Danska će do 2060. godine biti na čelu liste, sa odlaskom u penziju sa 74 godine.

Juronjuz je analizirao starosne granice za odlazak u penziju i buduće trendove u Evropi, na osnovu izveštaja OECD-a "Pensions at a Glance".

Starosna granica za penziju u Evropi

Prema podacima za 2022. godinu, zakonska starosna granica za odlazak u penziju muškaraca u EU kretala se od 62 do 67 godina, dok je za žene iznosila između 60 i 67 godina.

Kada se uključe Velika Britanija, zemlje EFTA i Turska, koja je kandidat za članstvo u EU, Turska se izdvaja kao značajan izuzetak, sa starosnom granicom od samo 49 godina za žene i 52 godine za muškarce.

Prosečna starosna granica za odlazak u penziju u EU iznosi 64,7 godina za muškarce i 63,8 godina za žene.

Nordijske zemlje imaju najvišu starosnu granicu za penzionisanje

Tri nordijske zemlje – Danska, Norveška i Island – imaju trenutno najvišu starosnu granicu za odlazak u penziju, koja iznosi 67 godina i za muškarce i za žene.

Starosna granica je viša od 65 godina i u nekoliko drugih zemalja, uključujući Holandiju (66,6), Veliku Britaniju i Irsku (po 66), Nemačku (65,8) i Portugal (65,6).

Starosna granica od 65 godina važi u Austriji, Poljskoj, Rumuniji, Mađarskoj, Hrvatskoj, Švajcarskoj, Belgiji, Italiji, Španiji i na Kipru.

Među pet najvećih evropskih ekonomija, Francuska ima najnižu starosnu granicu za penzionisanje, od 64,8 godina, ali je razlika mala. Međutim, prema Izveštaju o starenju stanovništva iz 2024. godine, građani Francuske mogu da odu u penziju kada dostignu minimalnu starosnu granicu – 62 godine za osobe rođene do 1960. godine, odnosno 64 godine za one rođene 1968. godine ili kasnije.

Ako se izuzme Turska, Grčka, Luksemburg i Slovenija imaju najnižu starosnu granicu za penzionisanje muškaraca na ovoj listi, kao i u EU – 62 godine. Žene u tim zemljama takođe odlaze u penziju sa 62 godine. Ipak, najniža starosna granica za žene je u Austriji i Poljskoj, gde iznosi 60 godina.

Razlika između muškaraca i žena

Shutterstock/Dragana Gordic

U 23 zemlje muškarci i žene odlaze u penziju u istoj starosnoj dobi, odnosno ne postoji razlika između polova.

U preostalih devet zemalja muškarci imaju višu starosnu granicu za penzionisanje. Najveća razlika je u Austriji i Poljskoj, gde muškarci odlaze u penziju pet godina kasnije od žena. Razlika od tri godine ili više postoji i u Rumuniji, Mađarskoj i Turskoj.

Na nivou cele EU, razlika između muškaraca i žena u starosnoj granici za penzionisanje iznosi 0,9 godina.

Starosna granica za penziju do 2060. godine

Prema OECD-u, „na osnovu utvrđene povezanosti između starosne granice za penzionisanje i očekivanog životnog veka“, predviđa se da će starosna granica biti povećana u 20 zemalja za muškarce i u 24 zemlje za žene, od ukupno 32 analizirane evropske zemlje. Neka od povećanja zasnivaju se i na već usvojenim zakonskim merama.

Za osobe koje su 2022. godine ulazile na tržište rada, očekuje se da će do 2060. godine redovna starosna granica za penzionisanje biti između 62 i 74 godine za muškarce i između 60 i 74 godine za žene.

Prosek za EU trebalo bi da dostigne 66,7 godina za muškarce i 66,4 godine za žene.

U Danskoj penzija sa 74 godine do 2060.

Očekuje se da će Danska do 2060. godine imati najvišu starosnu granicu za penzionisanje — i muškarci i žene trebalo bi da odlaze u penziju sa 74 godine.

Slediće Italija i Estonija sa 71 godinom, dok se predviđa da će Holandija, Švedska i Kipar dostići 70 godina.

U Finskoj i Slovačkoj buduća starosna granica biće 69 godina, dok će u Portugalu iznositi 68.

SeventyFour/Shutterstock

U pet zemalja — Velikoj Britaniji, Nemačkoj, Belgiji, Norveškoj i Islandu — buduća starosna granica za penzionisanje biće 67 godina. U Irskoj i Grčkoj biće viša od 65, odnosno 66 godina.

To pokazuje da će sve nordijske zemlje biti među državama sa najvišom starosnom granicom za penzionisanje, iznad proseka EU.

Prema podacima Finskog centra za penzije, nekoliko zemalja već je promenilo starosne granice za penzionisanje, dok su nova povećanja zakazana za blisku budućnost. Na primer, Belgija će do 2030. godine povećati starosnu granicu na 67 godina, Danska na 69 godina do 2035, a Velika Britanija na 68 godina do 2046. godine.

Da li će u budućnosti postojati razlika između muškaraca i žena?

Slovenija i Luksemburg imaće najnižu starosnu granicu za muškarce koji su 2022. godine ulazili na tržište rada — 62 godine. Za žene će najniža granica biti u Poljskoj, gde će iznositi 60 godina.

U 14 zemalja buduća starosna granica za muškarce biće 65 godina, iako će u nekima od njih granica za žene ostati niža.

Do 2060. godine razlika u starosnoj granici za penzionisanje između muškaraca i žena gotovo će nestati širom Evrope. Ostaće prisutna samo u Poljskoj, Mađarskoj, Rumuniji i Turskoj.

Gde će se starosna granica najviše povećati?

Kada se uporede osobe koje odlaze u penziju 2022. godine sa onima koji su iste godine ulazili na tržište rada, Turska će zabeležiti najveće povećanje starosne granice — za 13 godina kod muškaraca i 14 godina kod žena.

U Danskoj će povećanje iznositi sedam godina i za muškarce i za žene. Danska je 2021. godine bila druga u EU po prosečnim izdacima za penzije po korisniku, kako u nominalnom iznosu, tako i kada se iznos prilagodi standardima kupovne moći (PPS).

Očekuje se da će Estonija, Slovačka, Italija, Švedska i Kipar takođe povećati starosnu granicu za penzionisanje za najmanje pet godina do 2060. godine.

Starosna granica može da se razlikuje za osobe koje su ranije počele da rade, kao i za pojedince u određenim životnim okolnostima.

Penzije u EU uglavnom iznose oko 60 odsto zarade pred kraj radnog veka. Međutim, u mnogim evropskim zemljama taj procenat pada ispod 50 odsto, zbog čega penzionerima postaje sve teže da zadrže pristojan životni standard.