Najveće svetsko nalazište litijuma nalazi se na potpuno neočekivanom mestu

Litijum je danas jedan od najtraženijih hemijskih elemenata jer se može pronaći u gotovo svim punjivim baterijama – od onih za pametne telefone do onih za automobile.

Međutim, zalihe litijuma nisu ravnomerno raspoređene širom sveta. Zemlje koje raspolažu tim zalihama u boljem su položaju od ostalih, a po svemu sudeći, u budućnosti će posedovanje litijuma biti još važnije.

Zato ne iznenađuje što su naučnici širom sveta u potrazi za još neotkrivenim zalihama litijuma, a jedno od najvećih nalazišta moglo bi da se nalazi na pomalo neobičnom mestu – zakopano ispod drevnog vulkanskog kratera.

Jedno od najvećih na svetu

Nova studija, objavljena u časopisu Science Advances, otkriva da bi najveće svetsko nalazište litijuma moglo biti skriveno na granici američkih saveznih država Nevade i Oregona. Naučnici smatraju da bi se ispod površine moglo nalaziti dovoljno litijuma za narednih nekoliko decenija. Procenjuje se da bi kaldera Makdermit mogla da sadrži oko 20 do 40 miliona tona litijuma, što bi prema trenutnim cenama moglo da vredi gotovo 1,5 biliona dolara.

Naučnici ističu da se nalazište nalazi unutar velikog vulkanskog kratera nastalog urušavanjem magmatske komore i prostire na području od 45x35 kilometara.

Pretpostavlja se da je pre oko 16 miliona godina ogromna vulkanska erupcija ispraznila magmatsku komoru, ostavljajući za sobom debele slojeve vrućeg pepela koji se potom ohladio u tvrdu vulkansku stenu. Prostor se vremenom napunio vodom i pretvorio u jezero u kojem su se taložili vulkanski pepeo i blato. Ti sedimenti su zatim formirali jezerske stene koje zadržavaju većinu gline bogate litijumom.

U zoni koja se naziva Takerov prelaz, glina bogata kalijumom, koja čvrsto vezuje litijum, formira sloj debljine oko 30 metara. Analize su pokazale da ova glina može da sadrži oko 1,3 do 2,4 odsto litijuma, što je otprilike dvostruko više od tipičnih naslaga.

Dodatna istraživanja pokazala su i da se visokokvalitetni sloj litijuma nalazi blizu površine, što bi omogućilo eksploataciju u velikim površinskim kopovima, umesto u dubokim rudnicima.

Geolozi koji su proučavali kalderu Makdermit ističu da je model nastanka ovih naslaga litijuma veoma redak i da se može naći na svega nekoliko mesta širom sveta, naročito na ovako velikom području.

Zašto je to tako važno?

Globalna potražnja za litijumom raste iz godine u godinu. Procenjuje se da bi do 2040. godine mogla da dostigne milion tona godišnje, što je osam puta više od proizvodnje iz 2022. godine.

Koliko je potražnja za litijumom velika, možda najbolje pokazuje podatak da su upravo zbog velikih zaliha litijuma na polju Dobra, SAD izvršile pritisak na Ukrajinu početkom 2026. godine i prisilile je da potpiše „ugovor o pravima na eksploataciju” koji se odnosi i na to područje.

Inače, procenjuje se da Ukrajina ima oko tri odsto svetskih zaliha litijuma, uz ostale retke zemne minerale.

Upravo zato je ovako velika količina litijuma pronađena na jednom mestu izuzetno važna, pogotovo jer je nalazište plitko i široko, pa bi eksploatacija bila jednostavnija i jeftinija u odnosu na dublje rudnike prepune tvrdih stena. Treba dodati i da su SAD u poslednjih godinu dana intenzivirale potragu za izvorima retkih zemnih minerala kako bi obezbedile dovoljne zalihe za svoje potrebe.

S druge strane, postavlja se pitanje kako bi vađenje litijuma na području kaldere Makdermit uticalo na vodu, divlje životinje i uopšte na život ljudi. Lokalna indijanska plemena i stočarske zajednice već su izrazile zabrinutost, posebno jer obrada litijuma u glini zahteva složen tehnološki proces koji uključuje hemijsko ispiranje i tretman.