Hrvatski penzioneri najsiromašniji u Evropi: Nećete verovati čiji su najbogatiji

Prema poređenju koju donosi, prosečna penzija u Hrvatskoj ne uspeva da pokrije oko 40 posto procenjenih životnih troškova starijih osoba koji uključuju stanovanje, prehranu, režije i ostale osnovne potrebe.

Istraživanje pod nazivom "Hoće li penzije pokriti moj život u penziji? Godišnji troškovi nasuprot državnim penzijama u Evropi" pokazuje da većina država ima problem nedovoljnih penzija. Kako troškovi značajno premašuju iznos penzija, penzioneri moraju da traže dodatnu finansijsku podršku, kroz ušteđevinu, porodicu ili dodatne izvore prihoda. Samo u četiri zemlje, Rumuniji, Češkoj, Poljskoj i Španiji, penzioneri mogu da budu zadovoljni jer uspevaju da pokriju većinu svojih izdataka bez dodatnih prihoda.

No, ovo poređenje prilično neobičnim čini zaključak da su rumunski penzioner, gledano kroz odnos penzije i troškova života, relativno najbogatiji u Evropi. Penzija im premašuje troškove za 21 posto. Iza takvog rezultata verovatno stoji činjenica da su troškovi života u toj zemlji znatno niži nego u većini drugih evropskih zemalja, a državne penzije dovoljno velike da pokriju nužne izdatke. Zato penzioneri tamo, iako apsolutno ne primaju velike iznose, prema ovom pokazatelju "izgledaju" relativno bogato.

Suprotno tome, u zemljama poput Hrvatske, iako su apsolutne penzije često više nego u Rumuniji, troškovi života su proporcionalno viši, pa penzije pokrivaju manji deo stvarnih izdataka. Zbog toga hrvatski penzioneri imaju jedan od najizraženijih penzionih "nesrazmera" u Evropi. U skupini "nepovoljnih" nalaze se i slovenački penzioneri kojima troškovi premašuju penzije za 39 posto. Ipak, posebno iznenađuje vrlo niski rang bogatih zemlja: u Luksemburgu, najbogatijoj zemlji EU po kriterijumu BDP-a po stanovniku, troškovi su veći od prosečne penzije za 34 posto, a u Nemačkoj za 33 posto.

Ako je prosečna penzija u Hrvatskoj 40 posto manja od troškova, nameće se pitanje odakle se onda finansira prosečna potrošnja starijih. Pretpostavlja se da deo njih radi, da imaju neke druge izvore prihoda, poput prodaje nekretnina, smanjivanja štednje. Međutim, to može sebi da priušti samo manjina.

Za tumačenje ovih rezultata, ocenjuju ekonomisti, ključno je pitanje kako se računaju prosečni troškovi života. Istraživanje navodi da su to "procenjeni prosečni godišnji troškovi osoba starijih od 60 godina".

Šta pokazuje odnos prosečne penzije i prosečne potrošnje osoba starijih od 60 godina?

Penzije primaju samo neki, a ne svi stariji od 60, a u potrošnju ulaze svi, primećuje jedan ekonomista, ističući da bi bilo logičnije porediti potrošnju penzionerske generacije s radno aktivnom ili njihove glavne izvore prihoda, na primer penzije u odnosu na plate.

"Tada bismo videli koliko penzioneri zaostaju u standardu u odnosu na radno aktivnu populaciju. Što se ovako upoređuje? Penzija s potrošnjom unutar iste generacije. Razlika može biti zbog drugih izvora dohodaka, renti, smanjivanja štednje, sive ekonomije...", navodi.

Moguća slabost istraživanja je i u tome što se upoređuje bruto penzija sa stvarnom, neto potrošnjom. Ekonomisti smatraju da bi bilo primerenije upoređivati neto penzije i potrošnju. U Hrvatskoj se penzije oporezuju manje nego u većini drugih zemalja, a penzioneri ne plaćaju ni obvezno osnovno zdravstveno osiguranje. Kada bi se i to uzelo u obzir, Hrvatska bi verovatno i dalje stajala dosta loše, ali je moguće da bi na lestvici preskočila koju zemlju.