Novi uslov za rad u Hrvatskoj: Stranci prvo da polože ispit

Nove izmene Zakona o strancima donose se radi usklađivanja sa zakonodavstvom Evropske unije, odnosno Direktivom o jedinstvenom postupku obrade zahteva za izdavanje jedinstvene dozvole boravka, kao i sa Paktom o azilu i migracijama, koji uvodi nova pravila za upravljanje migracijama i uspostavljanje zajedničkog sistema azila na nivou EU, a državama članicama omogućava fleksibilnost u rešavanju specifičnih problema i primenu potrebnih mera za zaštitu osoba kojima je potrebna pomoć.

• Zemlja koja je svima bila "evropski san": Sada strani radnici beže odande
• Hrvatska zbog starenja populacije mora da uvozi radnu snagu
• Hrvatskoj treba pola miliona stranih radnika

Brži odgovor na potrebe tržišta rada i bolja zaštita stranih radnika

Tako se uvodi mogućnost sprovođenja dubinske provere državljana trećih zemalja na granicama, propisuje nezavisni mehanizam praćenja poštovanja osnovnih prava u postupku dubinske provere i odobravanja azila na granici, kao i postupak povratka na granici za državljane trećih zemalja kojima je azil odbijen, naveo je potpredsednik Vlade i ministar unutrašnjih poslova Davor Božinović.

Predloženim izmenama, navode iz Ministarstva, nastoji se da se brzo i adekvatno odgovori na potrebe tržišta rada, a očekuje se i administrativno rasterećenje svih učesnika u postupku izdavanja dozvola, njegovo efikasnije sprovođenje, kao i viši nivo zaštite radnika – državljana trećih zemalja, uz zadržavanje postojeće strane radne snage i poštovanje svih bezbednosnih aspekata.

Uslov za produženje dozvole – polaganje ispita na nivou A1.1

Među ključnim novinama je uvođenje obaveze učenja hrvatskog jezika za strane radnike, odnosno polaganje ispita na nivou A1.1 nakon godinu dana boravka, kao uslov za produženje dozvole za boravak i rad.

Stranim radnicima se dodatno olakšava promena svih zanimanja kod istog poslodavca, a ne samo deficitarnih, uz sprovođenje testa tržišta rada, kao i mogućnost promene poslodavca već nakon šest meseci rada kod prvog poslodavca, bez potrebe za izdavanjem nove dozvole za boravak i rad. Strani radnik kome je izdata dozvola za deficitarno zanimanje sa tom dozvolom više neće moći da radi na području policijskih uprava u kojima to zanimanje nije deficitarno, niti na području gde test tržišta rada nije sproveden.

Rok za rešavanje dozvole za boravak i rad produžen je na 90 dana, a produženo je i dozvoljeno trajanje nezaposlenosti stranih radnika tokom važenja dozvole – do tri meseca, odnosno do šest meseci ako dozvolu imaju duže od dve godine.

Administrativno rasterećenje predviđeno je i kod izdavanja dozvola za sezonske poslove, koje su se do sada izdavale na period do jedne godine, a prema predlogu važiće tri godine ukoliko je reč o istom stranom radniku i istom poslodavcu, u zanimanju za koje se dozvola izdaje. Sa tom dozvolom sezonski radnik moći će da radi do 90 dana u kalendarskoj godini, odnosno do devet meseci godišnje. Privremeni boravak u svrhu studiranja produžava se sa jedne na tri godine.

LCV / Shutterstock.com

Povećanje odnosa domaćih radnika pri zapošljavanju stranih državljana

Poslodavac neće moći da dobije nove dozvole za boravak i rad ukoliko se nalazi na takozvanoj crnoj listi u periodu od godinu dana od trenutka kada je inspektorat utvrdio postojanje nepravilnosti.

Obaveza obaveštavanja policijske uprave o prestanku ugovora o radu više neće biti na stranom državljaninu, već na poslodavcu, i to elektronskim putem, preko sistema e-Građani. Strani radnik moraće da obavesti Hrvatski zavod za zapošljavanje (HZZ) u roku od pet dana od prestanka ugovora o radu. Ukoliko odbije posao koji mu ponudi HZZ, gubi dozvolu.

"Produžava se rok za prijavu boravišta državljana trećih zemalja sa tri na 15 dana, propisan je uslov da poslodavac ne sme imati blokiran račun duže od 30 dana, a priliv po transakcionom računu poslodavca mora se dokazivati za poslednjih 12 meseci, umesto dosadašnjih šest“, naveo je ministar.

Minimalni priliv po transakcionom računu propisuje se u iznosu od 100.000 evra za pravna lica, odnosno 40.000 evra za fizička lica.

Za izdavanje pozitivnog mišljenja HZZ-a povećava se odnos zaposlenih domaćih radnika – pozitivno mišljenje za zapošljavanje stranog radnika izdaće se ukoliko je broj zaposlenih radnika, državljana Republike Hrvatske, država članica Evropskog ekonomskog prostora ili Švajcarske Konfederacije, zaposlenih na puno radno vreme, najmanje 10 odsto u odnosu na broj zaposlenih radnika – državljana trećih zemalja.

Zakonom se preciznije propisuje i nadležnost Državnog inspektorata u vezi sa nadzorom smeštaja sezonskih radnika, a kako navode iz Ministarstva, nakon prošlogodišnjih izmena zakona došlo je do blagog smanjenja broja izdatih dozvola za boravak i rad. U prvih devet meseci 2025. godine izdato je 136.194 dozvole, dok je u istom periodu prethodne godine izdato 158.837 dozvola.