Samizdat: Moja pravila igre

Western Union

U srcu Rurske oblasti, između Esena i Bohuma, nalazi se Gelzenkirhen, grad čije ime je nerazdvojno povezano sa rudnicima uglja i visokim dimnjacima. Najveći rudarski centar u Evropi u poslednja dva veka tek je na ulasku u treći milenijum počeo donekle da menja imidž i prihvata nove tehnologije – najveći centar za solarnu energiju na nemačkom tlu smešten je u Gelzenkirhenu.

Gelzenkirhen u današnjem obliku nastao je prvog aprila 1928. spajanjem istoimenog naselja sa Buerom i Horstom (u prvih 245 meseci nosio je ime Gelzenkirhen-Buer). Tri hiljade godina ranije na obalama Emšera su plemena iz bronzanog doba lovila divljač i pravila sela. Buer se prvi put pominje 1003, a Gelzenkirhen 147 godina kasnije, ali nijedno od ta dva mesta neće biti ništa više od sela sve do XIX veka.

Sve dok oko 1840. u dolini Rura nije otkriven ugalj, broj stanovnika Gelzenkirhena ostao je trocifren. Tokom sledećih šest decenija na tom prostoru su pokretani pogoni teške industrije, a od 1875. stiče status grada. Najveći bum dogodio se na samom početku XX veka, kada je za samo nekoliko godina broj stanovnika u četvorostručen (sa 35 na 140 hiljada)!

Dobar deo novih stanovnika činili su došljaci sa istoka tadašnjeg Rajha, među kojima je bilo mnogo Poljaka (5 posto u gradu, 13,1% u okolini, najgušća koncentracija u zapadnoj Nemačkoj). Upravo će Poljaci odigrati veliku ulogu u osnivanju lokalnog kluba na levoj obali reke 1904. godine.

U doba nacizma (1933-45) grad je dosegao vrhunac razvoja (istovremeno kada i lokalni klub), ali su savezničke bombe samo najavile neminovni pad. Iako su desetak godina posle rata otklonjeni tragovi, teška industrija i rudarstvo gubili su bitku. Od 1960. godine broj stanovnika je u konstantnom padu (od 392.000 u 1959. do 270 hiljada pre dve godine). Ljude je iz grada oterao nedostatak posla i srazmerno teški uslovi života.

Iako su promene stigle, panorama Gelzenkirhena i dalje jasno govori o prošlosti i simbolima grada (nije čudno to što je jedan od šest bratskih gradova Zenica): iz zelenih krošnji izdvajaju se samo AufŠalke Arena i desetine dimnjaka (najviši u gradu i zemlji visok je 337 metara). Malo je gradova (ne samo u Nemačkoj) koji su toliko povezani sa svojim fudbalskim klubom.


   Odštampaj   Pošalji

IZABERITE GRAD

Arena