Samizdat: Moja pravila igre

Western Union

Berlin je drugi grad u Evropskoj uniji po broju stanovnika na gradskom području (iza Londona, a ispred Pariza, čije tri četvrtine stanovništva žive u predgrađima). Posle četiri i po decenije podeljenosti (od kojih 28 godina najpoznatijim evropskim zidom) Berlin je danas ujedinjena prestonica ujedinjene Nemačke.

Sudbina Berlina oduvek je bila vezana za vlast – još u petnaestom veku tu je smešteno sedište vlasti izbornih kneževa Brandenburga, kasnije su se na isto mesto uselili kneževi i kraljevi Pruske, koji će vremenom postati carevi drugog Rajha. Posle Prvog svetskog rata tu je bilo sedište vlade Vajmarske republike i Hitlerovih nacista, a pre sticanja statusa bundesmetropole u istočnom delu grada bilo je središte komunističkog DDR-a.

Berlin je smešten na močvarnom zemljištu, tipičnom za Severnonemačku niziju. Početkom trinaestog veka nastala su četiri naseljena mesta oko reke Špreje, nedugo pre njenog ušća u Hafel. Na početku XIV veka Berlin će progutati Keln (Cölln), naselje nastalo na ribarskom ostrvu smeštenom usred Špreje. U to vreme bio je to prosperitetni trgovački grad povezan sa Hanzom. Istoriju Berlina tada su promenili pomenuti elektori Brandenburga.

Temelji multikulturalnosti Berlina, po kojoj je zaista jedinstven u Evropi, postavljeni su još u sedamnaestom veku, kada je na teritoriji Brandenburga garantovana verska tolerancija. Uskoro su se u grad doselili Jevreji iz Austrije, za njima hugenoti iz Francuske. Francuzi su 1701. godine (kada je Pruska dobila status kraljevine) činili petinu stanovništva prestonice, a njihov uticaj bio je očigledan. U doba Fridriha II Velikog (1740-86), kralja osvajača i filozofa, grad je posetio Volter, a u istom periodu zasnovane su brojne institucije kulture.

Industrijska revolucija značajno je uvećala prestonicu, a 1920. grad je dekretom proširen pripajanjem okolnih sela i naselja. To je stvorilo ogromni grad od četiri miliona stanovnika, koji je bio centar zabavnog života kontinenta tokom 20-ih. Sledeća decenija prošla je u Hitlerovim grandioznim planovima o stvaranju Germanije – prestonice sveta prepune megalomanskih zdanja bez presedana na planeti.

Ti planovi završili su u pepelu posle savezničkog bombardovanja 1943-44. i sistematskog dejstva sovjetske artiljerije u proleće 1945. godine. Usledila je podela, najpre na četiri, zatim na dve zone. Rusi su pokušali da izgladne stanovništvo zapadne polovine grada, a zatim su (1953) tenkovima ugušili pokušaj pobune u svojoj zoni. Trinaestog avgusta 1961. godine vlasti DDR-a podigle su oko Zapadnog Berlina zid, koji je fizički sprečavao ljude sa Istoka da pređu na drugu stranu.

Posle gotovo tri decenije traume sloboda je stigla 1989, a grad je veoma brzo vratio stari sjaj. Tokom devedesetih njemu je vraćen status sedišta parlamenta, a zatim i vlade Savezne Republike. Danas u Berlinu živi 3,4 miliona stanovnika iz 185 država sveta. Među njima izuzetno su brojni Turci i doseljenici iz ex-SFRJ.

Priču u Berlinu iz drugog ugla možete pronaći na našoj stranici Život.


   Odštampaj   Pošalji

IZABERITE GRAD

Arena