Potpećka pećina, podzemni biser Srbije

Podeli

Potpećka pećina, speleološki i turistički dragulj Srbije nalazi se na 14 kilometara od Užica, iznad sela Potpeć, koje je po njoj i dobilo ime.

Ivana Kladarin Panić
Izvor: JAT Revija

Nevidljiva s puta, Potpećka pećina je grandiozan spomenik prirode i najznačajniji je speleološki lokalitet zapadne Srbije. Jedna je od svega pet pećina u Srbiji uređenih za turističku posetu.

Ubraja se u pećine izvorskog tipa. Nju su sačinile vode reka ponornica koje poniru u Drezničkoj kotlini. Ponornice nakon podzemnog toka izbijaju iz pećine i vrela ispred nje gradeći reku Petnicu koja nastavlja put dug 1.200 metara do ušća u reku Đetinju.

Ulaz u Potpećku pećinu, jedan od najvećih pećinskih ulaza na Balkanu, pleni svojom monumentalnošću. Džinovski portal u obliku potkovice, izdubljen u krečnjačkoj litici, visok je pedeset, a širok dvanaest metara pri dnu i dvadeset dva metra pri vrhu. Posetioci mogu videti 555 metara istražene i uređene pećine, a uzlazno-silazno stepenište broji više od 700 strmih stepenika.

Ovaj podzemni biser Srbije je, po svom geološkom sastavu, izgrađen u srednjetrijarskom krečnjaku, koji je beličaste boje, fine mozaične strukture i karakteriše ga pukotinska poroznost. Postoje dva glavna sprata pećinskih kanala: stariji – gornja pećina i mlađi – donja pećina. Gornjim delom je nekada išla reka i pravila vodopad, dok je donji deo bio naseljen. Kada je taj zid između spratova urušen pod teretom vode, reka je potekla donjim delom, a ljudi su se uz okrutnu svakodnevnu borbu sa stenama preselili u gornji nivo. Zbog teškog pristupa uz oštre i strme litice, bilo je nemoguće dopremati hranu i vodu pa su gornju pećinu njeni stanovnici ubrzo napustili.

Bogatstvo pećinskog nakita spada u red veoma retkih u kraškim pećinama. Potpećka pećina u svojim dvoranama i hodnicima skriva fascinantno blago – raskošne stalaktitske figure nose nazive „Jovan Cvijić i speleolozi“, „Kalem“, „Palma“, „Snežana i sedam patuljaka“, „Oktopod“; bela stalagmitska providna draperija nosi naziv „Nevestinski veo“; stub visok 3,5 m zove se „Don Kihot“, a u pećini se nalaze i „Sala makarona“, „Zmajeva dvorana“; „Prolaz slepih miševa“... Slepi miševi su imali naročito magijsko dejstvo u starim narodnim verovanjima. Postoji narodno verovanje da devojka može opčiniti momka ako samelje krilo slepog miša koji boravi u dubinama pećine, zmijsku košuljicu i cvet oman koji raste u blizini pećine i ako, potom, dune u svog izabranika, izgovarajući bajalicu.

Osamdesetih godina užička opština je obezbedila novac za uređenje pešačkih staza i postavljanje rasvete. Podaci iz tog vremena ukazuju da je ovaj prirodni dragulj godišnje posećivalo i do deset hiljada turista.

U pećini postoje dva arheološka lokaliteta, koja još nisu do kraja istražena. Prvi, na samom ulazu u pećinsku dvoranu, otkriva život ljudi u pećini kroz istoriju, a drugi, duboko u njenoj unutrašnjosti, interesantan je za proučavanje starosti zemlje.

Pored izuzetno bogatog i veoma retkog nakita, pronađeni su dokazi da su u ovoj pećini još od neolita živeli ljudi. Prilikom istraživanja pećine, pre tridesetak godina, pronađeno je obilje keramike, jelenski rogovi, razno oruđe, oružje i drugi vredni dokazi, koji su upućeni na ekspertizu u Sarajevo i nikada nisu vraćeni.

Nije poznato da su prvi stanovnici obavljali ritualne obrede u pećinskim tunelima, ali česti posetioci danas rado ostavljaju ,,za sreću“ sitan novac u neobičnom udubljenju na glavnom hodniku.

O ovom spomeniku prirode pisao je 1893. jedan od najistaknutijih srpskih speleologa i istraživača Jovan Žunić, ali i čuveni Jovan Cvijić, po kome je i nazvana jedna pećinska dvorana. U novije vreme detaljno istraživanje je ponudio profesor Radenko Lazarević, označavajući Potpećku pećinu kao najvredniji speleološki biser zapadne Srbije.

Srednja godišnja temperatura vazduha u špilji iznosi 9,5 stepeni Celzijusa. Blagotvornost pećinske klime oseća se i u neposrednoj okolini.

Seoski turizam je veoma razvijen u ovom kraju. Reka Petnica, koja napušta pećinu, puni ribnjake u kojima meštani gaje pastrmke. Prvi ribnjak u nizu brojnih i živopisna kafana nalazi se na samom izlazu iz pećine. Pećinski svod gotovo da natkriljuje negovan travnjak, ribnjake i restoran u etno stilu u kome je specijalitet, naravno, sveža pastrmka. Izuzetna gostoljubivost, zdrava hrana, lepe prostrane kuće i bajkovito okruženje čine da Potpeć postaje sve češći cilj mnogih turista. A pećina iznad sela ima naročitog udela u tome.

Mala fabrika ukusa

Restorani u Beogradu - Mala fabrika ukusa trenutno je apsolutni hit u gastronomskim krugovima. Bez ikakve napadne reklame i pompeznih svečanih otvaranja, ovo mesto je, za samo dva meseca, postalo nešto o čemu se priča i gde se rado i često svraća.

Tamburica fest u Deronjama

Trodnevna svetkovina „Tamburica fest” privukla oko 40.000 posetilaca iz zemlje i inostranstva, nastupilo pedesetak muzičkih družina, a titulu najboljeg orkestra poneli „Varaždinski tamburaši”

Pećina Samar kod Svrljiga

U Kopajkošari, kod Svrljiga, trude se da sačuvaju od zaborava jedan svetski rekord. Speleolog Milutin Veljković proslavio selo, koje se i danas pamti

Miloševićev hotel na Crnom vrhu

Uoči pada Miloševića Crni vrh je bila jedna od najbolje čuvanih režimskih tajni, a tadašnja opozicija je vešto koristila famu oko građevinske misterije, potencirajući čak i zidarsku omertu, na koju se se obavezali zaposleni građevinskih firmi i kooperanata, koji nisu smeli da zucnu o prirodi radova.

Sokobanja, pravi turistički gradić

Sokobanja, lekovita i ušuškana između Rtnja i Ozrena, čiji su zdrav vazduh veličali Nušić i Andrić, postala je pravi turistički gradić koji je danju oaza mira, a kako ’ladovina pada, prerasta u mesto za nezaboravan provod.

Ljudska duša Kamene Gore

Na kraju svih krajeva, visoko, nebu pod oblake, blizu orlova, uz planinske bukove, usred stoletnih stabala borovih šuma, među ljudima koje nikada nećete zaboraviti... Kamena Gora – mesto iznad Prijepolja gde vas čekaju gorštaci najnežnijeg srca i najtoplijih ljudskih duša kakve, valjda, samo na ovakvim mestima obitavaju

Odmor u brvnarama na Uvcu

U selima oko Uvca 90 domaćinstava nudi odmor gostima, koji uživaju u prirodi. U divljini i carstvu tišine nedostaju putokazi i uređene staze. Jezera bez plaže

strana 1 od 8 idi na stranu