Stil ležernosti

Arhitekta, pasionirani zaljubljenik u slikarstvo i baštovanstvo, Danac Arne Jakobsen (Arne Jacobsen, 1902–1971) proslavio se kao jedan od glavnih predstavnika skandinavskog dizajna, koji je snažno uticao na kulturu stanovanja u periodu neposredno posle rata, težeći rafiniranoj simbiozi između kreativnosti i industrijalizacije.

Bio je već poznat kao arhitekta i pristalica funkcionalizma kada je 1952. dizajnirao stolicu, osmišljenu da iskoristi nove tehnologije serijske proizvodnje: sastojala se od tri metalne nožice i sedišta i naslona od oblikovane, izvijene šperploče, što je činilo udobnom i ergonomskom.

Ova stolica nazvana “ant” (mrav) kao i ona sa četiri nožice iz “Serije 7”, nastale ubrzo posle nje, postale su klasici istorije dizajna i još uvek se proizvode u veoma velikim serijama zahvaljujući svojoj funkcionalnosti i širokoj primeni.

Fotelja “eg” (levo), dizajnirana za “Radison Sas Rojal hotel”, (proizvođač Fric Hansen), postala je simbol danskog dizajna: čuvena fotelja u obliku jajeta, koja upravo ove godine slavi pedeseti rođendan, predstavlja sintezu apstraktnih i prirodnih oblika, što je konstantna tema Jakobsenovog rada.

Lampa “AJ parete (zid)” takođe je rađena za “Rojal hotel” u Kopenhagenu (pored). Ona ima pokretnu (usmerivu) svetiljku i još uvek je proizvodi firma "Luis Pulsen".

U sobi 606 istog hotela, Jakobsen je išao ispred vremena, birajući venge drvo za oblaganje zidova, tj. kao lamperiju (gore): žleb na vrhu drvene površine omogućava pokretanje lampe i promenu pozicije svetla, dok se pored visećih polica, koje funkcionišu kao pisaći sto, nalazi i jedna polica na preklapanje sa toaletnim priborom.

Oslobodivši se svakog kodifikovanog stila i zanatlijskih stega, Jakobsen predlaže apstraktne forme nadahnute prirodom kao stalan izvor inspiracije kada je reč o oblicima, boji i materijalima.

Želja da se okruži lepim, što industrijskom proizvodu daje kvalitet ručno rađenog, navodi Jakobsena da pažljivo dizajnira svaki detalj. Primer za to je hotel “Rojal”, projektovan za avio-kompaniju “Sas” u Kopenhagenu. U ovoj staklenoj kuli sa dvadeset spratova, završenoj 1960. godine, slavni autor je dobio mogućnost da pokaže svu raskoš svog talenta dizajnirajući gotovo sve – od projekta zgrade do enterijera, nameštaja, rasvete, tkanina (mebla), kvaka i escajga za restoran.

Hotel “Rojal”, koji danas pripada luksuznom lancu “Radison”, po rešenjima predstavlja preteču savremenih hotela, a otvoren je za posete i omogućava svima da uđu u mikrokosmos koji je Jakobsen stvorio pre pedeset godina. Soba 606 je ostala netaknuta, zaštićena od promena modernizacije, sa prvobitnim nameštajem, tkaninama i bojama.

Zanimljiva i sugestivna je činjenica da ovih trideset metara kvadratnih sa kolekcijom autorskih dela nisu muzej, već i dalje služe za smeštaj i boravak gostiju. Mnogi od najpoznatijih Jakobsenovih predmeta su kreirani specijalno za ovaj hotel, da bi kasnije ušli u serijsku proizvodnju. Futuristički escajg (proizvođač Georg Jansen), koji je mnogo godina kasnije korišćen u filmu “Odiseja u svemiru 2001”, metalne lampe sa usmerivom svetiljkom (proizvođač "Luis Pulsen"), fotelje zaobljenih linija “eg” i “svon” (proizvođač Fric Hansen) predmeti su koje odlikuje skladan i senzualan minimalizam.

On ih čini neprolaznim. Na isti način u opremanju kupatila polazna tačka ostaje inovativna linija slavina sa jednom ručicom, koju je proizvela danska firma Vola.