Sindrom karpalnog kanala

Bolest je karakteristična za osobe koje češće ponavljaju iste pokrete, kao što je rad za računarom.

RAČUNARI Da bi se izbegao rašireni sindrom karpalnog kanala u radu sa računarima stručnjaci preporučuju nekoliko važnih saveta. Ručjem se nikako ne treba naslanjati i pritiskati o sto prilikom korišćenja tastature, a da bi se olakšao rad poželjno je koristiti podmetače za kosti ručja. Osim toga, preporučljivo je da se prave češće pauze - na svakih petnaest minuta kraći, a na svakih sat vremena duži prekid rada. Po prestanku rada na tastaturi šake treba odmoriti u krilu ili ih pustiti pored tela.

Sve više osoba žali se na trnjenje i bol u predelu dlana, a da ne mogu da odgonetnu zašto se to dešava. Ovo neprijatno stanje šake ponekad se javlja iznenada, a ponekad traje u kontinuitetu, i blokira određenu osobu za uobičajene aktivnosti koje treba da obavlja. Zašto do ovakvih pojava dolazi i o čemu se tačno radi, objašnjava potpukovnik doc. dr Nenad Stepić, načelnik Klinike za plastičnu hirurgiju i opekotine Vojnomedicinske akademije.

- Radi se o sindromu karpalnog kanala koji nastaje zbog kompresije, odnosno pritiska nerva koji kroz taj kanal prolazi. Naziv karpalni potiče od karpalnih kostiju, odnosno kostiju ručja koje počinju od ručnog zgloba.
Od tih kostiju u pravcu prstiju proteže se kanal u kojem je smešteno devet tetiva i nerv medijanus. Kada dođe do pritiska navedenog nerva javljaju se određeni simptomi koji zajedno čine sindrom. Problem ne nastaje iznenada, već mu prethodi određeni proces.

Kada dolazi do kompresije odnosno pritiska nerva?

- Kompresija nastaje ili povećanjem zapremine sadržaja kanala ili smanjenja zapremine samog kanala što je ređe. Prva situacija je znatno češća i javlja se kod određenih oboljenja, kao što su reumatska, dijabetes, polineuropatije, odnosno oboljenje perifernih nerava. U ovakvim okolnostima praktično dolazi do oticanja ovojnica tetiva što uslovljava povećanje njihove zapremine, a može da dođe i do oticanja samog nerva. Do promene strukture kanala mogu da

dovedu ne samo navedene bolesti već i povrede i prelomi u području ručnog zgloba.
Šta karakteriše sindrom karpalnog kanala?

- Ovaj sindrom ima jasne znake ispoljavanja u vidu noćnog bola, trnjenja prva tri prsta i polovine četvrtog, kao i gubitak snage šake, što u daljem toku bolesti može dovesti i do atrofije mišića dlana. Pacijent obično kod lekara dolazi s pričom da je ujutru ustao sa nepodnošljivim bolom dužinom celog dlana i u predelu ručja, odakle dlan i počinje. Takav bol traje oko sat i po, a onda prestaje. A prestaje zato što određena osoba spontano promeni položaj dlana i na taj način uspe da oslobodi nerv. Čim se nerv oslobodi nestaje i bol.

Ko i kada oboleva od ovog sindroma?

- Bolest se obično javlja posle 40. godine. Primećeno je da se češće javlja kod žena, mada nema preciznog odgovora zbog čega je to tako. Osim toga, bolest je karakteristična za osobe koje češće ponavljaju iste pokrete kao što je, recimo, rad za računarom. Ovde se prilikom rada na tastaturi konstantno pritiska ručni zglob, što u nekom trenutku može dovesti do kompresije u kanalu i javljanja navedenih tegoba. Naravno, da bi neko dobio sindrom karpalnog kanala nije dovoljan samo pritisak izazvan ponavljanim pokretima. Takva osoba mora da ispunjava još neki uslov, a to znači ili da ima neko navedeno prateće oboljenje, traumu, ili nešto sasvim drugo...

Šta određena osoba da radi ukoliko posumnja da ima sindrom karpalnog kanala?

- Za početak treba da ode kod lekara opšte prakse koji su dobro edukovani da ovakvo stanje konstatuju. Zapravo, na raspolaganju im stoje klinički testovi provokatori uz koje mogu da posumnjaju da pacijent ima ovo oboljenje. Takvog pacijenta ne zadržavaju već ga dalje šalju neurologu koji na osnovu kliničkih ispitivanja, kao i ispitivanja brzine provođenja samog nerva (EMNG), može da uspostavi preciznu dijagnozu.

Nakon toga počinje lečenje. Kod lakših oblika lečenje je u početku konzervativno. Podrazumeva fizikalnu terapiju i davanje kortikosteroida. Oni se daju da bi se smanjio otok samog nerva. Osim lekova preporučuje se i nošenje specifičnih udlaga noću, da bi šaka stajala u fiziološkom položaju, jer jedino tada izostaju bol i utrnulost.

Kakav je efekat ovakve terapije, odnosno lečenja?

- U najvećem broju slučajeva kod lakših oblika ishod je dobar. Kod srednje teških i teških dolazi do popuštanja simptoma za kraći period. To je obično u trajanju od mesec dana. Međutim, ako se bolest nakon toga vrati na pređašnje stanje, nema drugog izbora osim lečenja hirurškim putem. Hirurgija podrazumeva otvaranje karpalnog kanala da bi se na nervu izvršila dekompresija, odnosno oslabio ili otklonio pritisak.

Nerv koji liči na peščani sat, dugo pritiskan, proizvodio je izuzetno jak bol. Operacijom bol se u svim slučajevima gubi, jedino kod težih ostaje blaga utrnulost. Međutim, vrlo je važno da se nakon oslobađanja nerva primeni fizikalna terapija. Jedino na taj način u potpunosti može da se otkloni utrnulost i nerv oporavi. Terapija traje dve nedelje i treba da se primeni odmah nakon skidanja konaca. Ipak, kod pojedinih oboljenja, bez obzira na sve preduzete vidove lečenja, bolest, ipak, može da se vrati. Može da se vrati, primera radi, kod sistemskih oboljenja kao što su reumatske polineuropatije. Kod ovog oboljenja ponovo može da se javi zadebljanje ovojnica tetiva. Isto može da se dogodi i kada postoje povrede ručja, ali i neka druge bolesti.

ANATOMIJA

Karpalni kanal čini osam sitnih kostiju ručnog zgloba sa donje strane, dok gornju stranu zatvara čvrsto vezivno tkivo, takozvani karpalni ligament. Kroz taj kanal iz podlaktice u šaku ulazi nerv medijanus, kao i tetive mišića koje pokreću prste. Tetive su obložene tankom ovojnicom koja ih podmazuje i olakšava njihovo klizanje i pokretanje. Ta ovojnica je osetljiva na svaki dugotrajniji napor i iritaciju.

Svaki neželjeni nadražaj, kao što su povreda, upala, degenerativna promena, spoljašnji pritisak na kanal, može da dovede do zadebljanja ovojnice i samim tim smanji prostor u karpalnom kanalu, dovodeći do pritiska nerva medijanusa. Ukoliko pritisak dostigne nivo na kome nerv ne može normalno da obavlja funkciju, javljaju se trnci i osećaj žarenja u prva tri prsta i polovini četvrtog, kao i bol naročito izražen noću. Bol i trnci mogu, osim u dlan i prste, da se šire i u lakat i rame.

Foto: freedigitalphotos.net