Kovačica - Zuske i naiva

Za Kovačicu mora da ste čuli. Tu je, beše li, Bane Bumbar ostavio „fiću“ u nekom nastavku serije „Grlom u jagode“. Iz Kovačice su i „Zuske“, što je skraćenica imena Zuzana za vredne žene, Slovakinje, koje rade po kućama, i kažu, nema im ravnih po poštenju i trudu.

Autor: Dragoljub Petrović
Izvor: Danas

„Zuske“ su, kažu u Kovačici, najinformisanije osobe u Srbiji zato što rade u kućama gde se donose važne odluke. Procena je da svaki dan oko hiljadu žena iz kovačičke opštine odlazi put Beograda, pa se tamo hvale da sve prve saznaju. Sto posto ste čuli i za Zuzanu Halupovu, legendu naivnog slikarstva, koja je uz ostale naivce učinila Kovačicu svetski slavnom. Priča o slikarima naivcima počela je slučajno.

Na proslavi povodom 150 godina osnivanja Kovačice 1952, pored meštana, pevača, igrača i vezilja pojavili su se i seljaci sa svojim crtežima. Smatra se da je utemeljivačkovačičke naive Martin Jonaš, koji je slikao jarkim bojama , vrhunskom tehnikom, osmišljeno: na slikama su velike ruke i noge, jutra obasjana suncem, smiraj dana, kukuruzi... Zuzana Halupova koja je 2001. preminula u 76. godini, ostavila je iza sebe preko 2.000 slika, od kojih su mnoge u renomiranim svetskim galerijama i privatnim kolekcijama. Iako je imala samo pet razreda osnovne škole, njene slike, sa puno razigrane dece, mnogo likova, koje zrače optimizmom učinile su da se kovačičko naivno slikarstvo naglo komercijalizuje. U Kovačicu su dolazili mnogi slavni ljudi interesujući se za naivno slikarstvo. Posada „Apola 11“ posle sletanja sa Meseca došla je i ovde. Meštani pričaju da su „Rolingstonsi“ u Kovačici bili još pre tri decenije, nakon svirke u Zagrebu. Dolazili su i Fransoa Miteran, japanski car Hirohito, Ursula Anderson, Pele, Haile Selasije... Opština Kovačica nalazi se u jugoistočnom Banatu, 47 kilometara od Beograda, na putu koji vodi od prestonice ka Zrenjaninu i Kikindi. Opštinu čini osam naselja: Kovačica, Debeljača, Crepaja, Padina, Samoš, Idvor, Uzdin i Putnikovo, i zovu je „Vojvodina u malom“ jer od 28.000 stanovnika, po poslednjem popisu, tu ravnopravno i u miru živi 40 posto Slovaka, 33 posto Srba, 12 posto Mađara, osam posto Rumuna i još par procenata onih koji se vode pod „ostali“ (što će reći još 20 nacija). Opštinskim statutom je utvrđeno da su ravnopravni i slovački i mađarski i srpski i rumunski jezik i pismo, a Kovačičani kažu da kod njih problema po nacionalnoj osnovi nije bilo, osim pojedinačno, kad se neki „genije“ napije. Skoro svi žitelji opštine govore osim maternjeg, još jedan komšijski jezik.

Svako mesto u opštini ima nešto što ga ističe i odlikuje. Kovačica ima Galeriju naivne umetnosti i nazivaju je još metropolom svetske naive. Crepaja je poznata po zaljubljenicima u konje i manifestaciji „Crepajački fijaker“, te prgavim paorima koji vole da se ‘’kače’’ sa državom. Debeljača ima širom Srbije i Vojvodine poznate vašare. U Samošu se čuva zbirka umetničkih dela Vladimira Fijata. Padina ima velike bunare iz kojih su nekada konji vukli vodu. U Uzdinu je veliki ribnjak sa interesantnom florom i faunom. Putnikovo sa samo 260 stanovnika privlači svojom pitomošću i pravom seoskom idilom. U Idvoru je Pupinova rodna kuća.